Prebiotic từ đậu nành và yến mạch: mảnh ghép quan trọng cho hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh

Điều đáng chú ý là đậu nành, yến mạch và nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật chứa các hợp chất có thể trở thành "nguồn thức ăn" cho những lợi khuẩn này, góp phần duy trì một hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh.

Đây là một trong những nội dung được các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo "Vai trò dinh dưỡng từ đậu nành và các loại hạt đối với sức khỏe và phòng chống bệnh không lây nhiễm", khi ngày càng nhiều bằng chứng khoa học cho thấy sức khỏe đường ruột có mối liên hệ chặt chẽ với miễn dịch, chuyển hóa và nhiều chức năng quan trọng của cơ thể.

Hệ vi sinh đường ruột - "người bạn đồng hành" của sức khỏe

Trước đây, hệ vi sinh đường ruột chủ yếu được biết đến với vai trò hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, theo PGS.TS. Đặng Minh Nhật (Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng), ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy hệ vi sinh vật đường ruột vận hành và có vai trò quan trọng được ví như một "cơ quan chức năng" đặc biệt của cơ thể.

Bên cạnh việc hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, hệ vi sinh còn tham gia điều hòa miễn dịch, chuyển hóa năng lượng và góp phần duy trì hàng rào bảo vệ tự nhiên của đường ruột. Nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận sự mất cân bằng hệ vi sinh có liên quan đến các rối loạn chuyển hóa, suy giảm hệ miễn dịch, các bệnh lý tiêu hóa và tình trạng viêm kéo dài.

Chính vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến việc bổ sung lợi khuẩn, các nhà khoa học ngày càng chú trọng đến cách giúp hệ vi sinh vật đường ruột phát triển khỏe mạnh ngay từ chế độ ăn hằng ngày.

Điều gì giúp lợi khuẩn phát triển?

Khi nhắc đến sức khỏe đường ruột, nhiều người thường biết đến probiotic - các lợi khuẩn có lợi cho hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, để những lợi khuẩn này phát triển và hoạt động hiệu quả, chúng cần được "nuôi dưỡng" bằng prebiotic.

Theo PGS.TS. Đặng Minh Nhật, prebiotic là những thành phần của thực phẩm không bị tiêu hóa tại dạ dày và ruột non mà tiếp tục đi xuống ruột già (đại tràng) để trở thành nguồn dinh dưỡng cho hệ vi sinh vật có lợi.

Khi được nuôi dưỡng đầy đủ, các lợi khuẩn sẽ lên men prebiotic và tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (Short-chain fatty acids - SCFA) như acetate, propionate, butyrate…. Đây là nguồn năng lượng quan trọng cho các tế bào niêm mạc ruột, đồng thời góp phần duy trì hàng rào bảo vệ đường ruột, hỗ trợ điều hòa miễn dịch và chuyển hóa của cơ thể.

Điều đáng chú ý là prebiotic hiện diện tự nhiên trong nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật như đậu nành, yến mạch, các loại hạt, chuối, hành tây, tỏi hay ngũ cốc nguyên hạt. Điều đó cho thấy việc chăm sóc hệ vi sinh vật đường ruột có thể bắt đầu từ những lựa chọn dinh dưỡng quen thuộc mỗi ngày.

Đậu nành và yến mạch - nguồn prebiotic tự nhiên giàu tiềm năng

Trong số các thực phẩm giàu prebiotic, đậu nành và yến mạch đang nhận được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học nhờ chứa các hợp chất có lợi cho hệ vi sinh vật đường ruột.

Theo PGS.TS Đặng Minh Nhật, thành phần chất xơ trong đậu nành chứa các oligosaccharides tự nhiên cùng polysaccharides hòa tan có khả năng thúc đẩy sự phát triển của lợi khuẩn và hỗ trợ sản sinh các axit béo chuỗi ngắn (SCFA). Trong khi đó, yến mạch nổi bật với hàm lượng beta-glucan và chất xơ hòa tan dồi dào. Khi đi đến đại tràng, các thành phần này tiếp tục trở thành nguồn dinh dưỡng cho hệ vi sinh vật, góp phần cải thiện môi trường đường ruột và tăng cường sản sinh ra các SCFA.

Những phát hiện này cho thấy giá trị của thực phẩm không chỉ nằm ở các dưỡng chất tự nhiên cung cấp trực tiếp cho cơ thể, mà còn ở khả năng nuôi dưỡng hệ vi sinh vật đường ruột - yếu tố ngày càng được xem là nền tảng giúp sống khỏe chủ động.

Công nghệ chế biến quyết định khả năng giữ lại các dưỡng chất tự nhiên có lợi

Tuy nhiên, việc nguyên liệu giàu prebiotic chưa đồng nghĩa các dưỡng chất này sẽ được giữ nguyên sau quá trình chế biến. Theo các chuyên gia, công nghệ sản xuất đóng vai trò quan trọng trong việc giữ trọn chất xơ tự nhiên cũng như các hợp chất có hoạt tính sinh học, từ đó quyết định giá trị dinh dưỡng của sản phẩm cuối cùng.

Tại hội thảo, PGS.TS Đặng Minh Nhật đã trình bày kết quả nghiên cứu đánh giá hoạt tính prebiotic (in vitro) trên sản phẩm sữa đậu nành Fami Green Soy không bổ sung đường và dịch yến mạch giữ nguyên xơ. Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy cả hai đều đạt chỉ số hoạt tính prebiotic (PAS - Prebiotic Activity Score) dương tính, hỗ trợ sự phát triển của lợi khuẩn và góp phần ức chế vi khuẩn có hại.

Theo TS. Lê Hoàng Duy (Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Đậu nành Vinasoy - VSAC), công nghệ chế biến hiện đại không chỉ giúp bảo toàn đạm thực vật, chất béo không no, vitamin và khoáng chất mà còn giúp giữ trọn chất xơ tự nhiên, các hợp chất hoạt tính sinh học như prebiotic và isoflavone, đồng thời loại bỏ các yếu tố kháng dinh dưỡng để tạo ra sản phẩm vừa an toàn, tiện lợi vừa giữ được giá trị dinh dưỡng của đậu nành và hạt.

Khoa học mở ra hướng tiếp cận mới cho dinh dưỡng thực vật

Sự phát triển của khoa học dinh dưỡng đang mở rộng cách nhìn về thực phẩm. Bên cạnh việc cung cấp năng lượng và dưỡng chất, thực phẩm ngày càng được nghiên cứu dưới góc độ tác động đến hệ vi sinh đường ruột - một yếu tố có ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe con người.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển các sản phẩm từ nguyên liệu giàu dưỡng chất kết hợp với công nghệ giúp giữ trọn tối đa các hợp chất hoạt tính sinh học đang trở thành xu hướng của ngành thực phẩm.

Đây cũng là định hướng mà Vinasoy theo đuổi trong gần ba thập kỷ qua thông qua đầu tư cho nghiên cứu khoa học và công nghệ chế biến. Với sự đồng hành của các nhà khoa học và Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Đậu nành Vinasoy (VSAC), doanh nghiệp hướng tới việc gìn giữ tối đa giá trị tự nhiên của đậu nành và các loại hạt, góp phần đưa những thành tựu của khoa học dinh dưỡng thực vật đến gần hơn với đời sống hằng ngày của người Việt.

Doanh nghiệp tự giới thiệu