Hình ảnh những cỗ tăng bị phục kích, bị tên lửa chống tăng vác vai hoặc máy bay không người lái (UAV) giá rẻ tấn công từ trên cao lan truyền dày đặc trên mạng xã hội, củng cố quan điểm rằng thời đại của chiến sự cơ giới quy mô lớn đã qua. Cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson từng tuyên bố, kỷ nguyên của các trận đánh xe tăng đã kết thúc và quân đội nên đầu tư vào những năng lực phù hợp hơn với tương lai.
Xe tăng liệu có còn là "vua chiến trường"? (Nguồn: RT)
Thế nhưng sau gần bốn năm giao tranh khốc liệt, thực tế chiến trường lại kể một câu chuyện khác. Xe tăng không biến mất. Chúng không còn tung hoành như trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, nhưng vẫn hiện diện dày đặc trên tiền tuyến và tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc tác chiến của cả hai bên.
Ukraine hiện vận hành một lực lượng pha trộn giữa di sản Liên Xô và viện trợ phương Tây, gồm các dòng như T-72, T-80, cùng những mẫu hiện đại hơn như M1 Abrams, Leopard 1, Leopard 2 và Challenger 2. Phía Nga cũng triển khai nhiều biến thể khác nhau của T-90, T-80, T-72 và T-64.
Tuy nhiên, vai trò của chúng đã thay đổi đáng kể. Trong bối cảnh chiến tuyến kéo dài, dày đặc cảm biến và trinh sát không người lái, "chiến sự cơ động" đúng nghĩa hiếm khi xuất hiện. Xe tăng ngày nay chủ yếu được sử dụng như nền tảng hỏa lực yểm trợ bộ binh, phá hủy công sự, chiến hào và các điểm phòng thủ kiên cố. Các trận đấu tăng trực diện vẫn xảy ra, nhưng chỉ mang tính cục bộ và không còn là hình ảnh chủ đạo của chiến trường.
Yếu tố làm thay đổi sâu sắc chiến sự thiết giáp chính là UAV, đặc biệt là UAV cảm tử và đạn dược lượn. Mỗi ngày, cả hai bên triển khai hàng trăm, thậm chí hàng nghìn UAV các loại. Những thiết bị nhỏ gọn này có thể bay lơ lửng trên chiến trường, phát hiện và tấn công mục tiêu có giá trị cao và xe tăng luôn nằm trong danh sách ưu tiên. Với chi phí thấp hơn nhiều so với một quả tên lửa chống tăng truyền thống, UAV đã tạo ra một mối đe dọa liên tục từ trên cao, nơi giáp bảo vệ của xe tăng vốn mỏng hơn.
Để tồn tại, kíp lái xe tăng buộc phải thích nghi. Trên chiến trường xuất hiện ngày càng nhiều "lồng thép" hay giáp lưới bao quanh tháp pháo nhằm kích nổ sớm đầu đạn UAV. Một số xe được gắn thêm khung kim loại, container hoặc dây kim loại nhô ra để làm rối cánh quạt máy bay không người lái. Những cải tiến này khiến xe tăng trông cồng kềnh và dễ bị phát hiện hơn, thậm chí hạn chế tầm quan sát của kíp lái. Nhưng trong môi trường mà mối đe dọa từ UAV luôn thường trực, đó là sự đánh đổi cần thiết để tăng cơ hội sống sót.
Chiến trường Ukraine cho thấy xe tăng không còn là "vua chiến trường" theo nghĩa truyền thống, nhưng cũng không phải di tích của quá khứ. Thay vì dẫn đầu những cuộc đột phá sâu, chúng trở thành trụ cột hỏa lực bọc thép trong một hệ sinh thái tác chiến mới, nơi bộ binh, UAV, pháo binh và tác chiến điện tử gắn kết chặt chẽ với nhau. Công nghệ đang buộc xe tăng phải thay đổi, chứ không xóa sổ chúng.
