1. Xơ gan là yếu tố nguy cơ rất lớn gây ung thư gan nhưng không phải là con đường duy nhất
Xơ gan là giai đoạn cuối của nhiều bệnh gan mạn tính, khi tế bào gan bị tổn thương kéo dài và được thay thế bằng mô xơ. Quá trình này làm thay đổi cấu trúc gan, giảm chức năng gan và tạo môi trường thuận lợi cho sự xuất hiện của các tế bào ung thư.
Thực tế, đa số trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan (hepatocellular carcinoma - HCC) xảy ra trên nền xơ gan. Nguy cơ đặc biệt cao ở những người xơ gan do viêm gan B, viêm gan C, bệnh gan do rượu hoặc gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc cứ xơ gan sẽ bị ung thư gan, cũng như không có nghĩa ung thư gan chỉ xuất hiện sau khi đã xơ gan.
Khi nhắc đến ung thư gan, nhiều người thường cho rằng bệnh chỉ xuất hiện ở những người đã bị xơ gan.
2. Vì sao xơ gan làm tăng nguy cơ ung thư?
Ở lá gan khỏe mạnh, tế bào gan luôn có khả năng tái tạo sau tổn thương. Nhưng khi gan bị viêm kéo dài trong nhiều năm, tế bào gan liên tục bị phá hủy rồi tái tạo. Quá trình lặp đi lặp lại này làm tăng nguy cơ xuất hiện các đột biến DNA.
Song song với đó, tình trạng viêm mạn tính, stress oxy hóa và xơ hóa tạo nên môi trường thuận lợi cho tế bào bất thường phát triển thành ung thư. Vì vậy, xơ gan được xem là một "mảnh đất" có nguy cơ rất cao để ung thư gan hình thành.
3. Ung thư gan có thể xuất hiện khi chưa có xơ gan
Đây là điều nhiều người chưa biết.
Ở người nhiễm viêm gan B mạn tính, virus có thể tích hợp vật liệu di truyền vào tế bào gan, trực tiếp làm tăng nguy cơ ung thư ngay cả khi gan chưa xơ. Vì vậy, một số bệnh nhân viêm gan B vẫn có thể phát hiện ung thư gan dù chức năng gan còn tương đối tốt.
Ngoài ra, bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), đặc biệt khi kèm béo phì, đái tháo đường hoặc hội chứng chuyển hóa, cũng có thể dẫn đến ung thư gan ở một tỷ lệ người bệnh chưa tiến triển đến xơ gan.
Điều này cho thấy ung thư gan là hậu quả của nhiều cơ chế tác động đồng thời, chứ không chỉ là "đích đến" bắt buộc của xơ gan.
Người bị xơ gan nên được tầm soát định kỳ, ngay cả khi chưa có triệu chứng.
4. Điều trị xơ gan có đồng nghĩa loại bỏ nguy cơ ung thư?
Ngay cả khi nguyên nhân gây bệnh đã được kiểm soát, người bị xơ gan vẫn cần được theo dõi định kỳ vì nguy cơ ung thư gan không biến mất hoàn toàn.
Ngược lại, người mắc viêm gan B, viêm gan C, gan nhiễm mỡ, bệnh gan do rượu hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư gan cũng không nên chủ quan nếu chưa bị xơ gan. Việc khám chuyên khoa, siêu âm gan và xét nghiệm theo lịch hẹn giúp phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm, khi khả năng điều trị còn rất cao.
Xơ gan cần tầm soát ung thư gan như thế nào?
Người bị xơ gan nên được tầm soát định kỳ, ngay cả khi chưa có triệu chứng.
- Tầm soát định kỳ mỗi 6 tháng/lần: Bệnh xơ gan bắt buộc phải siêu âm bụng và làm xét nghiệm dấu ấn ung thư gan định kỳ mỗi 6 tháng.
- Xét nghiệm các dấu ấn ung thư gan: AFP là một chất có thể tăng trong một số trường hợp ung thư gan. Xét nghiệm máu đo AFP thường được sử dụng kết hợp với siêu âm. Bên cạnh AFP, để tăng độ chính xác và phát hiện ung thư ở giai đoạn rất sớm, bác sĩ thường chỉ định kết hợp thêm các chỉ số chuyên sâu như AFP-L3 và PIVKA-II (DCP). Sự kết hợp bộ 3 xét nghiệm này mang lại giá trị chẩn đoán cao hơn nhiều so với việc chỉ đo lường AFP đơn độc.
- Tần suất tầm soát theo hướng dẫn chuyên khoa: Việc tuân thủ lịch hẹn rất quan trọng vì ung thư gan giai đoạn sớm có thể không gây triệu chứng rõ ràng.
- Đánh giá thêm nếu có bất thường: Nếu siêu âm hoặc AFP cho thấy dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ để xác định chính xác hơn.
Xem thêm video được quan tâm
Nước thanh nhiệt có hiệu quả làm mát gan? |SKĐS