Vấn đề chiến lược đối với sự phát triển bền vững của quốc gia
Tại Hội nghị giao ban báo chí của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương ngày 7/7/2026, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã trình bày báo cáo về chính sách của dự án Luật ATTP (sửa đổi). Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của lãnh đạo các cơ quan báo chí và kết luận của hội nghị, Bộ Y tế đã cập nhật, bổ sung và hoàn thiện báo cáo.
Theo Bộ Y tế, sau hơn 15 năm thực hiện, Luật ATTP năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước về ATTP. Tuy nhiên, bối cảnh KT-XH hiện nay đã có nhiều thay đổi, từ quy mô sản xuất, phương thức kinh doanh đến sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến nhiều quy định hiện hành không còn phù hợp với thực tiễn.
Bộ Y tế nhấn mạnh, ATTP không chỉ là vấn đề liên quan đến sức khỏe của từng cá nhân mà còn là vấn đề chiến lược đối với sự phát triển bền vững của quốc gia. Quan điểm này cũng được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại phiên họp ngày 25/11/2025 khi khẳng định: "Nếu không vệ sinh ATTP thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không thể đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không thể giải quyết được việc này".
Hình minh họa.
Theo Bộ Y tế, bảo đảm ATTP sẽ góp phần phòng ngừa bệnh tật, nâng cao thể chất, tuổi thọ của người dân, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, giảm thiệt hại do mất sức lao động, đồng thời củng cố niềm tin của người tiêu dùng, thúc đẩy doanh nghiệp và người sản xuất chuyển sang mô hình sản xuất sạch, thân thiện với môi trường.
Dự án Luật cũng được xây dựng trên cơ sở nhiều chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng và Chính phủ như Nghị quyết 20-NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Chỉ thị 17-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh, ATTP; Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết 72-NQ/TW về các giải pháp đột phá nâng cao sức khỏe nhân dân cùng nhiều văn bản chỉ đạo khác.
Nhiều bất cập trong quản lý thực phẩm cần được tháo gỡ
Bộ Y tế cho biết quá trình tổng kết thi hành Luật ATTP đã chỉ ra nhiều khoảng trống pháp lý cần sớm được sửa đổi.
Một trong những bất cập là quy định bắt buộc tất cả thực phẩm chế biến bao gói sẵn phải đăng ký bản công bố hợp quy trước khi lưu thông trên thị trường. Theo Bộ Y tế, quy định này không còn phù hợp bởi ngay cả các tổ chức quốc tế như CODEX cũng không thể ban hành đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật cho toàn bộ các loại thực phẩm chế biến mà chỉ áp dụng đối với một số nhóm đặc thù như sữa hoặc thực phẩm dành cho chế độ ăn đặc biệt.
Bên cạnh đó, quy định yêu cầu thực phẩm chức năng "lần đầu tiên đưa ra thị trường" phải có báo cáo hiệu quả công dụng cũng bộc lộ nhiều vướng mắc do rất khó xác định thế nào là "lần đầu tiên đưa ra thị trường".
Đối với nhóm thực phẩm có nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, hiện pháp luật chưa quy định bắt buộc cơ sở sản xuất phải áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC hay FSSC 22000, trong khi đây là yêu cầu phổ biến tại nhiều quốc gia.
Ngoài ra, pháp luật hiện hành cũng chưa quy định đầy đủ việc thu hồi giấy phép trong trường hợp hồ sơ công bố sản phẩm sử dụng giấy tờ giả, không trung thực hoặc liên quan đến hàng giả, hàng chứa chất cấm.
Một điểm hạn chế khác là chưa có cơ chế kết nối, liên thông dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành để quản lý trực tuyến toàn bộ quá trình đăng ký lưu hành, công bố sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, thanh tra, kiểm tra và giám sát ATTP.
Đề xuất quản lý theo chuỗi, số hóa toàn diện và siết kiểm soát thực phẩm đường phố
Theo Bộ Y tế, việc phân công trách nhiệm quản lý thực phẩm giữa các bộ hiện nay cũng còn chồng chéo.
Luật hiện hành giao Bộ Công Thương chủ trì phòng, chống thực phẩm giả trong lưu thông nhưng chưa quy định rõ cơ chế phối hợp với Bộ Y tế và Bộ NN&MT. Trong khi đó, việc quản lý thực phẩm vẫn được chia theo từng nhóm sản phẩm do các bộ khác nhau phụ trách, dẫn đến chưa thống nhất đầu mối chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố ATTP.
Bên cạnh đó, Luật cũng chưa quy định đầy đủ về điều kiện, trình tự chỉ định các cơ sở kiểm nghiệm; chưa làm rõ quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân đứng tên công bố sản phẩm, gây khó khăn cho công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý trách nhiệm đối với sản phẩm lưu hành trên thị trường.
Một khoảng trống khác là chưa có quy định về quản lý, nhận diện và truy xuất nguồn gốc thực phẩm thông qua các công nghệ như mã vạch (Barcode), mã QR đối với thực phẩm, nguyên liệu, phụ gia và vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Để khắc phục các bất cập nêu trên, Bộ Y tế đề xuất dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) gồm 4 nhóm chính sách lớn.
Thứ nhất, quản lý ATTP dựa trên kiểm soát nguy cơ theo toàn bộ chuỗi cung ứng.
Thứ hai, cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm lưu thông trên thị trường theo hướng hiện đại, hiệu quả hơn.
Thứ ba, đẩy mạnh số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu ATTP quốc gia liên thông, phục vụ quản lý, truy xuất và giám sát.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả quản lý đối với thức ăn đường phố và các loại hình cung cấp suất ăn tập thể nhằm hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.
