Cho trẻ bơi thường xuyên cũng là một "bí quyết" giúp trẻ tăng chiều cao. Ảnh: Thùy Dương.
Nhiều bà mẹ bỏ lỡ thời điểm vàng tăng chiều cao ở trẻ
Theo kinh nghiệm được truyền tai giữa các bà mẹ, sau khi bước vào tuổi dậy thì, tốc độ tăng chiều cao của trẻ sẽ chậm lại và gần như ngừng hẳn sau khoảng 2 năm. Lo lắng con gái sắp qua giai đoạn phát triển chiều cao, chị T. (TPHCM) vội vàng tìm hiểu các phương pháp, bí quyết với mong muốn giúp con cao thêm.
Nghe lời một người bạn giới thiệu, chị T. tìm mua được một loại thực phẩm chức năng ở Úc được các bà mẹ truyền tai uống vào sẽ giúp trẻ cao hơn. Loại thực phẩm chức năng này được bổ sung yếu tố tăng trưởng, các loại vitamin và khoáng chất.
PGS.TS.BS Huỳnh Thoại Loan, chuyên gia nội tiết nhi với gần 40 năm kinh nghiệm, nguyên Trưởng khoa Thận - Nội tiết - Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết hiện nay rất nhiều bà mẹ quan tâm đến chiều cao của con, tuy nhiên không ít phụ huynh đưa con đến khám khi đã qua giai đoạn vàng phát triển chiều cao.
Khi thấy con thấp hơn bạn bè, cha mẹ mới bắt đầu sốt ruột, tìm đủ mọi cách can thiệp, từ mua sữa, thuốc bổ, đến các sản phẩm quảng cáo hỗ trợ tăng chiều cao với mong muốn giúp con cao nhanh, trong khi đã bỏ qua giai đoạn phát triển quan trọng nhất.
Bác sĩ Thoại Loan lưu ý dinh dưỡng đầy đủ, trong đó có sữa, chỉ là một điều kiện cần chứ chưa đủ để giúp trẻ đạt được chiều cao tối ưu. Muốn phát triển chiều cao tốt, trẻ cần được bảo đảm nhiều yếu tố đồng thời như dinh dưỡng hợp lý, vận động thể lực thường xuyên, ngủ đủ và ngủ sớm trước 22h, đồng thời cần được phát hiện, điều trị những vấn đề sức khỏe ảnh hưởng đến tăng trưởng.
Đối với hormone tăng trưởng, phụ huynh không nên tự ý mua hoặc sử dụng cho trẻ. Trước tiên, trẻ cần được thăm khám, đánh giá các chỉ số phát triển và thực hiện những xét nghiệm chuyên sâu cần thiết khi có chỉ định. Chỉ sau khi xác định được tình trạng thiếu hụt hormone tăng trưởng hoặc có bệnh lý cụ thể, các bác sĩ mới cân nhắc phương án điều trị phù hợp, hiệu quả và an toàn cho các bé.
Bác sĩ Thoại Loan nhấn mạnh việc bổ sung hormone tăng trưởng phải dựa trên chẩn đoán, can thiệp và theo dõi chuyên môn của các chuyên gia nội tiết nhi chứ không phải cứ muốn con cao hơn là có thể tự ý sử dụng.
Một quan niệm khiến nhiều phụ huynh bỏ lỡ cơ hội can thiệp cho con là cho rằng trẻ chỉ có thể tăng chiều cao trong khoảng hai năm đầu sau khi dậy thì. Khi trẻ đã dậy thì được một thời gian, cha mẹ thường nghĩ rằng mọi biện pháp hỗ trợ đều không còn tác dụng.
"Không thể chỉ căn cứ vào thời điểm bắt đầu dậy thì để kết luận trẻ đã hết khả năng tăng chiều cao. Muốn xác định còn cơ hội phát triển hay không, cần đánh giá tuổi xương và tình trạng sụn tăng trưởng", bác sĩ Thoại Loan cho hay.
Bác sĩ Thoại Loan cho biết có những trẻ đến khám ở tuổi 16 nhưng vẫn cần được đánh giá cụ thể, bởi tuổi sinh học và mức độ trưởng thành của xương ở mỗi trẻ không hoàn toàn giống nhau. Tuổi 15-16 không phải là mốc kết luận tuyệt đối, yếu tố quyết định vẫn là tình trạng cụ thể của từng trẻ và hãy trao cho con cơ hội tăng trưởng chiều cao ngay khi còn có thể.
Điều khiến bác sĩ Thoại Loan trăn trở là có nhiều phụ huynh cho rằng cha mẹ thấp thì con khó cao, hoặc cứ chờ trẻ lớn thêm, qua tuổi dậy thì rồi sẽ phát triển sau.
Đến khi trẻ được kiểm tra, tuổi xương đã vượt qua giai đoạn có thể can thiệp, từ dân gian hay sử dụng là "xương đã đóng ". Lúc này, dù cha mẹ và các bé có tha thiết mong muốn thì bác sĩ cũng không thể can thiệp giúp trẻ cao thêm được nữa.
Nên quan tâm chiều cao của trẻ từ nhỏ
Theo bác sĩ Thoại Loan, các bạn trẻ ngày nay quan tâm nhiều đến ngoại hình, vóc dáng và hình ảnh bản thân. Vì vậy, việc nhận ra mình không còn cơ hội cải thiện chiều cao có thể khiến trẻ rất hụt hẫng và mất tự tin, buồn.
"Thời gian không quay trở lại, có những cơ hội chỉ đến trong một giai đoạn nhất định và khi đã qua thời điểm đó, chúng ta không thể lấy lại được", bác sĩ Thoại Loan chia sẻ.
Bác sĩ Thoại Loan khuyến cáo cha mẹ cần quan tâm đến chiều cao của trẻ ngay từ nhỏ, từ lúc trong bụng mẹ xem chiều dài xương đùi qua siêu âm bào thai, ghi nhớ chiều dài trẻ khi mới sinh, theo dõi tốc độ tăng trưởng định kỳ nhất là chiều cao theo độ tuổi và cần đưa trẻ đi khám ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Đặc biệt, không nên đợi đến khi con thấp hơn bạn bè rồi mới bắt đầu tìm giải pháp.
Trong hành trình phát triển chiều cao của trẻ, phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng. "Đừng để đến khi không còn sụn tăng trưởng nữa thì cha mẹ mới nhận ra là đã bỏ lỡ cơ hội vàng để phát triển chiều cao tối ưu cho con. Chiều cao lúc trưởng thành nên được xem như "của hồi môn" quý giá mà các bậc phụ huynh trao lại cho con mình bên cạnh tri thức và đạo đức", bác sĩ Thoại Loan lưu ý.
4 nhóm trẻ cha mẹ cần đặc biệt quan tâm đến phát triển chiều cao
Theo PGS.TS.BS Huỳnh Thoại Loan, có bốn nhóm trẻ cha mẹ cần đặc biệt lưu ý: trẻ có cha mẹ thấp; trẻ đã đến tuổi dậy thì nhưng chiều cao không tăng như kỳ vọng; trẻ dậy thì sớm; và trẻ sinh ra nhỏ so với tuổi thai, không bắt kịp đà tăng trưởng sau 2 tuổi.
Một trong những sai lầm phổ biến là cha mẹ có tâm lý chờ đợi, cho rằng trẻ cứ lớn lên, bước vào tuổi dậy thì rồi sẽ tự cao hoặc đợi trẻ qua tuổi dậy thì xem có cao không mới tìm cách. Tuy nhiên, khi sụn tăng trưởng ở đầu xương không còn, trẻ sẽ không còn cơ hội tăng chiều cao theo cơ chế phát triển tự nhiên.
Một ngộ nhận khác là cha mẹ có chiều cao khiêm tốn thì mặc định con chắc chắn sẽ thấp. Thực tế, di truyền chỉ là một yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao nhưng không quyết định hoàn toàn tầm vóc của trẻ. Dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nội tiết cũng đóng vai trò quan trọng.
Đặc biệt, những trẻ sinh non hoặc sinh ra nhỏ so với tuổi thai cần được theo dõi sát sao. Đây là nhóm có nguy cơ không bắt kịp đà tăng trưởng chiều cao khi trẻ lớn lên. Phụ huynh cần đưa trẻ đi đánh giá sớm khi trẻ không "bắt kịp" chiều cao sau 2 tuổi để bác sĩ xác định có cần biện pháp can thiệp, trong đó có việc kiểm tra tình trạng thiếu hormone tăng trưởng hay không.
Bên cạnh đó, trẻ dậy thì sớm cũng là nhóm cần được chú ý. Khi quá trình dậy thì diễn ra sớm, tuổi xương có thể tiến triển nhanh. Trẻ có thể tăng chiều cao nhanh trong một giai đoạn nhưng lại mất đi cơ hội phát triển chiều cao tối ưu về sau.
