Theo ThS.BS. Nguyễn Thu Yên, chuyên gia Nội tiết - Đái tháo đường, những món ăn nhẹ phù hợp nhất cho người bệnh đái tháo đường là những thực phẩm chứa ít tinh bột, giàu đạm, chất xơ và chất béo lành mạnh như: Trái cây (cam, quýt, bưởi, ổi, táo, bơ, thanh long, dâu tây...); Các loại hạt không muối (hạt điều, óc chó, hạnh nhân, hạt dẻ, hướng dương, lạc…); Sữa chua không đường, sữa tươi không đường; Trà, cà phê không đường...
Dưới đây là 5 món ăn nhẹ đơn giản, dễ chế biến, phù hợp với thói quen ăn uống của người Việt, đáp ứng tiêu chuẩn về chỉ số đường huyết (GI).
1. Trứng gà luộc - món ăn nhẹ giàu dinh dưỡng
Trứng luộc là nguồn thực phẩm dễ tiếp cận và mang lại tác dụng tích cực đối với quá trình kiểm soát đường huyết. Một quả trứng tiêu chuẩn chứa khoảng 6 g protein chất lượng cao và gần như không có carbohydrate.
Protein làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó cản trở tốc độ hấp thu đường. Dữ liệu lâm sàng cho thấy tiêu thụ 1 - 2 quả trứng luộc chín mỗi ngày giúp cải thiện chỉ số đường huyết lúc đói và hỗ trợ giảm nồng độ HbA1c mà không làm tăng mỡ máu.
Trứng luộc chín là bữa ăn nhẹ lành mạnh phù hợp với nhiều nhóm người.
2. Sữa chua không đường ổn định đường huyết
Sữa chua không đường là một lựa chọn bữa phụ tối ưu cho bệnh nhân đái tháo đường nhờ chỉ số đường huyết (GI) thấp và cơ chế tác động tích cực đến hệ chuyển hóa. Nguồn protein dồi dào trong sữa chua đóng vai trò làm chậm quá trình tiêu hóa carbohydrate, từ đó ngăn chặn tình trạng đường huyết tăng vọt đột biến sau khi ăn.
Đặc biệt, các men vi sinh (probiotics) sinh ra trong quá trình lên men tự nhiên giúp thiết lập lại cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ giảm phản ứng viêm hệ thống và cải thiện đáng kể độ nhạy của tế bào đối với insulin. Để gia tăng cảm giác no và bổ sung dưỡng chất, người bệnh có thể kết hợp lượng nhỏ sữa chua này cùng các loại trái cây giàu chất xơ, ít ngọt như thanh long trắng hoặc quả dâu tằm tươi.
3. Đậu nành non luộc hoặc đậu phộng rang mộc
Bữa ăn nhẹ với đậu nành luộc hoặc đậu phộng rang mang lại hiệu quả ổn định đường huyết.
Đậu nành non luộc và đậu phộng rang mộc (không tẩm ướp gia vị) là nhóm thực phẩm ăn nhẹ mang lại hiệu quả cao trong việc ổn định đường huyết nhờ chỉ số đường huyết (GI) rất thấp. Các loại hạt này nổi bật với sự kết hợp giữa protein thực vật và hàm lượng lớn acid béo không bão hòa đơn giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa, kéo dài cảm giác no và ngăn chặn hiện tượng đường huyết tăng vọt sau ăn. Nên tiêu thụ với một định lượng được kiểm soát (khoảng 30 g cho một bữa phụ) sẽ giúp bệnh nhân đái tháo đường duy trì mức năng lượng ổn định.
4. Khoai lang luộc để tủ lạnh
Khoai lang là thực phẩm chứa carbohydrate nhưng phương pháp chế biến sẽ quyết định tác động lên đường huyết. Thay vì ăn khoai lang nướng hay luộc ăn ngay lúc nóng, bệnh nhân đái tháo đường nên luộc chín khoai, sau đó để nguội rồi cất trong ngăn mát tủ lạnh trước khi ăn.
Khoai lang chứa carbohydrate nhưng quá trình làm lạnh sau khi luộc chín sẽ tái tổ hợp cấu trúc phân tử thành tinh bột kháng. Loại tinh bột này hoạt động như chất xơ hòa tan, không bị phân giải thành đường tại ruột non mà đi thẳng xuống ruột già. Quá trình này không làm tăng đường huyết, đồng thời sinh ra các acid béo chuỗi ngắn hỗ trợ nuôi dưỡng tế bào niêm mạc ruột và chức năng chuyển hóa cơ bản.
5. Nước hạt chia ấm
Hình thức bữa phụ dạng lỏng này yêu cầu thao tác tối giản. Dùng 1 - 2 muỗng canh hạt chia ngâm nở trong nước ấm (có thể thêm chút nước cốt chanh). Hạt chia có mật độ chất xơ chiếm khoảng 35% trọng lượng. Khi ngậm nước, hạt chia tạo kết cấu gel nhầy trong dạ dày, làm chậm toàn bộ tốc độ tiêu hóa và cắt đứt cơn tăng đường huyết nhanh. Lượng omega-3 thực vật trong hạt chia cũng giúp ức chế phản ứng viêm hệ thống, bảo vệ khả năng hoạt động của insulin.
Xây dựng chế độ ăn cho bệnh nhân đái tháo đường không đồng nghĩa với việc phụ thuộc vào thực đơn đắt đỏ. Vận dụng các hướng dẫn y khoa vào việc lựa chọn thực phẩm nội địa quen thuộc giúp người bệnh thiết lập chế độ dinh dưỡng tiết kiệm, kiểm soát đường huyết an toàn và bền vững.
