Những sứ mệnh lần đầu xác lập ở Artemis II
Ngày 2/4 (theo giờ Việt Nam), NASA đã mở ra một chương mới trong lịch sử khám phá không gian với sứ mệnh Artemis II – chuyến bay có người lái đầu tiên của hệ thống Space Launch System và tàu vũ trụ Orion. Không chỉ đơn thuần là một nhiệm vụ thử nghiệm, Artemis II mang theo kỳ vọng khôi phục khả năng đưa con người bay xa khỏi Trái Đất, đồng thời kiểm chứng toàn bộ công nghệ cần thiết cho những hành trình lớn hơn trong tương lai. Với phi hành đoàn gồm bốn nhà du hành, sứ mệnh này nhanh chóng được gọi là "sứ mệnh của những lần đầu tiên", khi liên tiếp thiết lập những cột mốc chưa từng có kể từ thời Apollo.
Artemis II thực hiện sứ mệnh của những lần đầu tiên trong kỷ nguyên không gian mới.
Khoảng 21h35 ngày 10/4 (8h35 ngày 11/4 giờ Hà Nội), Reid Wiseman, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II, là người cuối cùng rời khỏi tàu. Tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ của NASA ở Houston, các nhân viên tập trung đông đủ và vỗ tay reo hò trước cột mốc lịch sử. Theo NASA, các cuộc kiểm tra sức khỏe ban đầu đã hoàn tất và cả bốn phi hành gia đều cảm thấy rất tốt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chúc mừng Artemis II trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời mời họ đến thăm Nhà Trắng trong thời gian sớm nhất.
"Chúc mừng phi hành đoàn Artemis II vô cùng tài năng và tuyệt vời. Toàn bộ chuyến đi thật ngoạn mục, cuộc hạ cánh hoàn hảo và với tư cách là Tổng thống Mỹ, tôi không thể tự hào hơn. Tôi mong sớm gặp các bạn tại Nhà Trắng. Chúng ta sẽ làm lại điều này và tiếp theo là Sao Hỏa", ông viết.
Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) đã tổng kết lại các sứ mệnh là 'lần đầu tiên" mà Artemis II đã thực hiện. Trở lại không gian sâu sau hơn 50 năm: Artemis II đánh dấu một cột mốc lịch sử khi con người lần đầu tiên quay trở lại không gian sâu kể từ kỷ nguyên Apollo, cụ thể là sau sứ mệnh Apollo 17 vào năm 1972. Trong suốt hơn nửa thế kỷ, các chuyến bay có người lái chỉ hoạt động trong quỹ đạo Trái Đất thấp như trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).
"Vì vậy, việc Artemis II đưa con người bay xa hàng trăm nghìn km khỏi hành tinh quê nhà không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn mang tính biểu tượng rất lớn. Nó cho thấy nhân loại đã sẵn sàng quay trở lại những hành trình vũ trụ đầy tham vọng, không còn bị giới hạn trong "vùng an toàn" gần Trái Đất. Đây cũng là bước đệm quan trọng cho các sứ mệnh đưa con người trở lại Mặt Trăng và tiến xa hơn tới Sao Hỏa trong tương lai", HAS cho biết.
Những 'lần đầu tiên' của Artemis II
Một trong những điểm nổi bật của Artemis II là sự đa dạng của phi hành đoàn. Christina Koch trở thành người phụ nữ đầu tiên bay ra ngoài quỹ đạo Trái Đất, trong khi Jeremy Hansen là người không phải công dân Mỹ đầu tiên đạt được thành tựu này. Trước đây, tất cả các phi hành gia từng bay xa khỏi Trái Đất trong chương trình Apollo đều là nam giới người Mỹ da trắng.
Phi hành đoàn Artemis II chụp cùng tên lửa SLS và tàu vũ trụ Orion tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, ngày 30/3. Ảnh: NASA
Điều này cho thấy ngành hàng không vũ trụ đang bước vào một kỷ nguyên mới - nơi việc khám phá không gian không còn là đặc quyền của một nhóm người, mà trở thành nỗ lực chung mang tính toàn cầu. Sự góp mặt của các quốc gia và các đại diện đa dạng giúp truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ trên toàn thế giới, đồng thời phản ánh đúng bản chất của việc khám phá vũ trụ: đó là hành trình của toàn nhân loại.
Sứ mệnh Artemis II cũng ghi dấu ấn quan trọng về mặt xã hội khi Victor Glover trở thành người da màu đầu tiên bay ra ngoài quỹ đạo Trái Đất. Đây không chỉ là một thành tựu cá nhân mà còn là biểu tượng cho sự thay đổi trong cách tiếp cận của ngành hàng không vũ trụ đối với vấn đề bình đẳng và cơ hội. Trong quá khứ, việc tham gia vào các chương trình không gian từng bị giới hạn bởi nhiều yếu tố, từ chính trị đến xã hội. Tuy nhiên, Artemis II cho thấy những rào cản đó đang dần được xóa bỏ. Thành tựu của Glover mang ý nghĩa sâu sắc, khẳng định rằng không gian là nơi dành cho tất cả mọi người, bất kể màu da hay xuất thân, miễn là họ có đủ năng lực và khát vọng.
Artemis II mang theo kỳ vọng khôi phục khả năng đưa con người bay xa khỏi Trái Đất đã hạ cánh an toàn.
Artemis II là lần đầu tiên trong lịch sử có tới 4 phi hành gia cùng bay vào không gian sâu, vượt qua giới hạn tối đa 3 người của các tàu Apollo trước đây. Điều này phản ánh sự tiến bộ vượt bậc trong thiết kế tàu vũ trụ Orion, từ hệ thống hỗ trợ sự sống cho đến khả năng đảm bảo an toàn trong những chuyến bay dài ngày. Việc tăng số lượng phi hành gia không chỉ giúp nâng cao hiệu quả làm việc mà còn cho phép thực hiện nhiều nhiệm vụ khoa học và quan sát hơn. Đồng thời, nó cũng mở ra khả năng cho các sứ mệnh phức tạp hơn trong tương lai, như xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng hay các chuyến bay kéo dài tới Sao Hỏa. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc công nghệ không gian đã tiến xa đến mức nào so với hơn nửa thế kỷ trước.
Một chi tiết tưởng chừng nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lớn của Artemis II là việc lần đầu tiên đưa một hệ thống nhà vệ sinh đúng nghĩa vào không gian sâu. Trong thời kỳ Apollo, các phi hành gia phải sử dụng những "túi cá nhân" đầy bất tiện và kém vệ sinh. Sự xuất hiện của nhà vệ sinh trên tàu Orion cho thấy các sứ mệnh hiện đại không chỉ tập trung vào việc "đi xa", mà còn chú trọng đến chất lượng sống của con người trong không gian.
Dù hệ thống này vẫn gặp một số trục trặc nhỏ, nó vẫn là một bước tiến quan trọng trong việc chuẩn bị cho các chuyến bay dài ngày, nơi phi hành gia phải sinh hoạt và làm việc trong môi trường khép kín suốt nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Đây chính là nền tảng cần thiết để biến việc sống ngoài Trái Đất từ ý tưởng thành hiện thực
Artemis II không chỉ dừng lại ở những kỷ lục hay các "lần đầu tiên" mang tính biểu tượng, mà quan trọng hơn, nó đã chứng minh rằng con người đã sẵn sàng quay trở lại không gian sâu một cách an toàn và bền vững. Từ quỹ đạo quay trở về tự do, những quan sát khoa học quý giá cho đến màn tái nhập khí quyển đầy thử thách, tất cả đã tạo nên một "chuyến bay hoàn hảo" và đặt nền móng cho các sứ mệnh tiếp theo.
Thành công này mở đường cho những bước tiến lớn hơn như Artemis III, Artemis IV và xa hơn nữa là tham vọng xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng, tiến tới hành trình chinh phục Sao Hỏa. Artemis II vì thế không chỉ là một chuyến bay - mà là lời khẳng định rằng kỷ nguyên khám phá không gian sâu của nhân loại đã thực sự trở lại.
