Việc nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường của cơ thể có ý nghĩa rất quan trọng trong phát hiện và điều trị bệnh kịp thời, giúp kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Tuyến tụy là cơ quan nằm sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày, có chức năng sản xuất men tiêu hóa và hormone insulin điều hòa đường huyết. Khi xuất hiện khối u ác tính tại tụy, các tế bào ung thư có thể phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Ung thư tụy thường khó phát hiện sớm, khi người bệnh xuất hiện biểu hiện rõ ràng thì khối u đã lớn hoặc di căn sang các cơ quan khác như gan, phổi, hạch bạch huyết. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
1. Vàng da, vàng mắt
Một trong những triệu chứng thường gặp và dễ nhận biết nhất của ung thư tụy là vàng da, vàng mắt. Khối u xuất hiện ở đầu tụy có thể chèn ép hoặc làm tắc ống mật chủ, khiến dịch mật không thể lưu thông xuống ruột để tham gia tiêu hóa chất béo. Khi đó, bilirubin trong mật sẽ tích tụ trong máu và gây nên tình trạng vàng da, vàng mắt.
Nhiều trường hợp người bệnh vẫn cảm thấy khỏe mạnh bình thường cho đến khi người thân nhận thấy mắt có màu vàng bất thường và đi khám mới phát hiện ung thư tụy giai đoạn muộn.
Ngoài vàng da, người bệnh còn có thể xuất hiện các triệu chứng kèm theo như:
- Ngứa da toàn thân;
- Nước tiểu sẫm màu;
- Phân bạc màu;
- Chán ăn;
- Mệt mỏi kéo dài...Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên mà không liên quan đến bệnh gan mật thông thường, người bệnh cần đi khám sớm để được kiểm tra chuyên sâu.
Sụt cân bất thường là dấu hiệu cảnh báo thường gặp ở nhiều bệnh ung thư, trong đó có ung thư tụy.
2. Đau bụng âm ỉ hoặc đau lan ra sau lưng
Đau bụng là triệu chứng phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua ở người mắc ung thư tụy. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, ngay dưới xương ức, cơn đau có thể lan ra phía sau lưng. Đặc biệt, đau thường tăng lên khi nằm ngửa và giảm khi cúi người ra phía trước.
Khối u ở thân hoặc đuôi tụy có thể chèn ép vào các cơ quan lân cận hoặc xâm lấn dây thần kinh xung quanh tụy gây đau kéo dài.
Không ít người chủ quan cho rằng đây chỉ là đau dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường nên tự mua thuốc điều trị tại nhà, dẫn đến chậm trễ trong chẩn đoán bệnh. Nếu đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt kèm sụt cân hoặc vàng da, cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa càng sớm càng tốt.
3. Nước tiểu sẫm màu
Sự thay đổi màu sắc của nước tiểu và phân cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư tụy. Khi bilirubin tăng trong máu do tắc mật, nước tiểu có thể chuyển sang màu nâu sẫm hoặc màu rỉ sắt. Trong khi đó, phân có thể nhạt màu như đất sét hoặc xuất hiện tình trạng phân nổi, nhờn mỡ do cơ thể không tiêu hóa được chất béo. Đây là những biểu hiện cho thấy chức năng tiêu hóa và bài tiết mật đang gặp vấn đề nghiêm trọng.
4. Buồn nôn, nôn ói kéo dài
Khối u tụy phát triển lớn có thể chèn ép vào tá tràng hoặc phần cuối dạ dày, khiến thức ăn khó lưu thông xuống ruột. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng:
- Buồn nôn;
- Nôn ói;
- Đầy bụng;
- Chướng hơi;
- Ăn nhanh no;
- Khó tiêu kéo dài.
Những triệu chứng này thường dễ nhầm với bệnh lý dạ dày nên nhiều người chủ quan, chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã tiến triển nặng.
5. Sức khỏe răng miệng kém bất thường
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy ung thư tụy có liên quan đến các bệnh lý răng miệng. Người mắc ung thư tụy thường có nguy cơ cao bị:
- Viêm nướu;
- Viêm nha chu;
- Hơi thở có mùi;
- Răng lung lay;
- Sâu răng.
Một số nghiên cứu phát hiện sự hiện diện của các vi khuẩn gây bệnh nha chu ở người ung thư tụy cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. Mặc dù đây không phải dấu hiệu đặc hiệu nhưng nếu sức khỏe răng miệng đột ngột suy giảm kèm theo các biểu hiện bất thường khác, người bệnh không nên chủ quan.
6. Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
Sụt cân bất thường là dấu hiệu cảnh báo thường gặp ở nhiều bệnh ung thư, trong đó có ung thư tụy. Người bệnh có thể giảm cân nhanh dù không ăn kiêng hay tăng cường vận động.
Nguyên nhân là do: cơ thể giảm hấp thu dinh dưỡng; rối loạn tiêu hóa; chán ăn; tế bào ung thư tiêu hao nhiều năng lượng. Nếu tình trạng sụt cân đi kèm mệt mỏi kéo dài, vàng da hoặc đau bụng, cần đi khám ngay để tìm nguyên nhân.
Những ai có nguy cơ cao mắc ung thư tụy?
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư tụy gồm:
- Hút thuốc lá;
- Uống nhiều rượu bia;
- Béo phì;
- Đái tháo đường;
- Viêm tụy mạn tính;
- Tiền sử gia đình có người mắc ung thư tụy;
- Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn;
- Ít vận động.
Những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh sớm.
Tóm lại: Ung thư tụy là căn bệnh nguy hiểm nhưng nếu được phát hiện sớm, cơ hội điều trị hiệu quả sẽ cao hơn đáng kể. Vì vậy, khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vàng da, đau bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hay rối loạn tiêu hóa kéo dài, người dân không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời.
Dù chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối, nhưng việc duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh: không hút thuốc lá; hạn chế rượu bia; ăn nhiều rau xanh, trái cây; duy trì cân nặng hợp lý; tăng cường vận động thể chất; kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường; khám sức khỏe định kỳ.
