Nhiều người mua vẫn "mù mờ" về chi phí làm sổ đỏ
Chị Nguyễn Thị Huyền Trang (Hà Đông, Hà Nội) cho biết, khi mua một căn hộ chung cư qua môi giới, ban đầu chị chỉ được thông báo chi phí sang tên vào khoảng 40-50 triệu đồng. Tuy nhiên, đến khi thực hiện thủ tục, tổng số tiền thực tế chị phải chi lên tới gần 80 triệu đồng do phát sinh thêm nhiều khoản như lệ phí trước bạ, phí công chứng, phí đo đạc, thuế thu nhập cá nhân và tiền dịch vụ làm hồ sơ.
Không ít trường hợp người mua còn nhầm lẫn giữa nghĩa vụ tài chính của bên bán và bên mua. Có giao dịch hai bên thỏa thuận miệng nhưng không ghi rõ trong hợp đồng, dẫn đến phát sinh tranh cãi khi làm thủ tục.
Theo ghi nhận, hiện trên thị trường tồn tại khá nhiều cách báo phí thiếu minh bạch. Một số môi giới chỉ đưa ra "gói chi phí trọn gói" mà không tách bạch từng khoản phải nộp cụ thể.
Không ít người mua nhà - đất vẫn rơi vào cảnh "mù mờ" về các khoản tiền phải nộp. Ảnh minh họa
Những khoản phí nào người mua cần lưu ý?
Luật sư Trần Tiến Quân (Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa) cho biết, theo quy định hiện hành, khi thực hiện thủ tục chuyển nhượng nhà - đất, các bên có thể phải nộp một số loại thuế, phí cơ bản như: thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ, phí công chứng, phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà, tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) và một số chi phí phát sinh khác (nếu có).
Trong đó, thuế thu nhập cá nhân thông thường do bên bán chịu trách nhiệm nộp, còn lệ phí trước bạ thường do bên mua nộp. Ngoài ra, trên thực tế các bên tự thỏa thuận về việc một trong các bên chịu trách nhiệm nộp các khoản thuế, lệ phí này.
Tuy nhiên, thực tế không ít người mua chỉ quan tâm đến giá nhà, đất mà bỏ qua việc tìm hiểu tổng chi phí hoàn tất giao dịch. Điều này dẫn tới tâm lý bị động khi cơ quan chức năng thông báo nghĩa vụ tài chính phải nộp.
Theo Luật sư Trần Tiến Quân, một trong những nguyên nhân khiến người dân dễ "nhầm lẫn" về chi phí làm sổ đỏ là do thiếu hiểu biết về thông tin pháp lý và quá phụ thuộc vào môi giới hoặc bên trung gian.
Luật sư Quân cho hay, trước khi ký hợp đồng, người mua cần yêu cầu bên bán hoặc bên môi giới liệt kê rõ từng khoản thuế, lệ phí dự kiến liên quan đến việc mua bán nhà, đất để các bên cùng nhau thỏa thuận và phân định rõ nghĩa vụ phải nộp thuế của mỗi bên. Nội dung này nên được thể hiện bằng văn bản hoặc ghi nhận rõ trong hợp đồng đặt cọc hoặc Hợp đồng mua bán, chuyển nhượng để tránh xảy ra tranh chấp giữa các bên.
Luật sư Trần Tiến Quân (Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa). Ảnh: NVCC.
"Người dân không nên chỉ nghe báo giá chung chung như "bao sang tên", bởi trên thực tế có thể phát sinh thêm nhiều khoản khác nhau tùy từng hồ sơ, từng địa phương hoặc hiện trạng pháp lý của bất động sản", Luật sư Quân nhận định.
Luật sư Quân cũng nhấn mạnh, để hạn chế rủi ro, người mua nhà nên chủ động tìm hiểu các quy định về nghĩa vụ tài chính trước khi giao dịch. Trong trường hợp sử dụng dịch vụ môi giới hoặc làm hồ sơ trọn gói, cần yêu cầu bảng kê chi tiết các khoản thuế, lệ phí phải nộp.
Ngoài ra, người dân cũng nên trực tiếp kiểm tra thông báo thuế, lệ phí do cơ quan chức năng ban hành thay vì chỉ chuyển tiền qua trung gian mà không rõ căn cứ.
Những loại thuế, phí cụ thể khi mua nhà, đất
Luật sư Trần Tiến Quân cho hay, theo quy định của pháp luật hiện hành khi mua nhà, đất, người mua và người bán thường phải đóng một số loại thuế, lệ phí như sau:
1. Thuế thu nhập cá nhân (thường do bên bán chịu)
Mức thu phổ biến: Thuế TNCN = 2% × Giá chuyển nhượng
Ví dụ: Bán căn nhà giá 3 tỷ đồng thì thuế thu nhập cá nhân là 60 triệu đồng.
Tuy nhiên trên thực tế, phần lớn các giao dịch thỏa thuận người mua sẽ chịu trách nhiệm nộp khoản thuế này nên các bên cần ghi rõ trong hợp đồng.
2. Lệ phí trước bạ (thường do bên mua chịu)
Lệ phí trước bạ = 0.5% × Giá tính lệ phí.
Giá tính lệ phí thường dựa trên bảng giá đất do Cơ quan Nhà nước tại địa phương đó quy định hoặc giá ghi trên hợp đồng (tùy mức nào cao hơn theo quy định địa phương).
Ví dụ: Nhà đất trị giá 3 tỷ đồng thì lệ phí trước bạ khoảng 15 triệu đồng.
3. Phí công chứng
Phí công chứng được tính theo giá trị hợp đồng chuyển nhượng, thường dao động từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu đồng.
Ví dụ:
Nhà đất 1–3 tỷ đồng: khoảng 1–2 triệu đồng
Nhà đất 5–10 tỷ đồng: có thể 3–5 triệu đồng hoặc hơn
4. Phí thẩm định hồ sơ sang tên sổ đỏ
Khoản này do địa phương quy định, thường từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng.
5. Phí đo đạc, tách thửa, cấp sổ (nếu có)
Phí đo đạc, tách thửa, cấp sổ (nếu có) phát sinh khi:
- Thửa đất chưa có bản vẽ trích đo hiện trạng thửa đất.
- Tách sổ riêng
- Cấp đổi giấy chứng nhận
- Mức phí tùy diện tích và từng địa phương.
6. Phí môi giới hoặc dịch vụ làm hồ sơ
Nếu giao dịch qua môi giới hoặc thuê dịch vụ pháp lý, chi phí có thể từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy giá trị đối với từng loại tài sản và tính chất mức độ phức tạp của hồ sơ.
