Phóng sinh qua livestream ngày Lễ Phật Đản
Lễ Phật Đản năm nay, không có nhiều thời gian đi lại, một số người lựa chọn chuyển khoản cho các nhóm thiện nguyện hoặc các tài khoản livestream để nhờ mua cá, đọc văn khấn và phóng sinh thay trong dịp Lễ Phật Đản.
Từng gửi tiền cho các nhóm thiện nguyện làm dịch vụ phóng sinh nhưng lo ngại không có hình ảnh xác nhận, chị Đoàn Thị Mai (Mỹ Đình, Hà Nội) chuyển sang đặt dịch vụ qua livestream trên TikTok. Theo nữ sinh viên, các kênh này hoạt động hằng ngày, cung cấp cá nhỏ với giá khoảng 3.000 đồng một con hoặc cá lớn theo giá thị trường.
Do công việc bận rộn, chị Phạm Ngọc Trang (Cầu Giấy, Hà Nội) thường xuyên đặt dịch vụ phóng sinh qua livestream. Với giá khoảng 3.000 đồng mỗi con cá trê hoặc cá chạch, chị có thể trực tiếp theo dõi người bán đếm cá và thả xuống sông qua video trực tiếp nên cảm thấy yên tâm hơn.
Phóng sinh online là hành động tiếp tay cho buôn bán động vật hoang dã.
Bà Bùi Thị Hà, Phó giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) cho biết, với sự phát triển của công nghệ, ngày nay hầu như hoạt động nào cũng có thể thực hiện 'online'. Tuy nhiên, nếu hiểu đúng bản chất, phóng sinh là hành động xuất phát từ lòng từ bi, cứu giúp sinh vật gặp nạn mà không mưu cầu lợi ích cá nhân thì có thể thấy hiện tượng 'phóng sinh online' thực chất là một biến tướng của "phóng sinh", xa rời hoàn toàn ý nghĩa tốt đẹp ban đầu của hoạt động này.
Hoạt động này thậm chí càng đáng ngại hơn nếu đối tượng phóng sinh lại là các loài động vật hoang dã (ĐVHD). Với tốc độ lan truyền nhanh và độ phổ biến tăng cao của trào lưu này, sẽ ngày càng có nhiều loài ĐVHD trở thành "nạn nhân" của các hoạt động phóng sinh không đúng cách nói chung và phóng sinh "online" nói riêng.
Bà Bùi Thị Hà nhận định, phóng sinh đúng cách, đúng nơi, đúng chỗ là một hành động đầy tính nhân văn. Đáng tiếc, phần lớn những hoạt động phóng sinh tự phát đang được người dân thực hiện, trong đó có hoạt động "phóng sinh online" nêu trên đang làm mất đi những ý nghĩa nhân văn ban đầu. Không ít trường hợp rùa cạn, rùa biển được phóng sinh xuống ao hồ trong chùa, rùa tai đỏ - loài ngoại lai xâm hại được thả ra các hồ tự nhiên, chim bị săn bắt, buôn bán tràn lan trước cổng chùa phục vụ nhu cầu phóng sinh của một bộ phận người dân.
"Không chỉ có nguy cơ gây hại trực tiếp cho chính cá thể được thả và môi trường xung quanh, hoạt động phóng sinh còn vô tình kích thích tình trạng săn bắt và buôn bán trái phép nhằm phục vụ hoạt động này, từ đó đẩy các quần thể động vật hoang dã trong tự nhiên đến gần hơn với nguy cơ tuyệt chủng", bà Bùi Thị Hà cho biết.
Điều đáng buồn là hầu hết những người "phóng sinh ĐVHD" đều không nhận ra rằng số tiền họ bỏ ra cho hoạt động phóng sinh sai cách này lại đang chảy trực tiếp vào túi những đối tượng buôn bán trái phép, tạo nên những nguy cơ nghiêm trọng cho môi trường và công tác bảo tồn, bảo vệ ĐVHD.
Bà Bùi Thị Hà nhận định, mạng xã hội với lợi thế dễ tiếp cận vốn đang là "chợ đen" cho hoạt động buôn bán ĐVHD trái phép. Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, Cơ sở dữ liệu của ENV đã ghi nhận hơn 500 vụ quảng cáo, buôn bán ĐVHD được phát hiện trên môi trường mạng, chiếm tỷ lệ gần 70% tổng số vụ việc vi phạm về ĐVHD được ENV ghi nhận trong cùng giai đoạn.
Hoạt động phát sóng trực tiếp (livestream) để quảng cáo bán trái phép ĐVHD dù phục vụ phóng sinh online hay bất cứ mục đích nào cũng đang khiến thị trường buôn bán ĐVHD trực tuyến trái phép ngày càng mở rộng, kích thích nhu cầu tiêu thụ ĐVHD và đồng thời thúc đẩy hoạt động săn bắt, buôn bán trái phép ĐVHD nhằm phục vụ hoạt động này. Điều này đặt ra yêu cầu cần có các quy định chặt chẽ hơn cũng như sự phối hợp của các nền tảng mạng xã hội, công cụ trực tuyến để có thể ngăn chặn tình trạng buôn bán ĐVHD trái phép qua mạng xã hội.
Đừng để vừa mất tiền, vừa tiếp tay cho sai phạm
Bà Bùi Thị Hà cho biết, trên thực tế, việc lợi dụng "phóng sinh" hay lợi dụng "lòng tốt" của con người để săn bắt, buôn bán ĐVHD trái phép không phải là một hiện tượng cá biệt. Trong nhiều năm qua, ENV đã nhiều lần tiếp nhận tin báo của người dân về các hoạt động buôn bán chim, rùa trước cổng chùa ở nhiều địa phương trên cả nước, đặc biệt trong các dịp lễ lớn như rằm tháng giêng hay lễ vu lan.
Các cá thể chim, rùa này đều bị săn bắt, buôn bán trái phép nhằm phục vụ nhu cầu người dân. Không những vậy, ENV cũng thường xuyên ghi nhận hiện tượng bán rong rùa trên vỉa hè trong những điều kiện thời tiết khắc nghiệt không có che chắn, nhằm khơi gợi lòng trắc ẩn của người mua để buôn bán rùa trái phép.
ENV khuyến cáo người dân không tham gia vào các hoạt động phóng sinh ĐVHD sai cách. Hoạt động phóng sinh chỉ thực sự có ý nghĩa khi giữ vững ý nghĩa tốt đẹp ban đầu, không kích thích hoạt động săn bắt, buôn bán trái phép, ảnh hưởng đến công tác bảo tồn, bảo vệ ĐVHD động vật hoang đã.
"Thay vì mất tiền nhưng lại vô tình tiếp tay cho sai phạm, hãy cùng chung tay bảo tồn ĐVHD bằng những hành động thiết thực như không tiêu thụ ĐVHD và thông báo vi phạm về ĐVHD tới cơ quan chức năng địa phương hoặc gọi đến Đường dây nóng miễn phí 1800-1522 của ENV", bà Bùi Thị Hà nhận định.
