Tuy nhiên, trước tác động của lối sống hiện đại, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, rượu bia và các yếu tố môi trường, tỷ lệ mắc các bệnh lý về gan ngày càng gia tăng.
Phần lớn bệnh gan diễn tiến âm thầm và thường chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng. Vì vậy, ngoài hạn chế rượu bia, chúng ta cần duy trì những thói quen sống khoa học mỗi ngày là cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ lá gan khỏe mạnh.
1. Ăn uống lành mạnh để giảm gánh nặng cho gan
Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lá gan. Một thực đơn cân đối không chỉ giúp gan hoạt động hiệu quả mà còn góp phần phòng ngừa gan nhiễm mỡ, viêm gan và nhiều rối loạn chuyển hóa khác. Các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên những thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu. Chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa, đồng thời giúp giảm hấp thu chất béo và cholesterol, từ đó giảm áp lực cho gan.
Bên cạnh đó, nên bổ sung các nguồn chất béo lành mạnh từ dầu ô liu, cá hồi, cá thu, cá mòi và các loại hạt. Đây là những thực phẩm giàu axit béo không bão hòa, có lợi cho tim mạch và chức năng gan.
Ngược lại, cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, thực phẩm nhiều đường, chất béo bão hòa và carbohydrate tinh chế vì có thể làm tăng tích tụ mỡ trong gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu.
Uống đủ nước mỗi ngày cũng là một thói quen quan trọng giúp gan thực hiện tốt chức năng chuyển hóa và đào thải độc tố.
2. Duy trì cân nặng hợp lý
Thừa cân và béo phì là những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Việc duy trì cân nặng khỏe mạnh thông qua chế độ ăn hợp lý kết hợp vận động thường xuyên sẽ giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan, cải thiện chức năng chuyển hóa và hạn chế nguy cơ mắc các bệnh lý mạn tính.
Rượu bia là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan. Ảnh: AI
3. Tập thể dục đều đặn
Hoạt động thể chất không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn góp phần cải thiện sức khỏe của gan. Các hình thức vận động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, chạy bộ hoặc tập yoga đều có tác dụng tăng cường chuyển hóa, giảm mỡ nội tạng và giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mức độ vừa mỗi tuần hoặc khoảng 30 phút mỗi ngày để bảo vệ sức khỏe tổng thể.
4. Hạn chế rượu, bia
Rượu bia là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan. Khi vào cơ thể, cồn được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Việc sử dụng quá nhiều hoặc kéo dài khiến tế bào gan bị tổn thương, lâu dần dẫn đến gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan do rượu và xơ gan.
Để giảm nguy cơ mắc bệnh gan, mỗi người cần hạn chế tối đa việc sử dụng đồ uống có cồn. Đối với những người đã mắc bệnh gan, nên tuyệt đối tránh rượu bia theo khuyến cáo của bác sĩ.
5. Không tự ý sử dụng thuốc
Gan là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa phần lớn các loại thuốc và thực phẩm bổ sung. Việc tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh, thuốc đông y hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc có thể khiến gan phải hoạt động quá mức, làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào gan.
Người dân chỉ nên sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ và không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc nếu chưa được tư vấn.
6. Tiêm vaccine phòng viêm gan
Hiện nay đã có vaccine phòng viêm gan A và viêm gan B với hiệu quả bảo vệ cao. Tiêm vaccine đầy đủ là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm gan do virus, từ đó hạn chế nguy cơ xơ gan và ung thư gan trong tương lai. Người lớn chưa có miễn dịch và trẻ em cần được tư vấn tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo của ngành y tế.
7. Quan hệ tình dục an toàn
Virus viêm gan B và viêm gan C có thể lây truyền qua đường máu và đường tình dục. Việc sử dụng bao cao su, duy trì quan hệ tình dục an toàn và chung thủy một vợ một chồng sẽ góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm các loại virus gây bệnh gan.
Ngoài ra, không dùng chung bơm kim tiêm, dao cạo râu hoặc các vật dụng có thể dính máu cũng là biện pháp phòng bệnh hiệu quả.
8. Khám sức khỏe định kỳ
Điều đáng lo ngại là nhiều bệnh lý về gan gần như không có triệu chứng trong giai đoạn đầu. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các bất thường của gan.
Những người có nguy cơ cao như thường xuyên sử dụng rượu bia, thừa cân, mắc đái tháo đường, có tiền sử gia đình mắc bệnh gan hoặc từng nhiễm virus viêm gan nên kiểm tra chức năng gan theo hướng dẫn của bác sĩ.
Các xét nghiệm máu, siêu âm gan hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện nay có thể giúp phát hiện sớm tổn thương gan, tạo điều kiện điều trị kịp thời trước khi bệnh tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan.
Các chuyên gia khuyến cáo, bảo vệ lá gan không phải là việc làm trong một sớm một chiều mà cần bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong lối sống hằng ngày. Một chế độ dinh dưỡng khoa học, duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện đều đặn, hạn chế rượu bia, tiêm vaccine đầy đủ và khám sức khỏe định kỳ sẽ góp phần giúp lá gan khỏe mạnh, giảm nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm và nâng cao chất lượng cuộc sống.
