2 máy bay General Atomics FQ-42 Vengeance và Anduril FQ-44 Fury đã được bàn giao tại Căn cứ Không quân Creech ở Nevada. Tại đây, Bộ Tư lệnh Không quân Chiến đấu Mỹ sẽ tiến hành các thử nghiệm hoạt động nhằm xác định cách sử dụng những máy bay này cùng các máy bay chiến đấu có người lái trong điều kiện tác chiến thực tế.
Máy bay chiến đấu không người lái Anduril FQ-44 Fury. (Ảnh: MW)
Việc bàn giao cũng đánh dấu sự chuyển đổi quan trọng của chương trình Máy bay Chiến đấu Hợp tác (CCA). Nếu trước đây chương trình chủ yếu tập trung vào phát triển và thử nghiệm bay do các nhà thầu quốc phòng thực hiện, giai đoạn mới sẽ đưa máy bay vào tay các đơn vị và nhân sự tác chiến của Không quân Mỹ để đánh giá trực tiếp.
Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink cho biết, việc đưa CCA vào tay các phi công là bước cần thiết để xây dựng tương lai hoạt động của chương trình. Ông cho rằng việc bàn giao Fury và Vengeance cho thấy Mỹ có thể tiến nhanh hơn tới mục tiêu triển khai một lực lượng có sức mạnh chiến đấu hiệu quả về chi phí.
Tham mưu trưởng Không quân Mỹ, Tướng Ken Wilsbach, cũng hoan nghênh việc 2 máy bay được đưa tới đơn vị thử nghiệm hoạt động, coi đây là một bước tiến đáng chú ý của chương trình.
Không quân Mỹ nhấn mạnh Fury và Vengeance không phải những máy bay không người lái thông thường được điều khiển từ xa. Chúng được thiết kế để hoạt động phối hợp với các máy bay chiến đấu có người lái, trở thành một phần trong đội hình tác chiến kết hợp giữa con người và máy móc.
Mỹ thử nghiệm cách đưa máy bay không người lái vào đội hình chiến đấu
Trong giai đoạn đầu, 2 máy bay sẽ được sử dụng để xác định cách vận hành, bảo trì và tích hợp CCA vào các đơn vị chiến đấu của Không quân Mỹ.
Mục tiêu rộng hơn của chương trình là thay đổi cả cấu trúc lẫn bài toán kinh tế của lực lượng không quân chiến thuật Mỹ. Thay vì mỗi máy bay đều phải có một phi công, CCA được phát triển để bổ sung các cảm biến, vũ khí, năng lực tác chiến điện tử và nhiều chức năng khác cho đội hình mà không cần bố trí phi công trên từng phương tiện.
Các máy bay này sẽ hoạt động dưới sự quản lý của những hệ thống điều khiển nhiệm vụ ngày càng tự động hóa. Phần mềm đang được phát triển để CCA có thể thực hiện những nhiệm vụ phức tạp và phối hợp với máy bay có người lái, đồng thời vẫn nằm trong một hệ thống tác chiến có con người tham gia.
Điều đó có nghĩa CCA không được thiết kế để hoàn toàn tự đưa ra quyết định tách biệt khỏi con người. Không quân Mỹ mô tả chúng là những hệ thống bán tự động, trong đó khả năng tự động hóa được sử dụng để hỗ trợ các nhiệm vụ và tăng cường sức mạnh cho đội hình máy bay có người lái.
Cách tiếp cận này có thể cho phép một máy bay có người lái kiểm soát hoặc phối hợp với nhiều máy bay không người lái, qua đó mở rộng số lượng cảm biến và vũ khí có thể được triển khai trong cùng một nhiệm vụ.
Mỹ vẫn phải thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc
Việc CCA của Mỹ mới bắt đầu được đưa vào thử nghiệm hoạt động cũng cho thấy, Washington vẫn đang trong quá trình hoàn thiện mô hình sử dụng máy bay chiến đấu không người lái trong các đơn vị tiền tuyến.
Trong khi đó, Trung Quốc đã sớm phát triển và đưa vào sử dụng một số hệ thống máy bay chiến đấu không người lái. Một trong những mẫu đáng chú ý nhất là GJ-11, được xác nhận hoạt động từ năm 2019.
Lần triển khai được biết đến đầu tiên của GJ-11 được cho là diễn ra vào tháng 10/2025, khi một phi đội được đưa tới căn cứ không quân Shigatse ở Tây Tạng.
Khả năng phối hợp giữa GJ-11 và máy bay chiến đấu có người lái cũng từng được Trung Quốc hé lộ. Đoạn phim do Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) công bố năm 2022 cho thấy GJ-11 có thể được điều khiển hoặc phối hợp bởi các máy bay chiến đấu J-20 hai chỗ ngồi trong một số hoạt động.
Điều này cho thấy Trung Quốc cũng đang theo đuổi mô hình kết hợp giữa máy bay có người lái và các phương tiện không người lái, tương tự định hướng mà Mỹ đang phát triển với chương trình CCA.
Khả năng phối hợp với máy bay không người lái và các phương tiện "hỗ trợ" khác ngày càng được xem là một yếu tố quan trọng đối với máy bay chiến đấu thế hệ "5+" và thế hệ thứ 6.
Mô hình này không chỉ giới hạn ở những quốc gia đang phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới. Pháp cũng đã nhấn mạnh việc tích hợp máy bay không người lái với các tiêm kích có người lái thế hệ thứ tư trong quá trình nâng cấp Rafale.
Trong tương lai, một máy bay chiến đấu có người lái có thể không còn phải hoạt động đơn độc. Thay vào đó, nó có thể trở thành trung tâm điều phối một nhóm phương tiện không người lái đảm nhiệm các nhiệm vụ như trinh sát, tác chiến điện tử, mang thêm vũ khí hoặc hỗ trợ phát hiện và theo dõi mục tiêu.
