Ung thư gan là một trong những bệnh ung thư có tỷ lệ mắc và tử vong cao tại Việt Nam. Khi trong gia đình có người từng mắc căn bệnh này, nhiều người không khỏi lo lắng liệu ung thư gan có di truyền hay không.
Theo các chuyên gia, yếu tố di truyền có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan trong một số trường hợp, nhưng đây không phải là nguyên nhân phổ biến nhất. Phần lớn các trường hợp ung thư gan liên quan đến các bệnh lý gan mạn tính, đặc biệt là viêm gan B, viêm gan C, xơ gan và các yếu tố lối sống.
Ung thư gan có di truyền không?
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society), tiền sử gia đình có người mắc ung thư gan có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở những người thân cùng huyết thống. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc ung thư gan sẽ di truyền trực tiếp từ cha mẹ sang con.
Trên thực tế, yếu tố di truyền chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số trường hợp ung thư gan. Trong nhiều gia đình có nhiều người cùng mắc bệnh, nguyên nhân có thể liên quan đến việc các thành viên cùng chia sẻ những yếu tố nguy cơ như nhiễm virus viêm gan B, viêm gan C, thói quen uống nhiều rượu bia hoặc mắc các bệnh lý gan mạn tính.
Do đó, những người có người thân từng mắc ung thư gan nên chủ động khám sức khỏe định kỳ, theo dõi chức năng gan và thực hiện tầm soát sớm nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan
Ung thư gan xảy ra khi các tế bào gan xuất hiện những biến đổi bất thường trong vật chất di truyền (DNA). Những đột biến này khiến tế bào mất khả năng kiểm soát quá trình tăng trưởng và phân chia, từ đó hình thành khối u ác tính.
Trong nhiều trường hợp, ung thư gan phát triển trên nền các bệnh lý gan mạn tính kéo dài như viêm gan virus hoặc xơ gan. Tuy nhiên, cũng có những bệnh nhân được chẩn đoán ung thư gan mà không xác định được nguyên nhân cụ thể.
Nhiễm virus viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính
Đây là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư gan. Virus viêm gan B (HBV) và virus viêm gan C (HCV) có thể gây viêm gan kéo dài trong nhiều năm, làm tổn thương tế bào gan và dẫn đến xơ gan, từ đó làm tăng nguy cơ phát triển ung thư gan.
Xơ gan
Xơ gan là tình trạng các tế bào gan bị tổn thương kéo dài và dần được thay thế bằng mô xơ. Khi gan bị xơ hóa, chức năng gan suy giảm và nguy cơ ung thư gan tăng lên đáng kể.
Xơ gan có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó có viêm gan virus, uống nhiều rượu bia hoặc gan nhiễm mỡ kéo dài.
Ung thư gan là một trong những bệnh ung thư có tỷ lệ mắc và tử vong cao tại Việt Nam. Ảnh AI.
Một số bệnh gan di truyền
Một số bệnh lý di truyền hiếm gặp có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan, điển hình như:
- Bệnh ứ sắt (Hemochromatosis): khiến cơ thể hấp thu quá nhiều sắt và tích tụ sắt tại gan.
- Bệnh Wilson: gây rối loạn chuyển hóa đồng, khiến đồng tích tụ trong gan.
Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, những bệnh lý này có thể dẫn đến tổn thương gan mạn tính và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Gan nhiễm mỡ không do rượu
Gan nhiễm mỡ không do rượu ngày càng phổ biến, liên quan đến tình trạng béo phì, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Đái tháo đường
Nhiều nghiên cứu cho thấy người mắc đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường type 2 có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn so với người bình thường. Nguyên nhân được cho là có liên quan đến tình trạng kháng insulin, rối loạn chuyển hóa và gan nhiễm mỡ.
Tiếp xúc với độc tố aflatoxin
Aflatoxin là chất độc do một số loại nấm mốc sinh ra trên ngũ cốc, đậu, lạc và các loại hạt được bảo quản trong điều kiện ẩm mốc. Việc sử dụng thực phẩm nhiễm aflatoxin trong thời gian dài có thể gây tổn thương tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Uống nhiều rượu bia
Rượu bia là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm gan và xơ gan. Việc sử dụng đồ uống có cồn quá mức trong nhiều năm khiến tế bào gan bị tổn thương liên tục, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Làm gì để giảm nguy cơ mắc ung thư gan?
Theo các chuyên gia, nhiều trường hợp ung thư gan có thể được phòng ngừa bằng cách kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Mỗi người nên:
- Tiêm vaccine phòng viêm gan B đầy đủ.
- Tầm soát và điều trị sớm viêm gan B, viêm gan C nếu mắc bệnh.
- Hạn chế hoặc không sử dụng rượu bia.
- Duy trì cân nặng hợp lý, chủ động phòng ngừa gan nhiễm mỡ.
- Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, tránh sử dụng thực phẩm bị mốc, ôi thiu.
- Tập thể dục thường xuyên để cải thiện sức khỏe chuyển hóa
- Khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra chức năng gan, đặc biệt đối với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư gan hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
Chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm
Ung thư gan thường diễn tiến âm thầm và ít gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và theo dõi sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh, đồng thời nâng cao hiệu quả điều trị nếu không may được chẩn đoán ung thư gan.
