Quả mận là loại trái cây ngon và bổ dưỡng. Mùa mận thường bắt đầu từ tháng 4 và kéo dài đến khoảng hết tháng 8, tháng 5 là tháng mùa mận chín rộ nhất.
Dù cung cấp nhiều vitamin và chất chống oxy hóa, mận lại sở hữu hàm lượng acid cao và tính nóng, dễ gây áp lực lên hệ tiêu hóa cũng như chức năng bài tiết của thận. Dưới đây là 5 nhóm người được khuyến cáo nên hạn chế tiêu thụ loại quả này:
1. Người mắc bệnh dạ dày
Mận chứa hàm lượng acid hữu cơ cao, bao gồm acid citric và acid oxalic, đặc biệt là khi mận còn xanh hoặc chưa chín kỹ có thể gây kích ứng mạnh đối với niêm mạc dạ dày và thực quản. Đối với những người đang bị viêm loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày - thực quản, việc ăn mận, đặc biệt là khi đói, sẽ làm gia tăng nồng độ dịch vị, gây ra các triệu chứng đau rát vùng thượng vị, ợ chua và khiến các vết loét trở nên nghiêm trọng hơn.
Nếu thuộc nhóm này, tốt nhất nên hạn chế hoặc tránh ăn mận, đặc biệt là mận chưa chín. Nếu muốn ăn, chỉ nên ăn 2 - 3 quả mận sau bữa ăn chính và tuyệt đối không ăn khi đói.
Quả mận ngon miệng, giàu chất chống oxy hóa, được nhiều người ưa thích.
2. Người bị bệnh thận mạn tính hoặc sỏi thận
Mận là loại quả có nồng độ kali cao, một khoáng chất thiết yếu cho hoạt động thần kinh và cơ bắp. Ở bệnh nhân suy thận hoặc mắc bệnh thận mạn tính, chức năng lọc của cầu thận suy giảm khiến cơ thể không thể bài tiết hết lượng kali dư thừa.
Sự tích tụ kali trong máu sẽ trực tiếp gây ra các biến chứng tim mạch nguy hiểm. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn hạn chế thực phẩm giàu kali theo đúng chỉ định y khoa để kiểm soát bệnh.
Quả mận chứa hàm lượng oxalate (acid oxalic) đáng kể. Đây là hợp chất có khả năng liên kết với canxi trong nước tiểu để hình thành các tinh thể canxi oxalate - nguyên nhân gây sỏi thận phổ biến nhất.
Việc tiêu thụ thực phẩm giàu oxalate như mận có thể làm tăng nồng độ chất này trong hệ bài tiết, dẫn đến nguy cơ kết tinh sỏi mới hoặc gây tái phát ở những người có tiền sử bệnh lý hoặc cơ địa dễ hình thành sỏi.
Người bệnh sỏi thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh chế độ ăn uống, bao gồm cả lượng mận được phép tiêu thụ. Uống đủ nước là biện pháp quan trọng để pha loãng nồng độ các chất tạo sỏi.
3. Người có cơ địa nóng trong nên hạn chế ăn mận
Theo y học cổ truyền, mận thuộc nhóm thực phẩm có tính nóng. Mặc dù mọng nước nhưng việc lạm dụng loại quả này vẫn có thể dẫn đến hiện tượng nhiệt tích tụ trong cơ thể. Với những người có cơ địa nhạy cảm hoặc tiền sử dị ứng, tiêu thụ mận quá mức dễ gây các tình trạng mụn nhọt, rôm sảy, phát ban và mẩn ngứa.
Để duy trì trạng thái cân bằng, mỗi người cần chủ động kiểm soát liều lượng ở mức tối thiểu, thậm chí nên hạn chế sử dụng nếu nhận thấy các dấu hiệu nóng trong phát tác sau khi ăn.
4. Người mắc đái tháo đường
Dù mận có chỉ số đường huyết không quá cao nhưng lượng đường tự nhiên trong mận chín vẫn có thể gây ảnh hưởng đến quá trình kiểm soát đường huyết nếu ăn quá nhiều. Đối với người đang điều trị đái tháo đường, việc ăn mận cần được tính toán kỹ lưỡng trong tổng lượng carbohydrate nạp vào hằng ngày để tránh làm tăng đường huyết đột ngột sau khi ăn.
Việc hiểu rõ ai nên cẩn trọng khi ăn mận, thậm chí tránh xa quả mận là cần thiết để bảo vệ sức khỏe.
5. Phụ nữ mang thai và cho con bú
Mặc dù cung cấp nhiều vitamin và chất xơ, phụ nữ mang thai và đang cho con bú cần đặc biệt thận trọng khi ăn mận. Trong giai đoạn thai kỳ, hệ tiêu hóa của thai phụ thường nhạy cảm hơn, hàm lượng acid trong mận dễ gây ra tình trạng ợ nóng và khó tiêu.
Đối với phụ nữ đang cho con bú, các hoạt chất trong mận có thể chuyển hóa qua sữa mẹ và tác động tiêu cực đến hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện của trẻ sơ sinh, dẫn đến nguy cơ đau bụng hoặc tiêu chảy. Để đảm bảo an toàn, các chuyên gia khuyến cáo người mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng phù hợp hoặc tạm thời kiêng sử dụng trong những trường hợp cụ thể.
6. Một số lưu ý để ăn mận an toàn
Dù bạn thích mận đến đâu thì cũng chỉ nên ăn khoảng 4 - 5 quả mận, tối đa 10 quả mỗi ngày đối với người lớn và 2 - 3 quả mận đối với trẻ em. Người ốm cũng không nên ăn quá nhiều mận do mận có tính nóng có thể gây nóng trong, nhiệt miệng và mụn nhọt khó chịu trong người.
Nên rửa sạch lớp phấn trên vỏ mận để tránh bị dị ứng cũng như giảm thiểu thuốc trừ sâu và vi khuẩn trên vỏ mận. Lưu ý không nên ăn mận vào lúc bụng đói.
Những người có răng nhạy cảm, ê buốt hoặc men răng mỏng nên hạn chế ăn mận trực tiếp. Nếu sử dụng, nên súc miệng bằng nước sạch ngay sau khi ăn để giảm thiểu tác động của acid lên bề mặt răng.
Đối với những người thuộc 5 nhóm trên, cần tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng về liều lượng phù hợp là điều cần thiết để bảo vệ cơ thể một cách tốt nhất.
