Khi dân số già hoá, việc chăm sóc người cao tuổi, đặc biệt là những người mắc bệnh mạn tính hoặc sa sút trí tuệ trở thành một thách thức lớn đối với hệ thống y tế và mỗi gia đình. Không chỉ dừng lại ở câu chuyện điều trị bệnh, việc chăm sóc dài hạn còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về hỗ trợ tâm lý và xã hội cho những người trực tiếp chăm sóc – nhóm đối tượng đang được ví như "bệnh nhân vô hình".
Theo ThS. Phan Thị Thu Hường - Bộ môn Điều dưỡng, Trường Điều dưỡng – Kỹ thuật Y học, Đại học Y Dược TPHCM, người chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ thường phải đối mặt với áp lực kéo dài do khối lượng công việc lớn và các rối loạn hành vi phức tạp của người bệnh. Đây là nhóm dễ bị tổn thương về sức khỏe tinh thần nhưng lại ít được quan tâm đúng mức.
Một nghiên cứu được thực hiện trên 107 cặp người bệnh sa sút trí tuệ và người chăm sóc tại ba bệnh viện chuyên sâu vào 4/2025 cho thấy, 86% người chăm sóc là người thân trong gia đình với độ tuổi trung bình khoảng 50. Dù mức độ nhận thức về hỗ trợ xã hội của họ ở mức khá cao, nhưng căng thẳng vẫn hiện diện ở mức trung bình.
Người chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ thường phải đối mặt với áp lực kéo dài do khối lượng công việc lớn và các rối loạn hành vi phức tạp của người bệnh. Ảnh: P.T.
Đáng chú ý, khi người chăm sóc cảm nhận được sự hỗ trợ nhiều hơn từ gia đình, bạn bè và cộng đồng, mức độ căng thẳng có xu hướng giảm. Tuy nhiên, căng thẳng còn bị chi phối bởi trình độ học vấn, mức độ tham gia chăm sóc hàng ngày và đặc điểm bệnh lý, độ tuổi của người bệnh.
Ở một góc nhìn rộng hơn về chăm sóc người cao tuổi mắc bệnh mạn tính, một nghiên cứu trên hơn 200 người mắc bệnh mạn tính tại 5 khoa lâm sàng tại Bệnh viện Thống Nhất TPHCM cho thấy, gần một nửa số người chăm sóc chịu gánh nặng ở mức nhẹ đến trung bình, hơn 33% rơi vào tình trạng nghiêm trọng đến rất nghiêm trọng.
Theo ThS. Liêu Ngọc Liên - Bộ môn Điều dưỡng, Trường Điều dưỡng - Kỹ thuật Y học, Đại học Y Dược TPHCM, gánh nặng chăm sóc có mối liên hệ chặt chẽ với mức độ phụ thuộc của người bệnh trong các hoạt động sống hàng ngày, khả năng sinh hoạt độc lập và các biến chứng của bệnh. Song song đó, chính người chăm sóc cũng chịu tác động từ nhiều yếu tố cá nhân như công việc, thu nhập và đặc biệt là tình trạng rối loạn giấc ngủ.
ThS. ThS. Liêu Ngọc Liên nhận định, khi áp lực kéo dài và vượt quá khả năng thích ứng, người chăm sóc không chỉ suy giảm sức khỏe mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc. Họ có thể trở thành những "bệnh nhân vô hình", và cũng cần được nhận diện và hỗ trợ kịp thời.
Cần triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ, quan tâm tới người chăm sóc người cao tuổi. Ảnh: P.T.
Các chuyên gia cho rằng, chăm sóc người cao tuổi không thể tách rời yếu tố sức khỏe tâm thần và vai trò trung tâm của người chăm sóc. Nếu chỉ tập trung điều trị bệnh mà bỏ qua áp lực của người chăm sóc, hiệu quả điều trị và phục hồi của người bệnh cũng khó đạt được như mong muốn.
Đại học Y Dược TPHCM vừa tổ chức Hội nghị Khoa học Kỹ thuật lần thứ 42 với chủ đề "Y học trong kỷ nguyên phát triển bền vững", thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước tham dự.
PGS.TS Ngô Quốc Đạt - Hiệu trưởng Đại học Y Dược TPHCM cho biết, với chủ đề "Y học trong kỷ nguyên phát triển bền vững", Hội nghị Khoa học Kỹ thuật lần thứ 42 nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cách tiếp cận liên ngành trong nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, phát triển y tế xanh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để tối ưu hệ thống, quản lý hiệu quả bệnh mạn tính và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, hiệu quả.
Hội nghị có 318 báo cáo khoa học tại 46 phiên, trong đó có 23 phiên đào tạo y khoa liên tục (CME), 7 phiên quốc tế với sự tham gia của 18 chuyên gia đến từ nhiều trường đại học, bệnh viện uy tín trên thế giới như Đại học Công nghệ Sydney (Úc), Đại học Yonsei (Hàn Quốc)…
