Theo dữ liệu công khai, chiếc UAV này vừa hoàn thành nhiệm vụ kéo dài khoảng 3 giờ trên khu vực Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz và đang trên đường quay về căn cứ Sigonella (Italia). Tuy nhiên, diễn biến bất thường đã xảy ra ngay sau đó.
Máy bay không người lái MQ-4C Triton. (Nguồn: Northrop Grumman)
Chiếc Triton đột ngột đổi hướng, bay về phía đông bắc, hướng về Iran, rồi nhanh chóng giảm độ cao từ khoảng 15.000 mét xuống dưới 3.000 mét, một dấu hiệu cực kỳ bất thường đối với loại UAV thường hoạt động ở trần bay rất cao.
Đáng chú ý hơn, máy bay phát tín hiệu khẩn cấp với mã 7700, tín hiệu chung cho thấy tình trạng nguy hiểm trên không. Một số nguồn tin cho rằng trước đó UAV này có thể đã phát mã 7400, thường dùng khi mất liên lạc với trạm điều khiển mặt đất. Ngay sau đó, chiếc MQ-4C biến mất khỏi các nền tảng theo dõi chuyến bay, khiến số phận của nó đến nay vẫn là dấu hỏi lớn.
UAV 'mắt thần' của Hải quân Mỹ
MQ-4C Triton là phiên bản cải tiến chuyên cho nhiệm vụ trên biển của dòng RQ-4 Global Hawk. Đây là một trong những UAV trinh sát hiện đại nhất của Mỹ, có thể bay liên tục hàng chục giờ ở độ cao lớn, giám sát diện rộng.
Máy bay được trang bị radar mảng pha chủ động (AESA), có khả năng quét mặt biển và tạo ảnh chi tiết như vệ tinh nhờ công nghệ radar khẩu độ tổng hợp (SAR). Ngoài ra, nó còn mang theo cảm biến quang điện, hồng ngoại và các hệ thống thu thập tín hiệu điện tử (SIGINT/ELINT).
Triton thường hoạt động phối hợp với máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon và các nhóm tàu sân bay, tạo thành mạng lưới giám sát và tác chiến cực kỳ hiệu quả.
Tính đến năm 2025, Hải quân Mỹ có khoảng 20 chiếc Triton đang hoạt động, với giá mỗi chiếc lên tới hơn 238 triệu USD.
Tai nạn, sự cố hay bị tấn công?
Hiện chưa có bất kỳ xác nhận chính thức nào từ phía Hải quân Mỹ hay Iran về vụ việc. Thế nhưng, sự cố xảy ra trong bối cảnh cực kỳ nhạy cảm: chỉ hai ngày sau khi Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, vốn phụ thuộc lớn vào việc đảm bảo an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz.
Khu vực này từ lâu đã nổi tiếng với tình trạng gây nhiễu GPS và tác chiến điện tử, khiến dữ liệu theo dõi chuyến bay có thể bị gián đoạn hoặc sai lệch. Trước đây cũng từng có trường hợp UAV Triton "biến mất" trên radar nhưng sau đó được xác nhận hạ cánh an toàn.
Năm 2019, Iran từng bắn hạ một UAV Global Hawk của Mỹ tại khu vực Vịnh Oman, cho thấy họ có khả năng tấn công mục tiêu bay ở độ cao lớn.
Dù vậy, đến thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng nào cho thấy chiếc MQ-4C lần này bị bắn hạ. Khả năng gặp sự cố kỹ thuật, mất liên lạc hoặc bị tác động bởi tác chiến điện tử đều chưa thể loại trừ.
Sự việc ngay lập tức thu hút sự chú ý lớn bởi vai trò then chốt của UAV Triton trong việc giám sát hoạt động hàng hải tại Vịnh Ba Tư, đặc biệt là eo biển Hormuz, nơi vận chuyển phần lớn dầu mỏ toàn cầu.
