Lặn xuống biển sâu quanh đảo núi lửa cổ tìm gỡ 'lưới ma'

Đặc khu Cồn Cỏ, tỉnh Quảng Trị là một hải đảo nằm cách Cửa Việt khoảng 17 hải lý về phía Đông. Đảo có diện tích tự nhiên khoảng 2,3km2, được hình thành do hoạt động kiến tạo của núi lửa cổ giữa biển. Hòn đảo này mang giá trị địa chất độc đáo với các thềm đá bazan dọc bờ, những bãi tắm nhỏ hoang sơ được tạo thành từ vụn san hô, sò điệp, cát biển...

Đặc biệt, Cồn Cỏ có hệ sinh thái rừng nhiệt đới 3 tầng đảo núi lửa với hơn 70% diện tích là rừng nguyên sinh. Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ có phân khu bảo vệ nghiêm ngặt rộng hơn 530ha với hệ sinh thái biển đa dạng. Vùng biển quanh đảo cũng là ngư trường của ngư dân.

Biển Cồn Cỏ là một trong những khu vực có hệ sinh thái rạn san hô đa dạng ở Bắc Trung Bộ. Tuy nhiên, dưới đáy biển còn tồn tại những ngư cụ bị thất lạc hoặc bị vứt bỏ. Chúng trở thành những chiếc bẫy gây hại cho sinh vật biển và rạn san hô. Để bảo vệ môi trường, năm 2019, đội lặn biển Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ được thành lập.

"Chúng tôi không chỉ tìm 'lưới ma' (lưới cuốn chặt vào san hô, đá) mà còn thu gom dây thừng, vỏ lon, chai lọ và nhiều loại rác khác nằm dưới đáy biển. Những sợi dây, lưới bỏ đi có thể trở thành bẫy đối với rùa biển và nhiều loài sinh vật khi chúng di chuyển, kiếm ăn", ông Trần Khương Cảnh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ, một trong 8 thành viên của đội lặn chia sẻ.

Theo ông Cảnh, khi lặn xuống đáy biển, người thợ từ từ tiếp cận từng đoạn dây, mảnh lưới rồi dùng dụng cụ chuyên dụng gỡ từng chút một. Bởi lưới mắc vào san hô càng kéo càng siết chặt, nếu không cẩn thận người thợ có thể làm gãy các nhánh san hô hoặc khuấy đục đáy biển. Vậy nên, việc gỡ "lưới ma" đòi hỏi kỹ năng cao, sự kiên nhẫn và phối hợp nhóm giữa người dưới nước với trên thuyền. Những phần lưới, dây và rác được gom lại rồi đưa lên thuyền đưa về nơi xử lý.

Anh Nguyễn Văn Dẩn (SN 1993), ngư dân trú trên đảo Cồn Cỏ là thành viên tích cực của đội thợ lặn gỡ "lưới ma" bảo vệ môi trường biển. Trước đó, anh Dẩn cùng 2 ngư dân khác được cử vào tỉnh Khánh Hòa tham gia khóa đào tạo về lặn biển. Sau khi được cấp chứng chỉ lặn biển quốc tế, họ trở về Cồn Cỏ cùng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ hệ sinh thái biển nơi đây.

Ngoài việc đánh bắt và bảo vệ ngư trường, những ngư dân như anh Dẩn có thêm một công việc đặc biệt. Khi khu bảo tồn tổ chức lặn gỡ "lưới ma", họ lại khoác trên vai bình dưỡng khí, đeo dụng cụ chuyên dụng để xuống biển.

Đội lặn biển Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ thường lặn ở độ sâu 10-15m để tìm gỡ "lưới ma". Dưới đáy biển sâu, "lưới ma" xoắn chặt vào rạn đá, san hô không chỉ là cái bẫy với sinh vật biển. Chúng có thể cuốn chặt lấy tay chân, thiết bị của thợ lặn dẫn đến các nguy cơ khó lường. Công việc ấy cũng bào mòn thể lực người lặn bởi áp suất cao.

"Xuống đáy biển mới thấy có quá nhiều nguy cơ với thủy sản và rạn san hô. Có những tấm lưới dài trôi dạt từ nơi khác về mắc vào các rạn đá, có cả những đoạn dây thừng như thòng lọng cần phải gỡ bỏ để tránh ảnh hưởng đến sinh vật dưới đáy biển. Chúng tôi rất vui vì được góp phần bảo vệ môi trường sống an toàn cho sinh vật biển, từ đó có nguồn lợi thủy sản để khai thác bền vững", anh Dẩn chia sẻ.

Được biết, hoạt động gỡ "lưới ma" hiện có thêm sự tham gia của những người yêu biển. Khoảng 3 năm trở lại đây, một số nhóm thợ lặn chuyên nghiệp của Việt Nam khi đến Cồn Cỏ du lịch chủ động liên hệ với khu bảo tồn để cùng tham gia gỡ "lưới ma".

Ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc Ban Quản lý Khu Bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ cho biết, hoạt động tìm, gỡ ngư cụ thất lạc, hư hỏng dưới đáy biển được đơn vị tổ chức một năm 2 lần. Trong đợt mới đây, nhóm thợ lặn làm sạch khu vực đáy biển rộng khoảng 3,5ha. Có 61kg rác được đội đưa lên bờ, trong đó có hơn 40kg "lưới ma" và dây thừng các loại.

Cận cảnh loài cua quý hiếm trên đảo Cồn Cỏ, bị cấm săn bắt hơn 20 năm nay

SKĐS - Suy giảm quần thể do bị săn bắt, thu hẹp môi trường sống, loài cua đá Cồn Cỏ trở nên quý hiếm. Năm 2004, khi huyện đảo Cồn Cỏ (nay là đặc khu Cồn Cỏ) được thành lập, chính quyền cấm săn bắt, khai thác loài cua đá dưới mọi hình thức nhằm bảo vệ chúng trước nguy cơ tuyệt diệt.