Tập đoàn Hàng không Thống nhất Nga (UAC) công bố việc bàn giao ngày 24/9, cho thấy Su-57 tiếp tục được cải tiến đáng kể ngay cả sau khi bước vào sản xuất hàng loạt. UAC cho biết thiết kế của Su-57 đã trải qua một "sự phát triển vượt bậc" kể từ khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát năm 2022, trong đó một phần thay đổi được hình thành từ "kinh nghiệm phong phú" thu được qua quá trình sử dụng trong hoạt động chiến đấu.
Máy bay chiến đấu Su-57 của Nga. (Ảnh: MW)
Một phi công Su-57 thuộc Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga tham gia lễ bàn giao đánh giá máy bay đã hoạt động tốt trong chiến dịch quân sự đặc biệt. Theo ông, cấu hình kỹ thuật mới sẽ mở rộng phạm vi nhiệm vụ mà Su-57 có thể đảm nhiệm.
Phi công này cũng cho biết những khả năng mới được tích hợp vào hệ thống vũ khí hàng không cho phép Su-57 sử dụng các loại vũ khí mới hơn.
Những nâng cấp hiện tại được cho là một phần trong quá trình từng bước đưa Su-57 lên tiêu chuẩn Su-57M1, trong đó có kế hoạch tích hợp động cơ thế hệ mới.
Su-57 liên tục thay đổi sau khi vào biên chế
Kể từ khi chiếc Su-57 sản xuất hàng loạt đầu tiên được đưa vào hoạt động năm 2020, Nga không xem cấu hình ban đầu của máy bay là thiết kế cố định.
Các lô Su-57 xuất xưởng tại Nhà máy Sản xuất Máy bay Komsomolsk-on-Amur liên tục được bổ sung và điều chỉnh về hệ thống điện tử hàng không, hệ thống phòng thủ, vũ khí cùng nhiều thiết bị khác.
Một trong những thay đổi đáng chú ý gần đây liên quan đến hệ thống cảm biến và cảnh báo phòng thủ của máy bay.
Những Su-57 đời đầu được trang bị hệ thống cảnh báo tiếp cận tên lửa 101KS-U. Trong khi đó, các máy bay sản xuất gần đây được quan sát có những vị trí cảm biến bên ngoài thân máy bay đã được thay đổi. Một số nhà phân tích đánh giá các thay đổi này có thể liên quan đến việc bổ sung năng lực cảm biến.
Các máy bay mới cũng xuất hiện thêm nhiều lỗ thông hơi và vị trí cảm biến xung quanh thân. Một số trong đó được cho là liên quan đến chức năng cảnh báo và phòng thủ trước tên lửa.
Đối với một tiêm kích tàng hình, những thay đổi này có ý nghĩa đáng chú ý bởi khả năng phát hiện mối đe dọa một cách thụ động có thể giúp máy bay hạn chế việc phát xạ điện từ, đồng thời vẫn duy trì khả năng nhận biết tình huống.
Hình ảnh bên ngoài chỉ cho thấy phần cứng của Su-57 đã được thay đổi. Chúng không thể xác định chính xác phạm vi phát hiện, năng lực xử lý dữ liệu, khả năng chống chế áp điện tử hay hiệu quả của hệ thống trước từng loại tên lửa cụ thể. Những thông số này vẫn được Nga giữ kín.
Mạng lưới cảm biến là một phần quan trọng của Su-57
Ngay từ khi được phát triển, Su-57 đã được thiết kế với một mạng lưới cảm biến chủ động và thụ động thay vì chỉ dựa vào một radar phía trước.
Hệ thống điện tử hàng không tích hợp đa chức năng Sh121 sử dụng dòng radar N036 Byelka, kết hợp với các hệ thống quang điện tử và nhiều cảm biến phân tán trên thân máy bay.
Việc kết hợp các hệ thống này nhằm cung cấp cho phi công một bức tranh toàn diện hơn về không gian chiến đấu xung quanh. Thay vì chỉ dựa vào dữ liệu từ một radar hướng về phía trước, Su-57 có thể tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn cảm biến khác nhau.
Khả năng cảm biến thụ động đặc biệt quan trọng trong các nhiệm vụ đối phó với mạng lưới phòng không hiện đại. Đây cũng là lĩnh vực có ý nghĩa đối với Su-57 khi máy bay được sử dụng trong môi trường tác chiến tại Ukraine, nơi các hệ thống phòng không có khả năng phát hiện và theo dõi mục tiêu từ nhiều phương thức khác nhau.
Việc tăng cường các cảm biến thụ động có thể giúp Su-57 thu thập thông tin về môi trường xung quanh mà không nhất thiết phải liên tục sử dụng các hệ thống phát xạ chủ động. Thế nhưng, hiệu quả thực tế của những nâng cấp mới vẫn chưa được công khai đầy đủ.
Buồng lái Su-57 cũng được thay đổi
Không chỉ hệ thống cảm biến và phòng thủ, buồng lái của Su-57 cũng đang trải qua những thay đổi đáng kể. Các máy bay được trưng bày công khai trong năm 2025 cho thấy thiết kế buồng lái mới có màn hình diện tích lớn, thay thế cách bố trí trước đây với nhiều màn hình đa chức năng nhỏ hơn.
Sự thay đổi này phù hợp với xu hướng chung trên các tiêm kích hiện đại, trong đó dữ liệu từ nhiều cảm biến được tập trung và hiển thị thông qua một giao diện thống nhất.
Đối với một tiêm kích thế hệ thứ 5, lượng thông tin mà phi công phải xử lý có thể rất lớn, từ radar, cảm biến hồng ngoại, tác chiến điện tử và liên lạc cho tới dữ liệu liên quan đến vũ khí và mục tiêu. Vì vậy, cách trình bày và ưu tiên thông tin có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhận thức tình huống của phi công.
Các Su-57 mới hơn cũng được quan sát trang bị màn hình hiển thị trên kính chắn gió (HUD) được sửa đổi, giúp đưa những thông tin quan trọng về chuyến bay và mục tiêu trực tiếp vào tầm nhìn của phi công.
Những thay đổi này cho thấy quá trình phát triển Su-57 vẫn tiếp tục diễn ra sau khi máy bay đã được đưa vào biên chế. Thay vì chờ một phiên bản hoàn toàn mới, Nga đang từng bước điều chỉnh thiết kế, hệ thống cảm biến, khả năng phòng thủ, buồng lái và vũ khí trên các lô máy bay tiếp theo.
