1. Những ai có nguy cơ cao mắc bệnh xơ gan?
Ai cũng có thể mắc xơ gan, tuy nhiên nguy cơ cao hơn ở những nhóm đối tượng sau:
- Người trên 50 tuổi.
- Người thường xuyên uống nhiều rượu, bia.
- Người mắc viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính.
- Người mắc hội chứng chuyển hóa, bao gồm thừa cân, béo phì, tăng đường huyết, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp.
- Người bị đái tháo đường.
- Người có tiền sử mắc các bệnh lý về gan.
- Người sử dụng chung bơm kim tiêm hoặc tiêm chích ma túy.
- Người có quan hệ tình dục không an toàn, làm tăng nguy cơ lây nhiễm viêm gan virus.
Thực tế, không ít người thắc mắc vì sao mình không uống rượu nhưng vẫn mắc xơ gan. Nguyên nhân là ngoài rượu, bệnh còn có thể xuất phát từ gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa, viêm gan virus mạn tính, bệnh gan do thuốc, bệnh gan tự miễn hoặc một số bệnh lý di truyền.
Nếu thường xuyên mệt mỏi, men gan tăng, có biểu hiện vàng da nhẹ hoặc thuộc nhóm nguy cơ kể trên, người dân nên chủ động tầm soát viêm gan B, viêm gan C, đánh giá gan nhiễm mỡ, đồng thời rà soát các thuốc đang sử dụng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định của bác sĩ.
2. Dấu hiệu nhận biết bệnh xơ gan
Ở giai đoạn đầu, xơ gan thường diễn tiến âm thầm. Người bệnh có thể không có triệu chứng hoặc chỉ xuất hiện các biểu hiện mơ hồ, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác.
2.1 Triệu chứng giai đoạn sớm
- Người bệnh cảm thấy mệt mỏi kéo dài, cơ thể thiếu năng lượng, đôi khi sốt nhẹ.
- Chán ăn, ăn không ngon, buồn nôn.
- Giảm cân không rõ nguyên nhân.
Hình ảnh gan bình thường và xơ gan. ảnh KH
2.2. Triệu chứng khi bệnh tiến triển
- Khi chức năng gan suy giảm rõ rệt, người bệnh có thể xuất hiện:
- Vàng da, vàng mắt, da sạm màu và ngứa.
- Dễ bầm tím, chảy máu; lòng bàn tay đỏ.
- Phân nhạt màu, nước tiểu sẫm màu, đi ngoài ra máu hoặc nôn ra máu.
- Xuất hiện các nốt giãn mao mạch hình sao trên da.
- Phù chân, phù mắt cá chân.
- Cổ trướng (báng bụng) do dịch tích tụ trong ổ bụng.
- Giảm trí nhớ, lú lẫn, thay đổi tính cách do bệnh não gan.
- Rối loạn nội tiết: phụ nữ có thể mãn kinh sớm, nam giới giảm ham muốn tình dục, teo tinh hoàn hoặc phát triển tuyến vú bất thường.
3. Vì sao xơ gan nguy hiểm?
Sau mỗi lần bị tổn thương, gan sẽ tự sửa chữa bằng cách tạo mô sẹo. Khi quá trình này diễn ra liên tục trong thời gian dài, mô sẹo ngày càng nhiều và dần thay thế các tế bào gan khỏe mạnh.
Sự xơ hóa làm cản trở lưu thông máu trong gan, giảm khả năng chuyển hóa hormone, thuốc, chất dinh dưỡng và đào thải độc tố. Đồng thời, gan cũng giảm khả năng tổng hợp protein và nhiều chất quan trọng khác. Nếu bệnh tiến triển đến giai đoạn cuối, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng như tăng áp lực tĩnh mạch cửa, xuất huyết tiêu hóa, suy gan, hôn mê gan và ung thư gan.
4. Cách phòng ngừa bệnh xơ gan
Mặc dù việc điều trị xơ gan còn nhiều khó khăn, nhưng phần lớn các trường hợp có thể phòng ngừa bằng lối sống lành mạnh và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ, cụ thể:
- Hạn chế hoặc không sử dụng rượu, bia; bỏ hút thuốc lá.
- Duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu đạm; hạn chế muối, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.
- Thực hiện ăn chín, uống sôi; không ăn hải sản sống hoặc chưa nấu chín để phòng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng và vi khuẩn.
- Tập luyện thể dục đều đặn và duy trì cân nặng hợp lý.
- Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.
Phòng ngừa viêm gan B và viêm gan C bằng cách không dùng chung kim tiêm, thực hiện quan hệ tình dục an toàn và tránh các hành vi có nguy cơ lây nhiễm.
Tiêm vaccin phòng viêm gan A, viêm gan B và các vaccin cần thiết như cúm, phế cầu theo khuyến cáo của bác sĩ.
Chỉ sử dụng thuốc theo đúng chỉ định, không tự ý dùng hoặc lạm dụng thuốc, đặc biệt là các thuốc có nguy cơ gây độc cho gan.
Khám sức khỏe định kỳ và đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc có yếu tố nguy cơ mắc bệnh gan.
Việc phát hiện sớm và kiểm soát tốt các nguyên nhân gây tổn thương gan là giải pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa xơ gan và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.
