Nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng phòng bệnh từ sớm cho học sinh là một trong những hướng tiếp cận nhằm lan tỏa kiến thức đến gia đình và cộng đồng.
Khoảng hơn 80 ca tử vong do bệnh dại gây ra mỗi năm
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh dại gây ra khoảng 59.000 ca tử vong trên toàn cầu mỗi năm. WHO khuyến nghị duy trì tỷ lệ tiêm phòng cho chó ở mức tối thiểu 70% tại các khu vực có nguy cơ nhằm ngăn chặn sự lây truyền virus dại trong quần thể động vật và giảm nguy cơ lây nhiễm sang người.
Tại Việt Nam, dù công tác phòng, chống bệnh dại đã đạt được nhiều kết quả, đây vẫn là vấn đề cần được quan tâm. Trong giai đoạn 2022-2025, cả nước ghi nhận hơn 90.000 trường hợp bị chó, mèo cắn hoặc cào và 323 ca tử vong do bệnh dại, tương đương trung bình 80,75 ca mỗi năm, cao hơn 8,8% so với mức bình quân 74,2 ca/năm trong giai đoạn 2017-2021. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 54 ca tử vong do bệnh dại tại 21/34 tỉnh, thành phố.
Các đội trình bày ý tưởng truyền đạt kiến thức phòng chống bệnh dại cho học sinh. Ảnh: Ngân Nguyễn
Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, lây từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc khi nước bọt của động vật mắc bệnh tiếp xúc với vùng da tổn thương hay niêm mạc. Khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, bệnh gần như luôn gây tử vong.
Tuy nhiên, nguy cơ mắc bệnh có thể được giảm thiểu đáng kể thông qua tiêm phòng cho chó, mèo, kiểm soát nguồn lây trên động vật và xử trí dự phòng kịp thời sau phơi nhiễm.
Trước yêu cầu nâng cao nhận thức về phòng, chống bệnh dại, sáng kiến trách nhiệm xã hội "Đẩy lùi bệnh dại" (STOP Rabies) tiếp tục triển khai các hoạt động giáo dục trong năm 2026 tại Tây Ninh và Đồng Tháp. Chương trình đặt mục tiêu tiếp cận hơn 65.000 học sinh tiểu học, trung học cơ sở, đồng thời đào tạo 240 giáo viên và nhân viên y tế trường học.
Lan toả giáo dục phòng bệnh dại trong trường học đến gia đình
Chương trình được triển khai với sự phối hợp giữa Trường Đại học Y Dược TP.HCM, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, các trường học tại địa phương và Boehringer Ingelheim Việt Nam.
Theo kế hoạch năm 2026, tại Tây Ninh, chương trình hướng đến 30.000 học sinh và đào tạo 116 giáo viên, nhân viên y tế trường học. Tại Đồng Tháp, các hoạt động dự kiến tiếp cận 35.000 học sinh và đào tạo 124 nhân sự thuộc hai nhóm này. Tổng cộng, hơn 65.000 học sinh sẽ có cơ hội tiếp cận kiến thức phòng, chống bệnh dại, với sự hỗ trợ của đội ngũ 240 nhân sự được trang bị kiến thức thực tiễn để triển khai hoạt động giáo dục tại địa phương.
Năm 2025, chương trình đã nâng cao nhận thức về phòng, chống bệnh dại cho 30.000 học sinh và đào tạo 119 giáo viên, nhân viên y tế tại 58 trường tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Tiếp nối kết quả đạt được, năm 2026, chương trình mở rộng sang Đồng Tháp, đồng thời tiếp tục triển khai tại Tây Ninh.
Chương trình áp dụng mô hình "Train-the-Trainer", theo đó giáo viên và nhân viên y tế được trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng truyền thông để tiếp tục hướng dẫn học sinh nhận biết nguy cơ và thực hành các biện pháp phòng bệnh. Bên cạnh hoạt động đào tạo, nội dung phòng, chống bệnh dại còn được lồng ghép vào quá trình học tập thông qua các tài liệu phù hợp với lứa tuổi như truyện, tờ thông tin và bài tập thực hành.
Sự kết hợp giữa chuyên môn về sức khỏe động vật, kiến thức giáo dục và mạng lưới trường học giúp đưa thông tin phòng bệnh đến đúng đối tượng. Các tài liệu được thiết kế theo từng nhóm tuổi, giúp học sinh tiếp nhận kiến thức qua những hình thức gần gũi, dễ hiểu và có thể vận dụng trong cuộc sống hằng ngày.
Việc đưa kiến thức thực tiễn về phòng, chống bệnh dại vào môi trường học đường không chỉ giúp học sinh chủ động bảo vệ bản thân mà còn tạo điều kiện để thông tin được chia sẻ đến gia đình và cộng đồng. Khi biết cách tránh tiếp xúc nguy hiểm với động vật, nhận diện tình huống phơi nhiễm và tìm kiếm hỗ trợ y tế kịp thời, các em có thể trở thành cầu nối giúp người thân chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe.
ThS.BS. Phạm Đình Quyết - Trường ĐH Y Dược T.HCM truyền thông về phòng chống bệnh dại. Ảnh: Ngân Nguyễn
Phát biểu tại sự kiện, ThS.BS. Ngô Văn Hiếu Bình, đại diện Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Tây Ninh, cho biết phòng, chống bệnh dại cần sự tham gia chủ động của chính quyền, ngành y tế, ngành thú y, nhà trường và mỗi gia đình.
"Chúng tôi đánh giá cao những sáng kiến đưa kiến thức phòng bệnh đến với học sinh thông qua môi trường học đường, bởi đây là cách giúp các em hình thành nhận thức đúng từ sớm và chia sẻ những kiến thức cần thiết với người thân. Sự phối hợp giữa các bên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phòng bệnh tại địa phương, hướng đến bảo vệ sức khỏe người dân và hạn chế những trường hợp tử vong đáng tiếc do bệnh dại", ông Bình nhấn mạnh.
PGS.TS. Lê Quang Thông, Bí thư Chi bộ, Trưởng khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, cho biết tiêm phòng cho chó, mèo là một trong những biện pháp thiết thực và hiệu quả nhất để kiểm soát nguồn lây, song song với nâng cao nhận thức về phòng bệnh và ứng xử an toàn khi tiếp xúc với động vật.
"Với sự chung tay của các bên liên quan, chương trình STOP Rabies góp phần đưa kiến thức phòng, chống bệnh dại đến gần hơn với học sinh, giúp các em hình thành hành vi an toàn và lan tỏa kiến thức đến gia đình, cộng đồng, hướng tới mục tiêu đẩy lùi bệnh dại", PGS.TS. Lê Quang Thông nhấn mạnh.
