'Ông lớn AI' mua công ty chỉ có 1 nhân viên, gia nhập cuộc đua phát triển thuốc

Trong một thông báo được chính thức đưa ra vào ngày 27/10, Anthropic - đơn vị đứng sau mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Claude nổi tiếng, đã xác nhận việc mua lại Mithril Medicine, một doanh nghiệp công nghệ sinh học vốn chỉ có đúng một nhân viên duy nhất kiêm nhà sáng lập. 

Thông qua thương vụ này, Cody Tranbarger - nhà sáng lập kiêm nhân sự duy nhất của Mithril, cho biết hãng giờ có thể ủy thác cho Claude đảm nhận toàn bộ các công việc từ soạn thảo hợp đồng pháp lý, quản lý hậu cần cho đến theo dõi sát sao các thí nghiệm diễn ra tại 11 phòng thí nghiệm bên ngoài.

Nhờ sự ủy thác trên, hãng kỳ vọng có thể đạt mục tiêu phát triển thành công thuốc điều trị 2 thể loạn dưỡng cơ hiếm gặp, vốn là căn bệnh di truyền khiến cơ bắp suy yếu dần và thường bộc phát từ lứa tuổi thơ ấu. 

Trong khi đó, phía đại diện Anthropic nhấn mạnh nhờ cách thức vận hành tối ưu này, một ứng viên thuốc đã đi từ bước ý tưởng ban đầu cho đến khi thu về kết quả khả quan trên mô hình chuột chỉ trong chưa đầy 18 tháng, nhanh hơn rất nhiều so với thông lệ thông thường của ngành dược. 

Màn lấn sân lịch sử

Song song với thương vụ trên, Anthropic cũng đồng thời công bố những kết quả sơ bộ thu được từ 6 tổ chức đối tác mà họ đã âm thầm hợp tác suốt nhiều tháng qua. 

Những động thái chiến lược này đánh dấu cột mốc lần đầu tiên một công ty vốn nổi danh với các công cụ giao tiếp và hỗ trợ lập trình chính thức bước chân trực tiếp vào lĩnh vực phát triển dược phẩm đầy cam go.

Lý giải về bước ngoặt này, đại diện của Anthropic cho hay quy trình phát triển một loại thuốc mới không chỉ đơn thuần dừng lại ở việc tìm kiếm một phân tử có hoạt tính. Toàn bộ quy trình thực tế đòi hỏi nhiều công đoạn từ xác định chính xác mục tiêu điều trị, tối ưu hóa sản xuất cho đến các thử nghiệm lâm sàng phức tạp. 

Do các điểm nghẽn kỹ thuật xuất hiện rải rác ở hầu hết mọi khâu, hãng tin rằng phương án tối ưu nhất là đưa Claude nhúng vào sâu trong mọi công đoạn, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò gợi ý thiết kế phân tử mới như cách nhìn nhận phổ biến của nhiều người.

Chẳng hạn, ở khâu thiết kế phân tử ban đầu, các nhà khoa học tại công ty công nghệ sinh học Generate Biomedicines đã tận dụng công cụ Claude Code nhằm đề xuất phương án rút gọn một phần trình tự di truyền trong liệu pháp tế bào CAR-T, phương pháp vốn từ trước đến nay chủ yếu ứng dụng để điều trị các bệnh ung thư máu. 

Việc tinh gọn trên nhằm mục đích chừa lại không gian trống cho các chỉ dẫn sinh học mới, qua đó giúp liệu pháp có khả năng nhắm tới các khối u đặc phức tạp. 

Minh chứng là một thiết kế mới từ Claude Code ngắn hơn bản chuẩn khoảng 70% và trong các bài kiểm tra thực nghiệm tại phòng thí nghiệm, với các tế bào miễn dịch sản sinh ra số lượng thụ thể nhiều gấp khoảng 10 lần, mang lại hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư mạnh mẽ hơn và duy trì thời gian hoạt động bền bỉ hơn.

Trong khi đó, tại Divergence Labs, một đơn vị đang theo đuổi các hướng đi điều trị mới dành cho bệnh dị ứng thực phẩm, Claude đã chuyển hóa các mục tiêu phức tạp của nhóm nghiên cứu thành bản kế hoạch thiết kế chi tiết, để rồi gần như tự động sản sinh ra khoảng 35.000 thiết kế kháng thể chỉ trong vòng 1 tháng. 

Không dừng lại ở thiết kế, Claude còn hỗ trợ các doanh nghiệp như BigHat Biosciences trong việc tối ưu hóa các biến thể kháng thể thông qua việc kết nối trực tiếp với hệ thống dữ liệu phòng thí nghiệm nhằm đề xuất các chỉnh sửa tinh vi cho 2 đoạn kháng thể. 

Nhờ phương pháp này, các phiên bản kháng thể tối ưu nhất đã đạt được độ gắn kết mục tiêu chặt chẽ hơn gấp 10 lần, trong đó 1 đoạn kháng thể có độ bền nhiệt tăng thêm 18 độ C còn đoạn kia có tốc độ vón cục chậm hơn đến hơn 100 lần.

Không chỉ đóng vai trò trong phòng thí nghiệm sinh học, Claude còn chứng minh giá trị ở mảng quản lý vận hành. 

Tại công ty Enveda, các chuyên viên hóa học trước đây từng phải tiêu tốn tới 75% quỹ thời gian làm việc chỉ để xử lý các loại giấy tờ hành chính. Doanh nghiệp này đã xây dựng một hệ thống chuyên dụng cho phép Claude đọc hiểu toàn bộ tài liệu sản xuất và tự động đánh dấu những khu vực có nguy cơ xảy ra sai sót. 

Khi thử nghiệm trên 1.061 trang hồ sơ thực tế, Claude không chỉ phát hiện chính xác toàn bộ 11 lỗi con người từng tìm ra mà còn chỉ ra thêm 7 lỗi khác bị bỏ sót trước đó. Thời gian rà soát nhờ vậy đã giảm đi tới 89%, rút ngắn từ hơn 25 giờ xuống còn chưa đầy 3 giờ đồng hồ. 

Đồng thời, Claude cũng đảm nhận việc soạn thảo bản thảo sơ bộ cho 2 tài liệu quy định trọng yếu của Enveda, trong đó có 1 tài liệu chỉ mất 4 giờ hoàn thành thay vì phải mất khoảng 3 tháng làm thủ công như trước kia.

Hai đối tác còn lại của Anthropic chủ yếu tập trung vào khía cạnh tổ chức chiến lược thay vì các thí nghiệm trực tiếp. Quỹ đầu tư The Column Group đang tiến hành thành lập công ty Pleiades, nhằm tận dụng Claude vận hành số lượng chương trình thuốc lớn vượt xa khả năng của một nhóm nhỏ thông thường. 

Trong khi đó, Bristol Myers Squibb sử dụng Claude để thẩm định các kế hoạch thử nghiệm lâm sàng cho một loại thuốc ở giai đoạn đầu, nhằm ước tính chính xác xác suất thành công. Cả hai bên đều đang lên kế hoạch mở rộng quy mô hợp tác trong năm tới.

Phép thử đối với "dây chuyền 1 người"

Anthropic đặt tên cho mô hình vận hành kết hợp giữa nhà sản xuất dược với Claude là "dây chuyền phát triển thuốc trong tay một người". 

Trong hệ thống này, nhà khoa học đóng vai trò định hướng chiến lược, xác định các thí nghiệm cần triển khai cũng như quyết định việc có nên tiếp tục duy trì chương trình hay không. Trong khi đó, Claude gánh vác nhiệm vụ theo dõi sát tiến độ và điều phối hoạt động của các phòng thí nghiệm bên ngoài. 

Trên mạng xã hội, ông Cody Tranbarger từng nhấn mạnh niềm tin mãnh liệt rằng sự kết hợp giữa AI và sinh học sẽ chữa khỏi bệnh nhờ khả năng "điều phối và song song hóa" quy trình, thay vì chỉ đơn thuần là rút ngắn thời gian thực hiện.

Tuy nhiên, bức tranh về một cá nhân tự mình làm nên tất cả cũng cần được nhìn nhận một cách toàn diện và kỹ lưỡng hơn. Dựa trên các báo cáo kỹ thuật được nhiều trang tin dẫn lại, nhà sáng lập của Mithril Medicine trên thực tế đang nhận được sự hỗ trợ chuyên môn từ 8 chuyên gia cố vấn và mọi quyết định mang tính chất sống còn cuối cùng vẫn do con người đưa ra. 

Mặt khác, chính bản thân Anthropic cũng thừa nhận phần lớn khối lượng công việc hiện tại ở mảng dược vẫn đang nằm ở giai đoạn đầu, chủ yếu là giai đoạn tiền lâm sàng. Điều này đồng nghĩa với việc hầu hết các ứng viên thuốc của hãng vẫn chưa hề được kiểm nghiệm trực tiếp trên người. 

Do đó, những con số ấn tượng về tốc độ hay độ chính xác suy cho cùng vẫn chưa thể đảm bảo chắc chắn rằng một loại thuốc sẽ thực sự an toàn và đạt hiệu quả cao, vốn là chặng đường dài và đầy rủi ro nhất trong ngành dược phẩm. 

Trang tin The Next Web, dẫn lời ông Eric Kauderer-Abrams - người đứng đầu mảng khoa học sự sống của Anthropic, cho hay hãng không đặt mục tiêu cạnh tranh trực tiếp với các tập đoàn dược phẩm lớn trong việc thương mại hóa thuốc đưa ra thị trường, dù hành động tự mình mua lại và vận hành các chương trình thuốc đang khiến ranh giới này ngày một trở nên mờ nhạt hơn.

Dù vậy, trong thời gian sắp tới, ông lớn AI này vẫn hé lộ kế hoạch mở rộng quy mô mảng dược một cách đáng kể, trong đó có việc đưa Claude tham gia sâu hơn vào cả giai đoạn thử nghiệm lâm sàng khi các chương trình tiến triển đến những bước ngoặt mới. 

Ngoài ra, hãng cũng vừa chính thức cho ra mắt nền tảng Claude Science chuyên biệt dành cho cộng đồng nhà nghiên cứu, cùng với việc cung cấp các khoản tín dụng sử dụng miễn phí cho các nhà khoa học sinh học - đời sống, đồng thời mở đợt kêu gọi các nhóm nghiên cứu tiềm năng cùng tham gia vào dự án. 

Song sau cùng, phép thử thực sự mang tính quyết định đối với Anthropic sẽ nằm ở chỗ liệu những ưu thế vượt trội về tốc độ của Claude có thể vững vàng vượt qua những thử nghiệm khắc nghiệt trên cơ thể người trong tương lai hay không.