Bất ngờ 'thủ phạm' bào mòn khả năng sinh sản ở người trẻ

Điều bất ngờ là chỉ một thời gian cải thiện lối sống, giấc ngủ, giải tỏa áp lực công việc, chế độ dinh dưỡng hợp lý theo tư vấn của bác sĩ, người vợ liên tiếp mang thai tự nhiên.

BS. Nguyễn Thị Nhã - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Bưu điện cảnh báo: "Có những trường hợp không phải vì bệnh lý thực thể mà chính căng thẳng kéo dài, sinh hoạt thiếu lành mạnh, thói quen đồ ăn nhanh, uống trà sữa, nước ngọt nhiều… đã âm thầm bào mòn khả năng sinh sản ở người trẻ".

Khám vô sinh hiếm muộn ngày càng tăng

Theo bác sĩ Nhã, thống kê cho thấy khoảng 7,7% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản tại Việt Nam gặp tình trạng vô sinh hiếm muộn. Trong đó:

• 40% nguyên nhân từ người vợ
• 40% từ người chồng
• 20% không rõ nguyên nhân

Hơn 10 năm qua, số lượng bệnh nhân đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản khám ngày càng đông và nguyên nhân cũng đa dạng hơn trước. Nếu như trước đây chủ yếu xoay quanh tắc vòi trứng, rối loạn phóng noãn, tinh trùng yếu hoặc không có tinh trùng, thì nay các yếu tố di truyền, bất thường nhiễm sắc thể, đột biến gen… ngày càng được phát hiện nhiều hơn nhờ tiến bộ y học.

Chuyên gia hỗ trợ sinh sản cho biết, trước đây những người đàn ông xét nghiệm không thấy tinh trùng trong tinh dịch thì gần như phải xin tinh trùng. Nhưng hiện nay, với kỹ thuật vi phẫu, khoảng 50–60% trường hợp vẫn có thể tìm thấy tinh trùng trong tinh hoàn để giúp họ có con bằng chính tinh trùng của mình.

Hoặc có các cặp vợ chồng liên tiếp sảy thai, thai lưu hoặc sinh con mắc bệnh lý di truyền, đến khi xét nghiệm mới phát hiện bất thường nhiễm sắc thể. Khi đó, việc kết hợp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) và sàng lọc di truyền giúp họ sinh ra những em bé khỏe mạnh.

"Thủ phạm" âm thầm: Stress, thức khuya, đồ ăn chế biến sẵn

Chia sẻ với PV tại Tuần lễ miễn phí khám, tư vấn vô sinh hiếm muộn năm 2026 Bệnh viện Bưu điện với chủ đề "Chào xuân mới – Đón con yêu" (diễn ra từ ngày 28/2 đến hết ngày 6/3/2026, điều khiến bác sĩ Nhã trăn trở nhất không chỉ là các bệnh lý thực thể, mà là lối sống hiện đại đang âm thầm tấn công sức khỏe sinh sản của người trẻ.

"Rất nhiều bạn còn rất trẻ nhưng đã suy buồng trứng sớm, tinh trùng yếu. Nguyên nhân không phải do bệnh bẩm sinh mà do áp lực công việc quá lớn, thức khuya triền miên, ăn uống thất thường", nữ bác sĩ chỉ rõ.

Theo bác sĩ Nhã, những yếu tố sau đang trở thành "thủ phạm" phổ biến khiến vô sinh hiếm muộn ngày càng trẻ hóa:

1. Căng thẳng kéo dài

Stress làm rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến quá trình phóng noãn ở nữ và sinh tinh ở nam. Nhiều cặp vợ chồng quan hệ đều đặn nhưng vẫn không thể thụ thai vì cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng.

2. Thiếu ngủ, thức đêm

Làm việc xuyên đêm khiến đồng hồ sinh học đảo lộn, nội tiết tố sinh sản suy giảm, lâu dài có thể dẫn đến suy buồng trứng sớm hoặc giảm chất lượng tinh trùng.

3. Rượu bia, thuốc lá, cà phê quá mức

Các chất kích thích làm tăng stress oxy hóa trong cơ thể, gây tổn thương tế bào trứng và tinh trùng.

4. Thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt, trà sữa

Đường huyết tăng cao gây phản ứng viêm và stress oxy hóa. Nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn chứa phụ gia, hóa chất có thể làm giảm chất lượng giao tử.

"Gốc oxy hóa tăng lên sẽ làm giảm chất lượng trứng và tinh trùng. Ăn uống thiếu lành mạnh trong nhiều năm có thể để lại hậu quả rõ rệt khi bước sang tuổi 30", bác sĩ cho hay.

Bác sĩ Nhã cũng cảnh báo, một thực tế đáng lo ngại khác là nhiều cặp vợ chồng mải mê sự nghiệp hoặc chủ quan nghĩ mình còn trẻ nên trì hoãn việc sinh con, trong khi tuổi sinh sản của phụ nữ có hạn.

"Nên sinh con đầu trước 30 tuổi, con thứ hai trước 35 tuổi. Sau 35 tuổi, chất lượng trứng giảm rõ rệt. Không ít trường hợp 25-26 tuổi nhưng dự trữ buồng trứng (AMH) đã rất thấp. Nếu chần chừ đến 30-32 tuổi mới sinh con, việc can thiệp sẽ khó khăn và tốn kém hơn nhiều", bác sĩ Nhã nhấn mạnh.

Với những cặp vợ chồng kết hôn muộn (khoảng 30 tuổi), bác sĩ khuyên nên có kế hoạch sinh con sớm. Nếu "thả" 6 tháng không có thai, cần đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chờ đợi 2–3 năm.

Còn với các cặp vợ chồng vô tình phát hiện cùng mang gen bệnh tan máu bẩm sinh, hoặc nguy cơ di truyền bệnh lý khác, việc tư vấn và can thiệp sớm sẽ giúp họ tránh sinh con mắc bệnh.

Hơn 10 năm vô sinh, cặp vợ chồng vỡ òa hạnh phúc khi đón con gái đầu lòng

SKĐS - Chị Nguyễn Thị V. và anh Nguyễn Văn H. (ở Ninh Bình) đã trải qua quãng thời gian dài tự chạy chữa bằng thuốc nam, thuốc bắc nhưng không có kết quả. Hơn 10 năm vô sinh, 6 năm đầu, vợ chồng chị kiên trì tìm nhiều cách, sau đó dần rơi vào tâm lý chán nản, có lúc nghĩ đến việc buông xuôi.