Tin sai sự thật có thể làm chết người
Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, gần đây trên mạng xã hội liên tiếp xuất hiện các tin giả về thiên tai, mưa lũ. Trong thiên tai, một thông tin chính xác có thể giúp người dân kịp thời tránh trú. Nhưng chỉ một dòng tin sai như "vỡ đê", "vỡ đập", "xả lũ khẩn cấp", "phải sơ tán ngay" cũng có thể khiến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người hoảng loạn và đưa ra những quyết định nguy hiểm.
Tin giả trong mùa mưa lũ lan truyền trên mạng xã hội.
Mới nhất, ngày 16/9/2026 tại Hà Tĩnh, một người đàn ông đã bị xử phạt 15 triệu đồng sau khi đăng video cắt ghép kèm nội dung: "Phường Sông Trí - Hà Tĩnh: Vỡ đê, trường học và nhà dân chìm trong biển nước". Cơ quan chức năng xác định đây là thông tin sai sự thật. Người này khai đăng bài khi chưa kiểm chứng, đồng thời nhằm thu hút lượt xem, tương tác để nhận tiền từ Facebook.
Thông tin được đăng đúng thời điểm Hà Tĩnh vừa trải qua nhiều ngày mưa lớn. Trong bối cảnh ấy, hai chữ "vỡ đê" hoàn toàn có thể gây ra tâm lý hoảng loạn rất nhanh trong cộng đồng.
Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai nhận định, tin giả về vỡ đe, vỡ đập là vô cùng nguy hiểm. Nghe tin "vỡ đập", người dân có thể lập tức bỏ nhà, đưa trẻ nhỏ và người già chạy lên vùng cao. Nghe tin "xả lũ khẩn cấp", nhiều người có thể đổ ra đường cùng lúc. Một tin đồn về "vỡ đê" có thể khiến cả khu dân cư tự sơ tán trong khi chưa biết tuyến đường phía trước có đang ngập sâu, sạt lở hay cầu cống đã bị hư hỏng hay không.
Người đăng tin giả vỡ đê ở Hà Tĩnh bị phạt 15 triệu đồng.
Và thực tế đã từng có hậu quả đau lòng.
Tháng 11/2025, trong trận lũ lớn tại Đắk Lắk, thông tin thất thiệt về vỡ đập lan truyền vào ban đêm khiến người dân xóm Mới, thôn Vạn Lộc, xã Hòa Mỹ hoảng hốt chạy về phía núi. Một gia đình gồm hai vợ chồng và con nhỏ cũng chạy lũ. Khi đi qua cầu Bến Đình, do không biết cầu đã bị gãy, chiếc xe lao xuống dòng nước. Cháu bé may mắn sống sót, hai vợ chồng tử vong.
Một tin đồn trên mạng đã dẫn đến một cuộc tháo chạy. Và cuộc tháo chạy ấy kết thúc bằng hai mạng người.
Cũng trong đợt mưa lũ tháng 11/2025, tại Khánh Hòa, mạng xã hội lan truyền hàng loạt thông tin như "vỡ đập Am Chúa", "vỡ đập Suối Dầu", thậm chí có bài đăng yêu cầu người dân một khu vực ở Nha Trang phải lập tức rời khỏi nhà vì "xả đập, mực nước cao 3,5 m". Công an tỉnh Khánh Hòa khẳng định đây là những thông tin hoàn toàn sai sự thật, gây hoang mang trong nhân dân và ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác phòng, chống thiên tai cũng như lực lượng đang trực tiếp ứng phó, khắc phục hậu quả.
Trước đó, tháng 9/2024 tại Lào Cai, một tài khoản đăng tin "Đập thủy điện Cốc Ly vỡ rồi". Tin giả xuất hiện giữa lúc mưa lũ căng thẳng khiến nhiều người dân hoảng loạn, chạy lên đồi lánh nạn ngay trong đêm.
Cũng trong mùa bão lũ năm 2024, nhiều tài khoản tung tin "vỡ đê" ở Lục Nam và một số khu vực khác. Cơ quan chức năng đã xác minh, xử phạt 4 trường hợp đăng thông tin sai sự thật.
Tuyệt đối không lan truyền thông tin chưa kiểm chứng
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, tin giả trong thiên tai nguy hiểm hơn bình thường là bởi khi bão đang đến, nước đang lên, điện có thể mất, đường có thể ngập và người dân chỉ có vài phút để quyết định, rất ít người đủ thời gian kiểm chứng một thông tin đang lan truyền chóng mặt.
Một nút "chia sẻ" lúc bình thường có thể chỉ tạo thêm một thông tin sai. Nhưng trong bão lũ, nó có thể khiến người dân sơ tán sai thời điểm, sai hướng; đưa người dân vào những tuyến đường đang ngập, sạt lở hoặc cầu cống mất an toàn; gây ùn tắc trên các tuyến phục vụ cứu hộ, cứu nạn; làm phân tán lực lượng chức năng để xác minh, bác bỏ tin đồn; khiến những cảnh báo thật sự quan trọng bị chìm giữa hàng loạt thông tin giả.
Đặc biệt, với các thông tin về đê điều, hồ chứa, thủy điện, tuyệt đối không suy đoán từ hình ảnh nước lớn, một đoạn video ngắn hay lời kể truyền miệng để kết luận rằng công trình "sắp vỡ", "đã vỡ" hoặc "đang xả lũ khẩn cấp".
Cơ quan chức năng khuyến cáo, khi tiếp nhận các thông tin này, người dùng mạng xã hội hãy tự hỏi thông tin này từ đâu? Cơ quan chức năng đã xác nhận chưa? Video có đúng địa điểm, đúng thời gian không? Nếu thông tin này sai, người khác có thể gặp nguy hiểm vì tin tôi hay không?
Trong tình huống thiên tai, người dân cần ưu tiên theo dõi thông tin từ cơ quan phòng, chống thiên tai, chính quyền địa phương, cơ quan khí tượng thủy văn, cơ quan quản lý đê điều - hồ đập và các cơ quan báo chí chính thống. Nếu chưa kiểm chứng được, đừng chia sẻ.
Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, thay đổi đáng kể mức xử phạt đối với các vi phạm liên quan đến thông tin trên mạng xã hội.
Theo đó:, với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc... trên mạng xã hội, mức phạt đối với tổ chức là 20 - 30 triệu đồng. Cá nhân thực hiện cùng hành vi bị phạt bằng một nửa, tức 10 - 15 triệu đồng.
Người đăng tin có thể chỉ mất vài giây để gõ một dòng trạng thái hoặc bấm nút "chia sẻ". Nhưng để khắc phục sự hoang mang mà thông tin đó gây ra có thể cần rất nhiều lực lượng, thời gian và nguồn lực. Nghiêm trọng hơn, có những hậu quả, có những mất mát không một khoản tiền phạt nào có thể bù đắp được.
Một lần kiểm chứng trước khi bấm chia sẻ có thể ngăn một tin đồn lan rộng. Và trong thiên tai, đôi khi điều đó cũng có nghĩa là giữ an toàn cho chính mình và cho cả cộng đồng.
