Triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm với bệnh khác
Theo TS.BS Đặng Thị Thanh - Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đặng Văn Ngữ, từ đầu năm đến nay trung bình mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 250-300 người bệnh đến khám, được phát hiện và điều trị bệnh ấu trùng giun đũa chó mèo.
Sau khi làm xét nghiệm tỉ lệ bệnh nhân dương tính với toxo khoảng 30-35%. Trong số những người đến khám có triệu chứng, ngứa dai dẳng, dị ứng và nổi mẩn là những biểu hiện thường gặp.
Trường hợp điển hình là ông Đồng Đức Dòng (ở xã Hà Đông, TP Hải Phòng), bị ngứa, nổi ban trên da khoảng 7 tháng nay. Ông cũng từng bị tắc ruột và xuất hiện những biểu hiện mà ông cho là giống rối loạn tiền đình.
Ông Dòng từng đến một cơ sở khám, chữa bệnh tại địa phương và được kê thuốc uống, nhưng các triệu chứng chưa cải thiện như mong muốn. Sau đó, ông đến Bệnh viện Đặng Văn Ngữ để kiểm tra thêm. Sau khi điều trị theo đơn của bác sĩ, các chỉ số xét nghiệm có xu hướng giảm, ông được hướng dẫn tiếp tục theo dõi, tái khám sau khoảng 3 tháng. Trong lần tái khám gần đây, ông cho biết sức khỏe cải thiện, ăn uống và ngủ tốt hơn.
Gia đình ông Dòng có nuôi chó mèo và thường xuyên tiếp xúc với vật nuôi. Tuy nhiên, theo bác sĩ, việc tiếp xúc với chó mèo chỉ là một yếu tố nguy cơ; muốn xác định người bệnh có nhiễm ký sinh trùng hay không cần dựa vào kết quả thăm khám và xét nghiệm chuyên môn.
BS Thanh thăm khám cho một bệnh nhân. Ảnh: Nhật Minh
TS Thanh nhấn mạnh, ngứa, nổi mẩn không phải là dấu hiệu đặc hiệu của nhiễm giun đũa chó mèo. Những biểu hiện này có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý da liễu. Trong một số trường hợp, nhiễm ký sinh trùng có thể đi kèm và liên quan đến phản ứng dị ứng hoặc các triệu chứng ngoài da.
Vì vậy, nếu đã điều trị bệnh da liễu nhưng triệu chứng kéo dài, không cải thiện hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và cân nhắc xét nghiệm ký sinh trùng khi cần thiết. Thăm khám đúng hướng giúp xác định nguyên nhân, tránh bỏ sót bệnh lý khác hoặc điều trị không phù hợp.
Không nuôi chó mèo vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh
Giun đũa chó mèo có thể lây sang người. Hai loài thường được nhắc đến là Toxocara canis ở chó và Toxocara cati ở mèo.
Theo TS Thanh, trứng giun theo phân chó, mèo phát tán ra môi trường. Nếu chất thải không được thu gom, xử lý đúng cách, trứng giun có thể tồn tại trong đất, cát và làm ô nhiễm nguồn nước hoặc thực phẩm.
Người có thể nhiễm bệnh khi vô tình nuốt phải trứng giun qua đất, cát, nước hoặc thực phẩm nhiễm bẩn. Do đó, nguy cơ không chỉ giới hạn ở người trực tiếp nuôi hoặc tiếp xúc với chó mèo.
Kiểm soát chất thải vật nuôi, giữ vệ sinh môi trường và bảo đảm an toàn thực phẩm là những biện pháp quan trọng để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm. Việc phòng bệnh cần chú ý cả môi trường xung quanh, đặc biệt là những nơi có thể bị ô nhiễm bởi phân chó, mèo.
Khi xuất hiện triệu chứng bất thường, người dân cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa. Ảnh: Nhật Minh
Chẩn đoán, điều trị cần theo chỉ định của bác sĩ
Khi đến khám vì nghi ngờ nhiễm giun đũa chó mèo, người bệnh sẽ được bác sĩ đánh giá triệu chứng, tiền sử và các yếu tố nguy cơ. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu hoặc các phương pháp thăm dò cần thiết khác. Việc lựa chọn xét nghiệm phụ thuộc vào biểu hiện lâm sàng và đánh giá chuyên môn; không phải người bệnh nào cũng cần thực hiện tất cả các phương pháp.
Kết quả xét nghiệm cần được xem xét cùng triệu chứng và tiền sử phơi nhiễm để đưa ra nhận định phù hợp, thay vì chỉ dựa vào một chỉ số riêng lẻ.
Về điều trị, TS Thanh cho biết, người nhiễm giun đũa chó mèo có thể được chỉ định thuốc đặc hiệu theo từng đợt, kết hợp thuốc điều trị triệu chứng hoặc thuốc hỗ trợ khi cần thiết.
Phác đồ điều trị cần được cá thể hóa theo tình trạng của từng người bệnh. Hiệu quả điều trị cần được đánh giá qua quá trình theo dõi, thăm khám và các kết quả kiểm tra phù hợp, không chỉ dựa vào cảm giác sức khỏe được cải thiện.
Một vấn đề khác được nhiều người quan tâm là liệu uống thuốc tẩy giun định kỳ có giúp phòng nhiễm giun đũa chó mèo hay không. Theo bác sĩ Thanh, tẩy giun định kỳ thông thường không thay thế được các biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đối với nguy cơ nhiễm bệnh này. Việc phòng bệnh cần tập trung vào kiểm soát nguồn lây, đặc biệt là quản lý chất thải chó mèo và hạn chế nguy cơ trứng giun phát tán ra môi trường.
Cẩn trọng với các bài thuốc truyền miệng
Tại Bệnh viện Đặng Văn Ngữ, bác sĩ gặp nhiều trường hợp người bệnh nghe theo lời mách bảo, tự sử dụng lá cây hoặc các sản phẩm được giới thiệu trên mạng để điều trị bệnh ký sinh trùng. Một số người dùng lá đu đủ, hạt cau với mong muốn loại bỏ giun.
Tuy nhiên, tự điều trị bằng những phương pháp chưa được kiểm chứng có thể khiến người bệnh trì hoãn thăm khám, bỏ lỡ cơ hội xác định đúng nguyên nhân và gặp tác dụng không mong muốn. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại nguyên liệu, cách chế biến, liều lượng và tình trạng sức khỏe của từng người. Đặc biệt, các sản phẩm không rõ thành phần, nguồn gốc hoặc không bảo đảm chất lượng có thể gây hại cho sức khỏe.
TS Thanh khuyến cáo, khi có biểu hiện bất thường hoặc nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, người dân nên đến cơ sở y tế để được tư vấn, kiểm tra và điều trị phù hợp. Không nên tự mua thuốc hoặc áp dụng bài thuốc truyền miệng khi chưa được đánh giá về hiệu quả và độ an toàn.
Với gia đình nuôi chó mèo, cần giữ vệ sinh cho vật nuôi, thu gom và xử lý phân đúng cách, đồng thời tẩy giun cho chó mèo theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Người dân cũng cần rửa tay sau khi tiếp xúc với đất, cát hoặc vật nuôi; rửa sạch rau, thực phẩm và sử dụng nguồn nước bảo đảm an toàn.
