Cha mẹ cần làm gì khi con thu mình ở tuổi dậy thì?

Tuổi dậy thì là giai đoạn chuyển giao đầy biến động khiến nhiều đứa trẻ bỗng chốc trở nên xa cách cáu gắt hoặc thu mình. Đứng trước sự thay đổi này nhiều bậc phụ huynh thường loay hoay tìm cách can thiệp mà vô tình đẩy con ra xa hơn. Dưới góc nhìn chuyên môn chuyên gia tâm lý đã chỉ ra những sai lầm phổ biến và cách thức để cha mẹ xây dựng lại cầu nối giao tiếp với con.

Nhận diện những sai lầm đẩy con vào vỏ bọc

Sự quan tâm thái quá đôi khi lại mang đến tác dụng ngược nếu cha mẹ không biết cách tiếp cận đúng lúc. Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Hải (Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam) cho rằng sai lầm phổ biến nhất của ba mẹ khi giao tiếp với con ở độ tuổi dậy thì là quá vội vàng chỉnh sửa những hành vi mà mình chưa có đủ thời gian để thấu hiểu cũng như kết nối với con. 

Nhiều phụ huynh vì quá lo lắng nên ngay khi con vừa cất lời chia sẻ đã lập tức đưa ra lời khuyên phân tích thiệt hơn và bắt con phải sửa sai ngay lập tức. Cách phản ứng vội vã này vô tình gửi đi một thông điệp rằng cảm xúc của con không hề được lắng nghe trọn vẹn.

"Bên cạnh đó cha mẹ thường mắc lỗi chỉ nhìn vào phần ngọn mà bỏ quên phần gốc rễ. Một sai lầm khác đó là khi cha mẹ chỉ mới nhìn vào những biểu hiện bên ngoài mà chưa chú ý đến những cảm xúc phía sau. Phụ huynh thường dễ nổi cáu khi thấy con tỏ thái độ chống đối lầm lì hay cắm mặt vào điện thoại cả ngày. Nhưng thực tế sâu thẳm bên trong sự bốc đồng đó có thể là vô vàn áp lực học hành những tổn thương thầm kín hoặc đơn giản là cảm giác cô đơn vì không được ai thấu hiểu" - chuyên gia Hải chia sẻ.

Chuyên gia phân tích thêm: Ngoài ra khi giao tiếp cha mẹ sử dụng quá nhiều sự áp đặt hoặc so sánh khiến cho con dễ rơi vào trạng thái phòng thủ. Sự phán xét chính là rào cản lớn nhất dập tắt mọi mong muốn giãi bày. Khi một đứa trẻ cảm giác bản thân bị phán xét hoặc chưa được thấu hiểu thường các con sẽ lựa chọn im lặng. Do đó điều cốt lõi không nằm ở việc cha mẹ nói đạo lý hay đến đâu mà là khả năng tạo ra một không gian an toàn để con cái dám mở lòng chia sẻ.

Nguyên tắc vàng để hóa giải mâu thuẫn tuổi dậy thì

Khi những cuộc tranh luận với con bắt đầu có dấu hiệu vượt tầm kiểm soát cha mẹ cần phải là người chủ động lùi lại một bước. Chuyên gia Hải gợi ý cho cha mẹ: Khi xảy ra mâu thuẫn điều đầu tiên ba mẹ cần phải làm đó là dừng lại học cách không phản ứng ngay khi những cảm xúc của mình đang cao trào. Việc cố gắng giải quyết vấn đề trong lúc tức giận thường chỉ dẫn đến những lời nói đầy sát thương cứa sâu vào mối quan hệ gia đình.

Thay vì áp đặt góc nhìn của người lớn cha mẹ hãy thực hành sự đồng cảm. Điều thứ hai là học cách lắng nghe trước rồi từ từ định hướng. Hãy bắt đầu bằng việc công nhận những gì con đang trải qua. Thứ ba cha mẹ cần học cách thừa nhận những cảm xúc của con. Ví dụ như ba mẹ có thể nói là ba mẹ hiểu con đang rất khó chịu hoặc chuyện này chắc có thể làm cho con mệt. Khi trẻ cảm nhận được sự chấp nhận mọi rào cản phòng thủ sẽ tự động được gỡ bỏ giúp cho quá trình giao tiếp trở nên hiệu quả và sâu sắc hơn.

Tuy nhiên đồng cảm không đồng nghĩa với việc thỏa hiệp vô điều kiện. Ba mẹ cần phân biệt giữa cảm xúc và hành vi. Con có thể buồn giận hoặc thất vọng đó là điều bình thường. Nhưng hành vi thì vẫn cần được sự hướng dẫn để có thể điều tiết một cách phù hợp hơn. Việc vạch rõ ranh giới này giúp cha mẹ vừa giữ được sự kết nối vừa đảm bảo những nguyên tắc giáo dục cốt lõi. 

Cuối cùng hãy nhớ rằng điều quan trọng không phải là đúng sai mà là sự kết nối trong mối quan hệ. Thay vì cố gắng giành phần thắng trong một cuộc cãi vã cha mẹ hãy nỗ lực thấu hiểu những biến động tâm lý của tuổi dậy thì để từ đó điều chỉnh cách ứng xử và đồng hành cùng con vượt qua giai đoạn giông bão này.

Hoang mang vì 'mất kết nối' khi con bước vào tuổi dậy thì

SKĐS - Con không còn kể chuyện, thậm chí né tránh trò chuyện với cha mẹ. Khi bước vào tuổi dậy thì, nhiều gia đình dần ‘mất kết nối’ với con, để rồi những thay đổi tưởng chừng bình thường cũng khiến phụ huynh bối rối.