Tuy nhiên, dưới góc độ chuyển hóa, vấn đề không đơn giản như vậy. Nhịn ăn sáng không mặc nhiên gây hại cho gan, nhưng hiệu quả và tác động phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn, thời gian nhịn, tình trạng sức khỏe và cách cơ thể đáp ứng.
1. Gan làm gì khi chúng ta nhịn ăn?
Gan là trung tâm chuyển hóa quan trọng của cơ thể. Sau bữa ăn, insulin tăng lên, gan dự trữ một phần glucose dưới dạng glycogen. Khi nhịn ăn, lượng glucose trong máu giảm dần, insulin giảm và glucagon tăng. Gan bắt đầu phân giải glycogen để duy trì đường huyết; nếu thời gian nhịn kéo dài, gan tăng tạo glucose mới từ glycerol, lactate và acid amin, đồng thời tăng sử dụng acid béo và tạo thể ceton làm nguồn năng lượng.
Nhịn ăn để giảm cân, đặc biệt là bỏ hẳn bữa sáng, đang trở thành lựa chọn của không ít người. Ảnh Q.N
Vì vậy, nhịn ăn trong một khoảng thời gian nhất định là một quá trình sinh lý bình thường, không có nghĩa gan bị "đói" hay bị tổn thương. Đây cũng là cơ sở sinh lý của các chế độ nhịn ăn gián đoạn.
2. Bỏ bữa sáng có làm gan nhiễm mỡ?
Không thể kết luận rằng chỉ riêng việc bỏ bữa sáng sẽ gây gan nhiễm mỡ. Ngược lại, nếu nhịn ăn giúp giảm tổng lượng năng lượng nạp vào, giảm cân và cải thiện tình trạng kháng insulin, lượng mỡ trong gan có thể giảm.
Điều quan trọng là bỏ bữa sáng không đồng nghĩa với giảm cân lành mạnh. Nếu sau khi nhịn sáng, một người lại ăn quá nhiều vào buổi trưa, tối, ăn khuya hoặc sử dụng nhiều đồ ngọt, nước ngọt và thực phẩm giàu năng lượng thì tổng năng lượng vẫn dư thừa. Khi đó, mỡ vẫn có thể tích tụ tại gan.
Một số nghiên cứu về nhịn ăn gián đoạn cho thấy phương pháp này có thể giúp cải thiện cân nặng và một số chỉ số chuyển hóa ở một số người. Tuy nhiên, lợi ích đối với gan phần lớn có liên quan đến giảm năng lượng và giảm cân, chứ không phải cứ bỏ bữa sáng là gan sẽ khỏe hơn.
3. Ai cần thận trọng với việc nhịn ăn sáng?
Không phải ai cũng phù hợp với việc nhịn ăn. Người mắc đái tháo đường, đặc biệt đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết, có nguy cơ hạ đường huyết khi nhịn ăn nếu không được điều chỉnh chế độ điều trị.
Người mắc bệnh gan tiến triển, suy dinh dưỡng, người cao tuổi thể trạng yếu, phụ nữ mang thai, trẻ em và người có tiền sử rối loạn ăn uống cũng không nên tự ý áp dụng chế độ nhịn ăn kéo dài.
Đặc biệt, người đang có bệnh gan không nên hiểu nhịn ăn là một phương pháp "thải độc gan". Gan không cần nhịn ăn để giải độc, mà cần được cung cấp dinh dưỡng hợp lý và hạn chế các yếu tố gây tổn thương như rượu bia, thừa năng lượng và thực phẩm không lành mạnh.
4. Muốn gan khỏe, quan trọng hơn là ăn thế nào?
Nếu lựa chọn bỏ bữa sáng, cần bảo đảm các bữa còn lại vẫn cung cấp đủ protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất; hạn chế đường, đồ uống có đường, rượu bia và thực phẩm siêu chế biến. Không nên biến việc nhịn sáng thành lý do để ăn bù quá mức vào buổi tối.
Với người thừa cân, béo phì hoặc gan nhiễm mỡ, giảm cân từ từ và bền vững mới là mục tiêu quan trọng. Chỉ cần giảm một tỷ lệ cân nặng phù hợp đã có thể mang lại những cải thiện đáng kể về chuyển hóa và sức khỏe gan.
Khuyến cáo của chuyên gia: Bỏ bữa sáng không phải là "kẻ thù" của lá gan, nhưng cũng không phải là "bí quyết" bắt buộc để giảm cân hay điều trị gan nhiễm mỡ. Điều quyết định sức khỏe của gan là tổng thể chế độ ăn, lượng năng lượng, chất lượng thực phẩm, cân nặng, mức độ vận động và các bệnh chuyển hóa đi kèm. Nếu muốn áp dụng nhịn ăn gián đoạn, đặc biệt khi đang mắc bệnh gan hoặc bệnh chuyển hóa, nên được tư vấn để lựa chọn thời gian và cách nhịn phù hợp, thay vì tự ý nhịn ăn kéo dài.
Xem thêm video được quan tâm
8 loại nước ép trái cây giúp giảm cân lành mạnh.