Hải Phòng phát huy giá trị 'Văn hóa biển trong thời đại Hùng Vương'

Ngày 10/7, UBND phường Đồ Sơn (thành phố Hải Phòng) phối hợp với Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức Hội thảo khoa học "Văn hóa biển trong thời đại Hùng Vương". Hội thảo thu hút sự tham gia của đông đảo giáo sư, tiến sĩ, nhà nghiên cứu và chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực lịch sử, khảo cổ học, văn hóa học, Hán Nôm, di sản văn hóa, tôn giáo và tín ngưỡng.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Đồ Sơn Lê Quốc Tiến nhấn mạnh: "Đồ Sơn là một trong những vùng đất còn lưu giữ nhiều dấu ấn đặc biệt. Không chỉ được thiên nhiên ưu đãi với cảnh quan biển độc đáo mà nơi đây còn hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và tâm linh. Trải qua hàng nghìn năm hình thành và phát triển, Đồ Sơn đã lưu giữ nhiều di sản quý báu như quần thể di tích Tháp Tường Long, hệ thống tín ngưỡng thờ các vị thần biển, các lễ hội truyền thống cùng đời sống văn hóa đặc sắc của cộng đồng cư dân ven biển. Những giá trị ấy không chỉ làm nên bản sắc riêng của Đồ Sơn mà còn góp phần phản ánh chiều sâu của văn hóa biển Việt Nam từ buổi đầu dựng nước cho đến ngày nay".

Mở đầu phần tham luận, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang chia sẻ: "Trong bối cảnh hiện nay, khi vị trí chiến lược của biển đảo ngày càng trở nên quan trọng đối với sự phát triển bền vững và bảo vệ chủ quyền quốc gia, việc phát huy các giá trị văn hóa gắn với truyền thống hướng biển của dân tộc càng có ý nghĩa thiết thực. Vì vậy, cùng với nghi lễ dâng hương Quốc Tổ Hùng Vương, cần nghiên cứu nâng tầm nghi lễ dâng hương Đức Tổ phụ Lạc Long Quân trong Quốc giỗ nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm. Điều đó không chỉ thể hiện sự tri ân đối với cội nguồn dân tộc mà còn góp phần khẳng định sâu sắc hơn truyền thống hướng biển, ý thức chủ quyền biển đảo và khát vọng trường tồn của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới".

Theo Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang, trong tâm thức dân gian, Lạc Long Quân không chỉ là thủy tổ dân tộc mà còn là vị thần của biển cả, bảo hộ cho cư dân vùng sông nước, giúp họ vượt qua sóng gió, thiên tai và mở mang vùng đất mới. Vì vậy, ở nhiều địa phương ven biển từ Hải Phòng đến Quảng Ninh vẫn tồn tại những huyền tích, lễ hội và di tích gắn với tín ngưỡng thờ Lạc Long Quân. Những sinh hoạt văn hóa ấy cho thấy truyền thống hướng biển của người Việt đã hình thành từ rất sớm và luôn gắn chặt với ý thức về nguồn gốc dân tộc.

Tại hội thảo, các chuyên gia đã trình bày nhiều tham luận và trao đổi khoa học, nhấn mạnh vai trò của biển trong tiến trình dựng nước, giữ nước của dân tộc; khẳng định giá trị của truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ và vai trò của cộng đồng cư dân ven biển trong lịch sử.

Nhiều ý kiến cũng gợi mở các hướng nghiên cứu mới về văn hóa biển Việt Nam từ cội nguồn đến hiện đại. Những kết quả đạt được từ hội thảo sẽ là cơ sở để phường Đồ Sơn tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ khoa học về các giá trị văn hóa gắn với Đức Tổ phụ Lạc Long Quân, Quốc Mẫu Âu Cơ, quần thể di tích Tháp Tường Long cùng hệ thống di sản văn hóa biển tiêu biểu. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để địa phương khai thác hiệu quả hơn các giá trị đó trong giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa và xây dựng các sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc vùng đất cửa biển.

Đóng góp tham luận tại hội thảo, Hòa thượng, ThS. Thích Thanh Vân - Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Nghi lễ Trung ương, Phó Trưởng ban thường trực Giáo hội Phật giáo Hải Phòng trình bày "Nét đặc trưng con cháu Tiên Rồng tại vùng xứ Đông - cảng biển Đồ Sơn (Hải Phòng) ngày nay". Theo Hòa thượng Thích Thanh Vân, trong bối cảnh phát triển kinh tế biển và hội nhập quốc tế, Đồ Sơn không chỉ là điểm đến du lịch mà còn là một không gian văn hóa cần được bảo tồn và phát huy. Việc gìn giữ các di sản lịch sử, lễ hội truyền thống, tín ngưỡng dân gian và các giá trị Phật giáo một mặt nhằm lưu giữ ký ức quá khứ, mặt khác góp phần bồi dưỡng bản sắc văn hóa cho các thế hệ hôm nay.

Bên cạnh phát triển hạ tầng và kinh tế biển, cần chú trọng xây dựng đời sống văn hóa dựa trên nền tảng đoàn kết cộng đồng, ý thức bảo vệ môi trường biển và trách nhiệm đối với chủ quyền quốc gia. Đó cũng là cách thiết thực để tiếp nối tinh thần "Con Rồng cháu Tiên" trong điều kiện mới, biến di sản văn hóa thành nguồn lực nội sinh phục vụ sự phát triển của địa phương và đất nước.

Theo nhận định của Tiến sĩ Nguyễn Thị Việt Nga - Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, phát triển du lịch văn hóa biển Đồ Sơn từ biểu tượng Lạc Long Quân và năm mươi người con xuống biển không chỉ là một ý tưởng truyền thông. Đó là một hướng phát triển có cơ sở văn hóa, có giá trị giáo dục, có tiềm năng kinh tế và có ý nghĩa chính trị xã hội. Nó giúp Đồ Sơn chuyển từ khai thác biển như một tài nguyên tự nhiên sang phát huy biển như một tài nguyên văn hóa; từ phát triển du lịch mùa vụ sang xây dựng điểm đến quanh năm; từ các sản phẩm rời rạc sang một hệ sinh thái trải nghiệm có trục biểu tượng; từ một bãi biển quen thuộc sang một không gian cội nguồn có bản sắc.

Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Văn Ngọc - Phó Giám đốc Sở VHTTDL Hải Phòng nhấn mạnh, chủ đề "Văn hóa biển trong thời đại Hùng Vương" hôm nay không chỉ hướng tới việc tìm hiểu một giai đoạn lịch sử xa xưa mà còn góp phần trả lời một câu hỏi có ý nghĩa chiến lược đối với hiện tại và tương lai: ngay từ buổi đầu dựng nước, biển đã giữ vị trí như thế nào trong tiến trình hình thành quốc gia và bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Chiến lược phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo đòi hỏi phải phát huy đồng thời cả sức mạnh vật chất và sức mạnh tinh thần của dân tộc.

Trong bối cảnh đó, văn hóa biển không chỉ là di sản cần được bảo tồn mà còn là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển bền vững. Đối với Hải Phòng và các địa phương ven biển, đây chính là điều kiện để phát huy lợi thế đặc thù, xây dựng những sản phẩm văn hóa đặc sắc, phát triển du lịch văn hóa - tâm linh, công nghiệp sáng tạo và kinh tế di sản, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước.

Tái định vị du lịch Đồ Sơn 2026: Xây dựng siêu quần thể đô thị biển bốn mùa

SKĐS - Từ một khu du lịch biển quen thuộc, Đồ Sơn đang đứng trước yêu cầu tái định vị mạnh mẽ để thích ứng với xu hướng du lịch mới: chất lượng cao, trải nghiệm sâu, nghỉ dưỡng xanh và chuyển đổi số.