Mùa hè là thời điểm nhiều người dễ bị cảm lạnh do thường xuyên di chuyển giữa môi trường nắng nóng và phòng điều hòa, dầm mưa hoặc tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng. Các triệu chứng thường gặp gồm sổ mũi, đau đầu, gai rét, nghẹt mũi và nhức mỏi cơ thể...
Theo bác sĩ nội trú Nguyễn Thanh Hằng, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, xông lá là một biện pháp hỗ trợ hiệu quả trong trường hợp cảm lạnh nhẹ. Hơi nóng từ nước xông kết hợp với tinh dầu tự nhiên trong các loại lá giúp làm thông thoáng đường hô hấp, kích thích tiết mồ hôi và mang lại cảm giác dễ chịu.
Trong y học cổ truyền, xông lá thường được áp dụng cho thể cảm phong hàn – tình trạng xuất hiện sau khi cơ thể bị nhiễm lạnh do dầm mưa, ngồi điều hòa quá lâu hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột. Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với thể cảm phong nhiệt, thường biểu hiện bằng sốt cao, khát nhiều, đau họng, họng đỏ.
Các chuyên gia cũng lưu ý, xông lá cần được thực hiện đúng cách và đúng đối tượng. Việc xông quá lâu hoặc áp dụng khi thời tiết quá nóng có thể khiến cơ thể mất nước, mệt mỏi, thậm chí làm các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
1. Khi nào nên xông lá giải cảm?
Không phải trường hợp cảm nào cũng có thể xông lá.
Xông lá thường phù hợp với người mới xuất hiện các triệu chứng cảm lạnh nhẹ như hắt hơi, sổ mũi; nghẹt mũi, đau đầu nhẹ; cảm giác gai lạnh, sợ gió; đau mỏi người sau khi dầm mưa hoặc ngồi điều hòa lạnh lâu. Một số loại lá thường dùng để xông gồm lá sả, lá bưởi, lá chanh, hương nhu, tía tô, kinh giới, bạc hà…
Bác sĩ nội trú Nguyễn Thanh Hằng cho biết, các tinh dầu thơm có trong những loại lá này như menthol trong bạc hà, citral trong lá chanh và sả khi gặp nhiệt sẽ bay hơi và tác động trực tiếp lên niêm mạc mũi họng, giúp thông thoáng đường thở, kháng khuẩn nhẹ và tạo cảm giác dễ chịu cho toàn thân.
Trước khi xông, nên uống một ly nước ấm để cơ thể đủ dịch, tránh mất nước khi ra mồ hôi. Cách xông phổ biến là đun nước với các loại lá rồi trùm khăn xông khoảng 10-15 phút. Sau xông cần lau khô mồ hôi, mặc quần áo thoáng sạch và nghỉ ngơi nơi kín gió.
2. Ai không nên xông lá?
Người đang sốt cao hoặc nghi say nắng, say nóng: Nhiều người nhầm lẫn giữa cảm lạnh và say nắng, say nóng. Nếu đang sốt cao, khát nhiều, mặt đỏ, mệt lả sau khi đi nắng lâu, đây là dấu hiệu của say nắng, say nóng cơ thể đang ở trạng thái tích nhiệt quá mức. Việc xông nóng lúc này sẽ làm rối loạn thêm cơ chế điều nhiệt, khiến cơ thể mất nước nhiều hơn và tình trạng nặng thêm.
Người đang mất nước, tiêu chảy hoặc huyết áp thấp: Xông lá làm cơ thể tiết thêm mồ hôi nên có thể khiến người đang mệt, tụt huyết áp hoặc mất nước cảm thấy choáng váng, kiệt sức.
Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi yếu sức: Các đối tượng này dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao và nguy cơ bỏng hơi nóng nếu xông không đúng cách. Riêng với trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ càng nhỏ tuổi, da càng mỏng và khả năng điều nhiệt càng kém, nguy cơ bỏng hoặc mất nước khi xông càng cao... do đó, không nên tự ý xông cho trẻ tại nhà; nếu muốn áp dụng, cần hỏi ý kiến thầy thuốc để được hướng dẫn phương pháp phù hợp với độ tuổi.
Người có bệnh tim mạch hoặc bệnh hô hấp nặng: Người mắc hen suyễn nặng, suy tim hoặc bệnh phổi mạn tính cần thận trọng vì hơi nóng có thể gây khó thở hoặc mệt nhiều hơn.
Không xông ngay sau khi đi nắng về: Sau khi phơi nắng lâu, nhiệt độ lõi cơ thể vẫn còn cao, cơ chế điều nhiệt đang hoạt động để giải phóng nhiệt thừa. Xông thêm nhiệt vào lúc này sẽ cản trở quá trình đó, dễ gây mệt, chóng mặt hoặc làm nặng thêm tình trạng say nắng, say nóng tiềm ẩn.
3. Lưu ý để xông lá an toàn trong mùa hè
Bác sĩ nội trú Nguyễn Thanh Hằng lưu ý:
- Không xông trong phòng quá kín hoặc nhiệt độ quá nóng, để cơ thể tiếp xúc dần dần với hơi nước để tránh bỏng.
- Không xông quá lâu, thường chỉ khoảng 10-15 phút.
- Uống đủ nước trước và sau khi xông.
- Không xông khi đang quá đói hoặc quá no.
- Sau khi xông cần nghỉ ngơi, tránh tắm nước lạnh ngay.
Ngoài xông lá, người bị cảm nhẹ trong mùa hè nên nghỉ ngơi, uống đủ nước ấm, ăn thanh đạm và theo dõi các dấu hiệu bất thường. Nếu xuất hiện triệu chứng sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực, lơ mơ hoặc kiệt sức, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra thay vì tự xông tại nhà.
Tóm lại, xông lá giải cảm là bài thuốc dân gian có giá trị nhưng chỉ thực sự hiệu quả khi dùng đúng lúc, đúng người. Trước khi xông, điều quan trọng nhất là xác định mình đang bị cảm lạnh hay đang gặp vấn đề khác vì không phải cứ mệt mỏi, sốt hay đau đầu đều cần xông. Khi còn nghi ngờ về tình trạng của mình, hãy xin ý kiến tư vấn của thầy thuốc trước khi xông.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
