'Tín dụng đen thế hệ mới': Biến nạn nhân thành 'tù nhân' ngay trên chính điện thoại của mình

Mới đây, Công an tỉnh Phú Thọ đã đã đưa ra cảnh báo khẩn cấp về sự biến tướng nguy hiểm của hoạt động "tín dụng đen thế hệ mới" trên không gian mạng.

Theo cơ quan công an, kẻ gian hiện đã kết hợp thuần thục giữa Mã độc (Malware), Trí tuệ nhân tạo (AI) và kỹ thuật thao túng tâm lý để kiến tạo nên những cái bẫy hoàn hảo.

Để chủ động phòng ngừa, bảo vệ an toàn tài sản, danh dự và thông tin cá nhân của bản thân cũng như gia đình, Công an tỉnh Phú Thọ đã có những khuyến cáo cụ thể, giúp người dân nhận diện được nguy cơ.

Kịch bản 3 bước tinh vi của tội phạm công nghệ cao

Theo Công an tỉnh Phú Thọ, thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo thường diễn ra qua 3 giai đoạn được kịch bản hóa rất chặt chẽ:

Giai đoạn 1: Thu thập và chiếm đoạt danh tính ngầm. Kẻ gian tạo lập các ứng dụng vay tiền giả mạo ("App rác") với giao diện chuyên nghiệp, quảng cáo thủ tục siêu đơn giản như chỉ cần chụp CCCD, không cần thế chấp, giải ngân chỉ trong 5 phút. Khi người dùng cài đặt, hệ thống sẽ yêu cầu cấp các quyền truy cập nhạy cảm như Danh bạ điện thoại, Bộ sưu tập ảnh, Vị trí GPS, Nhật ký cuộc gọi và Tài khoản Mạng xã hội. Nếu không đồng ý cấp quyền, App sẽ từ chối giải ngân. Ngay khi được cấp quyền, toàn bộ dữ liệu cá nhân của nạn nhân bị đồng bộ về máy chủ của kẻ gian. Chúng lập tức dùng danh tính này để đăng ký thêm các khoản vay rác khác mà nạn nhân hoàn toàn không hay biết.

Giai đoạn 2: "Cài bẫy" tài chính và cưỡng ép nhận nợ. Số tiền thực nhận luôn ít hơn trên hợp đồng do bị khấu trừ từ 30% đến 50% cho các khoản gọi là "phí dịch vụ", "phí thẩm định hồ sơ" vô lý, nhưng lãi suất lại bị tính trên tổng số tiền gốc ban đầu. Bên cạnh đó, dù người dân chưa bấm xác nhận vay hoặc đã chủ động hủy hồ sơ, chúng vẫn tự động chuyển một khoản tiền nhỏ vào tài khoản, sau đó áp mức lãi suất cắt cổ (có thể lên tới 1.000%/năm) và bắt đầu quy trình khủng bố đòi nợ.

Giai đoạn 3: Đòi nợ khủng bố tinh thần bằng công nghệ AI. Đây là bước nguy hiểm và tàn nhẫn nhất trong kịch bản lừa đảo. Chúng sử dụng công nghệ AI trích xuất ảnh khuôn mặt nạn nhân từ CCCD hoặc trang cá nhân để cắt ghép vào các hình ảnh, video đồi bại, bán dâm, hoặc các tờ lệnh truy nã, giấy nhận nợ giả (Deepfake). Đồng thời, chúng sử dụng hệ thống gọi điện, nhắn tin tự động (Spam Bot) liên tục khủng bố hàng trăm lần mỗi ngày tới nạn nhân, người thân, bạn bè, đồng nghiệp và cấp trên. Chúng cũng lập hàng loạt tài khoản ảo, dùng AI tự động phát tán bài viết bôi nhọ, lăng mạ nạn nhân vào các hội nhóm trên mạng xã hội nơi nạn nhân sống hoặc làm việc nhằm tạo áp lực dư luận khủng khiếp.

Hậu quả nghiêm trọng đối với xã hội và nạn nhân

Những bẫy "tín dụng đen" công nghệ cao này gây ra hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng:

Về tài chính: Nạn nhân nhanh chóng sập bẫy "vay app này trả app kia", khiến khoản nợ vài triệu ban đầu có thể nhân lên thành hàng trăm triệu đồng chỉ sau vài tuần.

Về tâm lý và tinh thần: Nạn nhân rơi vào trạng thái hoảng loạn, khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng, bị cô lập với xã hội do xấu hổ với gia đình, bạn bè và đối mặt với nguy cơ mất việc làm.

Về an ninh thông tin: Thông tin CCCD, dữ liệu khuôn mặt và toàn bộ danh bạ bị bán cho các đường dây tội phạm khác tiếp tục khai thác dài hạn.

Các biện pháp phòng tránh

Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo người dân tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "3 không":

1. Không tải hoặc cài đặt các ứng dụng vay tiền không rõ nguồn gốc (file dạng APK từ đường link lạ, ứng dụng không có trên Google Play hoặc App Store chính thức).
2. Không cấp quyền truy cập Danh bạ, Kho ảnh, Nhật ký cuộc gọi cho bất kỳ ứng dụng tài chính hay ứng dụng vay tiền nào.
3. Không chuyển tiền cho các đối tượng với lý do "đóng phí giải ngân", "phí mở khóa tài khoản" hay "phí bảo hiểm khoản vay".

Bên cạnh đó, người dân cần chủ động bảo vệ thông tin cá nhân bằng cách không chụp ảnh CCCD/CMND đăng tải công khai lên các nền tảng mạng xã hội; Đặt bảo mật 2 lớp (2FA) cho toàn bộ các tài khoản cá nhân (Facebook, Zalo, Email, Ngân hàng); Chỉ thực hiện giao dịch tài chính hay vay vốn tại các Ngân hàng thương mại hoặc Công ty tài chính uy tín được Ngân hàng Nhà nước cấp phép hoạt động.

Khi lỡ mắc "bẫy" xử lý thế nào?

Cơ quan công an khuyến cáo, khi không may lỡ mắc bẫy hoặc bị các đối tượng gọi điện quấy rối, người dân cần bình tĩnh thực hiện ngay các bước sau:

Lập tức gỡ bỏ ứng dụng, cắt toàn bộ quyền truy cập trong phần Cài đặt điện thoại và xóa triệt để App khỏi thiết bị.

Chuyển các tài khoản Mạng xã hội sang chế độ Riêng tư (Private) và chặn ngay các số điện thoại lạ gọi đến.

Chủ động đăng thông báo lên trang cá nhân hoặc nhắn tin cho người thân trong danh bạ với nội dung: "Hiện tại thông tin/hình ảnh của tôi đang bị kẻ xấu đánh cắp để cắt ghép lừa đảo, nếu nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi làm phiền xin hãy chặn giúp tôi."

Lưu lại toàn bộ tin nhắn, hình ảnh cắt ghép, nhật ký cuộc gọi và sao kê tài khoản ngân hàng nhận tiền. Sau đó, đến ngay cơ quan công an phường/xã/quận/huyện gần nhất để làm đơn trình báo, tố giác tội phạm.

Cảnh báo thủ đoạn hoạt động của tội phạm 'tín dụng đen' sử dụng công nghệ cao

Sự chuyển dịch hoạt động của tội phạm “tín dụng đen” từ truyền thống sang kết hợp với công nghệ ngày càng mở rộng; xu hướng tội phạm núp bóng doanh nghiệp, chia thành nhiều bộ phận, sử dụng công nghệ cao thực hiện các hoạt động thanh toán, chỉ hộ, thu hộ, rửa tiền, có đối tượng người nước ngoài điều hành, tham gia có chiều hướng gia tăng.