Theo dõi cân nặng, chiều cao để phát hiện nguy cơ suy dinh dưỡng ở trẻ

Theo dõi cân nặng và sự phát triển của trẻ là điều vô cùng quan trọng. Mặc dù trẻ vẫn ăn uống hằng ngày nhưng không phải lúc nào cũng đảm bảo đủ dinh dưỡng cho nhu cầu phát triển.

Một số trường hợp suy dinh dưỡng không biểu hiện rõ ràng ngay từ đầu mà được nhận ra khi trẻ tăng cân chậm, chiều cao tăng ít hoặc các chỉ số tăng trưởng có xu hướng đi xuống. Vì vậy, cha mẹ nên chủ động theo dõi sự phát triển của con tại nhà.

1. Theo dõi cân nặng và chiều cao của trẻ đúng cách

Cân nặng và chiều dài hoặc chiều cao là những chỉ số cơ bản giúp đánh giá sự phát triển thể chất của trẻ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xây dựng các chuẩn tăng trưởng dành cho trẻ từ sơ sinh đến 5 tuổi, bao gồm cân nặng theo tuổi, chiều dài hoặc chiều cao theo tuổi và cân nặng theo chiều dài hoặc chiều cao.

Để theo dõi tại nhà, cha mẹ nên chuẩn bị cân có độ chính xác phù hợp, thước đo chiều dài hoặc chiều cao và một cuốn sổ ghi chép. Khi cân trẻ, nên sử dụng cùng một chiếc cân nếu có thể, đặt cân trên mặt phẳng chắc chắn và cân vào thời điểm tương tự giữa các lần đo. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cần được cân bằng thiết bị phù hợp với độ tuổi.

Với trẻ dưới 2 tuổi, chiều dài cơ thể thường được đo khi trẻ nằm. Trẻ từ 2 tuổi trở lên thường được đo chiều cao ở tư thế đứng nếu trẻ có thể đứng đúng cách. Khi đo, cần bảo đảm tư thế của trẻ và dụng cụ đo phù hợp để hạn chế sai số. Nếu không chắc chắn về cách đo, cha mẹ có thể nhờ nhân viên y tế hướng dẫn trong lần khám định kỳ tiếp theo.

2. Đối chiếu số đo với biểu đồ tăng trưởng

Sau khi có số đo, cha mẹ nên ghi lại ngày đo, tuổi chính xác của trẻ, cân nặng và chiều dài hoặc chiều cao. Có thể sử dụng biểu đồ tăng trưởng theo chuẩn WHO dành riêng cho bé trai hoặc bé gái để theo dõi sự thay đổi theo thời gian.

Biểu đồ tăng trưởng giúp cha mẹ so sánh cân nặng, chiều cao của con với mức chuẩn theo độ tuổi và giới tính. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào một lần đo để kết luận trẻ bị suy dinh dưỡng. Điều quan trọng là theo dõi xem trẻ có tăng cân, tăng chiều cao đều đặn theo thời gian hay không.

Ví dụ, một trẻ có cân nặng thấp hơn các bạn cùng tuổi nhưng vẫn phát triển đều đặn sẽ khác với trẻ trước đây tăng cân tốt nhưng gần đây chững cân hoặc có xu hướng giảm cân. Đánh giá chính xác còn cần xem xét độ tuổi, giới tính, tiền sử sinh non và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Nếu chưa biết cách đọc biểu đồ tăng trưởng, cha mẹ nên nhờ bác sĩ hoặc nhân viên dinh dưỡng hướng dẫn, tránh tự kết luận chỉ dựa vào một chỉ số riêng lẻ.

3. Những dấu hiệu cảnh báo trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng

Trong quá trình theo dõi, cha mẹ nên lưu ý một số dấu hiệu sau:

• Cân nặng tăng chậm hoặc chững lại: Trẻ không tăng cân như trước, cân nặng ít thay đổi qua các lần đo hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân.
• Đường tăng trưởng có xu hướng đi xuống: Các điểm đo liên tiếp dịch chuyển xuống dưới trên biểu đồ cân nặng hoặc chiều cao. Đây là dấu hiệu cần được đánh giá, nhất là khi đi kèm với ăn uống kém hoặc bệnh kéo dài.
• Chiều cao tăng chậm: Trẻ có thể vẫn tăng cân nhưng chiều dài hoặc chiều cao tăng ít trong thời gian dài. Tình trạng này cần được xem xét cùng chế độ ăn, sức khỏe và tốc độ phát triển trước đó.
• Ăn uống và sức khỏe thay đổi: Trẻ biếng ăn kéo dài, thường xuyên nôn hoặc tiêu chảy, mắc bệnh tái diễn, ít hoạt động hoặc có biểu hiện mệt mỏi bất thường.

Những dấu hiệu trên không có nghĩa là trẻ đã bị suy dinh dưỡng. Tuy nhiên, đây là lý do để cha mẹ đưa trẻ đến cơ sở y tế kiểm tra, đặc biệt khi nhiều dấu hiệu xuất hiện cùng lúc. Không nên đợi trẻ gầy rõ hoặc sụt cân nhiều mới tìm kiếm sự hỗ trợ.

4. Cần làm gì khi nghi ngờ trẻ tăng trưởng chậm?

Khi nhận thấy cân nặng hoặc chiều cao của con tăng chậm, cha mẹ nên kiểm tra lại cách đo và đối chiếu các số liệu đã ghi. Nếu kết quả vẫn đáng lo ngại, cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá tình trạng dinh dưỡng, chế độ ăn, bệnh lý đi kèm và các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng.

Cha mẹ nên duy trì chế độ ăn phù hợp với độ tuổi, bảo đảm bữa ăn đa dạng và đáp ứng nhu cầu năng lượng, protein cùng các vi chất cần thiết. Không nên tự ý cho trẻ dùng thuốc kích thích ăn ngon, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm tăng cân khi chưa có sự tư vấn chuyên môn.

Nếu trẻ sụt cân rõ rệt, bỏ ăn hoặc uống kém, nôn ói hay tiêu chảy kéo dài, lừ đừ hoặc có dấu hiệu mất nước, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm; những biểu hiện nghiêm trọng cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Trẻ không tăng cân, hay ốm vặt - có phải dấu hiệu suy dinh dưỡng?

SKĐS - Nhiều cha mẹ lo lắng khi con chậm lớn, cân nặng không nhích lên hoặc thường xuyên ốm vặt. Nhưng liệu đó có phải là dấu hiệu trẻ bị suy dinh dưỡng, hay chỉ là biểu hiện nhất thời của sự phát triển?