Các vi chất thiết yếu chính là nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ
Khi nói đến dinh dưỡng cho trẻ, nhiều phụ huynh thường quan tâm đến việc ăn đủ no, đủ chất đạm hay chất béo, mà ít chú ý đến vi chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, chính những "chất nhỏ bé" này lại đóng vai trò rất lớn trong việc giúp trẻ cao lớn, thông minh và ít ốm vặt.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu vi chất vẫn là tình trạng phổ biến ở trẻ em, đặc biệt là lứa tuổi học đường. Điều đáng nói là thiếu vi chất thường không biểu hiện rõ ràng, nhưng lại âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng học tập của trẻ.
Theo ThS.BS. Vũ Thị Lan Anh – Phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông (Hà Nội), vi chất dinh dưỡng tuy chỉ cần với lượng nhỏ nhưng lại tham gia vào hầu hết các quá trình chuyển hóa quan trọng của cơ thể trẻ.
Các vi chất thiết yếu chính là nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ.
Ở lứa tuổi học đường, trẻ cần được cung cấp đầy đủ một số vi chất quan trọng như sắt, canxi, vitamin D, kẽm, vitamin A và iốt. Mỗi vi chất đảm nhận một "nhiệm vụ" riêng trong cơ thể. Sắt giúp tạo máu và hỗ trợ não bộ. Canxi và vitamin D giúp phát triển xương, chiều cao. Kẽm giúp trẻ ăn ngon và tăng sức đề kháng. Vitamin A tốt cho mắt. I-ốt hỗ trợ phát triển trí não. Nếu thiếu những vi chất này, trẻ có thể chậm lớn, hay ốm và học tập kém tập trung hơn.
Thiếu vi chất kéo dài có thể ảnh hưởng đồng thời đến cả thể chất và trí tuệ của trẻ, đặc biệt trong giai đoạn đang phát triển nhanh.
Canxi và vitamin D là "bộ đôi vàng" quyết định chiều cao của trẻ
Canxi là thành phần chính giúp xương chắc khỏe, còn vitamin D giúp cơ thể hấp thụ canxi tốt hơn. Hai chất này luôn "đi cùng nhau" trong quá trình phát triển chiều cao của trẻ. Nhiều trẻ hiện nay có chế độ ăn đủ năng lượng nhưng lại thiếu canxi và vitamin D, làm hạn chế tiềm năng phát triển chiều cao.
Nhu cầu mỗi ngày: Trẻ 6–9 tuổi: 650–700mg canxi; Trẻ 10–18 tuổi: ~1000mg canxi; Vitamin D: khoảng 600 IU/ngày. Nếu thiếu canxi và vitamin D, trẻ dễ bị còi xương, chậm cao hoặc xương yếu.
ThS.BS. Vũ Thị Lan Anh cho biết, thực phẩm nên chọn giàu vi chất là sữa, sữa chua, phô mai; Tôm, cua, cá nhỏ ăn cả xương; Cá hồi, trứng (giàu vitamin D); Cho trẻ tắm nắng sáng 15–30 phút mỗi ngày.
Thiếu sắt là nguyên nhân âm thầm làm giảm khả năng tập trung và ghi nhớ. Sắt giúp máu vận chuyển oxy lên não – yếu tố rất quan trọng để duy trì sự tỉnh táo và khả năng tập trung của trẻ. Khi thiếu sắt, trẻ có thể trở nên mệt mỏi, giảm chú ý, khó ghi nhớ và học tập kém hiệu quả.
ThS.BS Vũ Thị Lan Anh nhấn mạnh: "Thiếu máu thiếu sắt là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua ở trẻ học đường."
Thực phẩm giàu sắt gồm thịt bò, thịt lợn, gan, trứng, rau xanh đậm, đậu. Mẹo nhỏ được ThS.BS. Vũ Thị Lan Anh choa sẻ là cha mẹ nên cho trẻ ăn cùng trái cây giàu vitamin C (cam, ổi) để hấp thu sắt tốt hơn.
Kẽm đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường miễn dịch và kích thích cảm giác ngon miệng. Khi thiếu kẽm, trẻ thường biếng ăn, chậm tăng trưởng và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng như viêm đường hô hấp hoặc tiêu chảy. Thiếu kẽm là một trong những nguyên nhân góp phần gây biếng ăn kéo dài ở trẻ nhỏ. Thực phẩm giàu kẽm gồm thịt, cá, hải sản (đặc biệt là hàu), trứng, các loại đậu
Chế độ ăn đa dạng là "chìa khóa" giúp trẻ không thiếu vi chất
ThS.BS. Vũ Thị Lan Anh cho biết, cách tốt nhất để bổ sung vi chất là xây dựng chế độ ăn đa dạng và cân đối hằng ngày, thay vì phụ thuộc vào thuốc bổ.
Phụ huynh nên tuân thủ một số nguyên tắc sau: Mỗi bữa ăn nên có đủ thịt/cá, rau và tinh bột; Ăn đa dạng thực phẩm mỗi ngày; Tăng cường rau xanh và trái cây; Hạn chế đồ ăn nhanh, nước ngọt. Việc hình thành thói quen ăn uống lành mạnh từ sớm là yếu tố then chốt giúp phòng ngừa thiếu vi chất lâu dài.
Trong trường hợp trẻ biếng ăn kéo dài hoặc có dấu hiệu thiếu vi chất, phụ huynh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm bổ sung.
Vi chất dinh dưỡng tuy chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng lại quyết định lớn đến sự phát triển của trẻ. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối chính là "chìa khóa" giúp trẻ cao lớn, học tốt và khỏe mạnh mỗi ngày.
ThS.BS Vũ Thị Lan Anh thường chia sẻ với phụ huynh không nên chỉ chú ý đến việc "ăn no" mà cần quan tâm đến chất lượng bữa ăn để đảm bảo trẻ được cung cấp đầy đủ vi chất cần thiết.
