Trong tuyến bài "Bác sĩ nội trú - Những lặng lẽ phía sau ánh hào quang", sau khi phân tích cuộc đua "một cơ hội duy nhất" ở Kỳ 1: Tấm vé vàng và cuộc đua chỉ có một cơ hội trong đời, đi qua thực tiễn áp lực lâm sàng tại Kỳ 2: Thực tiễn áp lực của Bác sĩ nội trú Đại học Y Hà Nội, mở ra góc nhìn đối sánh quốc tế tại Kỳ 3: Từ thực tiễn ở Pháp và Mỹ, soi chiếu khoảng trống cơ chế cho bác sĩ nội trú Việt Nam và đề xuất giải pháp ở Kỳ 4: Mở rộng đào tạo Bác sĩ Nội trú - Lời giải cho bài toán 'ở đâu cũng có bác sĩ giỏi', tuyến bài khép lại bằng những tổng kết thực tế về bản lĩnh chọn ngành và triết lý "Nghề chọn người".
Từ thực tiễn áp lực tại phòng mổ đến những ca trực lâm sàng kéo dài, bản lĩnh, y đức và tinh thần dấn thân của Bác sĩ nội trú luôn được tôi luyện qua từng trải nghiệm thực tế. Ảnh: HB
Sau những trăn trở vĩ mô về định hướng chính sách và mô hình phát triển cho hệ thống đào tạo Bác sĩ Nội trú (BSNT) Việt Nam, chúng ta quay trở lại với nhịp đập thực tế tại hội trường Match Day của Trường Đại học Y Hà Nội. Nơi đây, mỗi mùa tuyển sinh, hàng trăm tân bác sĩ trẻ đứng trước một trong những quyết định quan trọng nhất của cuộc đời: Lựa chọn chuyên ngành đào tạo BSNT.
Bằng góc nhìn và trải nghiệm của những người làm công tác quản lý đào tạo lâu năm, chúng tôi gửi gắm những chia sẻ thực tế và chân thành nhất tới các tân bác sĩ sắp bước vào phiên chọn ngành quan trọng này.
Tìm hiểu kỹ thông tin chuyên ngành, đừng chỉ nhìn vào "độ hot"
Trước khi chính thức bước vào hội trường, việc chuẩn bị kiến thức về chuyên ngành dự định theo đuổi là bước đi tiên quyết. Đừng bao giờ chọn một chuyên ngành chỉ vì tâm lý đám đông hay sức hút truyền miệng.
Hãy chủ động kết nối, tham vấn ý kiến từ các thầy cô, các anh chị BSNT khóa trước và trực tiếp tìm hiểu tại các Viện, Khoa, Bộ môn, Bệnh viện thực hành. Hãy lắng nghe người đi trước chia sẻ không chỉ về thành tựu chuyên môn mà cả những vất vả thầm lặng, cường độ ca trực, nguy cơ tai nạn nghề nghiệp và áp lực đặc thù. Sự thấu hiểu trọn vẹn hai mặt của một chuyên ngành sẽ giúp bạn có cái nhìn khách quan, thực tế để định hình mức độ phù hợp của bản thân.
PGS.TS. Nguyễn Văn Liệu (Bộ môn Thần kinh, Trường Đại học Y Hà Nội) trực tiếp tư vấn, định hướng chuyên ngành cho các thí sinh trước phiên chọn ngành Match Day. Ảnh: MH
Lập danh sách nguyện vọng ưu tiên và giữ đầu lạnh trước áp lực thời gian thực
Match Day tại Đại học Y Hà Nội là phiên chọn chuyên ngành đếm ngược thời gian thực, nơi mà chỉ tiêu còn lại giảm liên tục trên màn hình lớn và quyết định của người xếp trước có thể thay đổi dự định của người xếp sau trong tích tắc. Nếu không chuẩn bị tâm lý vững vàng, cảm xúc hoang mang rất dễ chi phối, dẫn đến những quyết định vội vàng.
Kinh nghiệm thực tế là hãy căn cứ trên năng lực và sự hiểu biết để lập sẵn danh sách nhiều nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên (Nguyện vọng 1, 2, 3, 4...). Khi tên bạn được xướng lên, dù chỉ tiêu của ngành mơ ước vừa đóng lại trước đó vài giây, bạn chỉ cần bình tĩnh đối chiếu danh sách đã chuẩn bị và chọn phương án tiếp theo phù hợp nhất. Chuẩn bị kịch bản cho mọi tình huống chính là cách bảo vệ bạn trước những bẫy cảm xúc.
Không khí hồi hộp và những khoảnh khắc quyết định tại Ngày hội chọn ngành (Match Day) của các tân Bác sĩ nội trú Trường Đại học Y Hà Nội năm 2025. Ảnh: MH
Dũng cảm nhường cơ hội là sự tôn trọng đồng nghiệp và trách nhiệm với nghề
Nếu kết quả thi không đủ để chạm tới những chuyên ngành mong muốn trong danh sách ưu tiên, hãy dũng cảm, mạnh dạn nhường lại lượt chọn cho các bạn phía sau.
Việc "chọn đại" một chuyên ngành mình không yêu thích chỉ để giữ tấm vé nội trú bằng mọi giá là một sai lầm đáng tiếc. Điều đó không chỉ tước đi cơ hội quý giá của một đồng nghiệp đi sau - người thực sự tâm huyết với chuyên ngành đó mà còn đẩy chính bạn vào những tháng năm rèn luyện gượng ép, thiếu động lực. Sự lựa chọn văn minh và có trách nhiệm luôn bắt đầu từ sự trung thực với chính bản thân.
Bác sĩ nội trú - Con đường ngắn nhất nhưng không phải duy nhất
Trải qua hơn nửa thế kỷ, tấm bằng BSNT luôn được xem là chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa thành công nhanh nhất cho một bác sĩ trẻ. Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận: "Học BSNT là con đường ngắn nhất để nâng cao tay nghề chuyên môn, nhưng tuyệt đối không phải là con đường duy nhất để trở thành một bác sĩ giỏi".
Hệ thống y tế và giáo dục y khoa hiện nay mở ra rất nhiều lộ trình phát triển song song như: Đào tạo Chuyên khoa, Thạc sĩ tại các cơ sở đào tạo trên cả nước cùng các chương trình tu nghiệp quốc tế. Dù bước đi trên con đường nào, thái độ nghiêm túc, sự kiên trì tích lũy lâm sàng và lòng tận tụy với người bệnh mới là thứ quyết định chỗ đứng bền vững của người thầy thuốc.
Triết lý "Nghề chọn người" - Ngã rẽ tạo nên những chuyên gia đầu ngành
Thực tế cuộc sống, người ta vẫn thường nói: "Người chọn nghề nhưng lắm khi Nghề lại chọn Người". Trong lịch sử Y học Việt Nam, không ít bậc thầy y khoa bước chân vào một chuyên ngành cụ thể không phải do lựa chọn ban đầu, mà chính "cái duyên" cùng tinh thần trách nhiệm đã dẫn dắt họ trở thành những chuyên gia hàng đầu.
Cố PGS. Viện sĩ Tôn Thất Bách - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội, Bác sĩ nội trú xuất sắc khóa 1969-1972 chụp ảnh lưu niệm cùng các thế hệ học trò trong ngày lễ tốt nghiệp. Ảnh: Tư liệu
Một ví dụ điển hình là cố PGS. Viện sĩ Tôn Thất Bách - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội, nguyên Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Tuổi trẻ, ông không có ý định nối nghiệp người cha của mình là cố GS. Tôn Thất Tùng, mà mơ ước trở thành phi công, chiến sĩ hải quân hoặc kỹ sư vô tuyến điện. Do chưa đủ tuổi nộp hồ sơ vào Bách khoa, cha ông mới nộp hồ sơ cho ông thi vào Trường Đại học Y Hà Nội.
Đến năm thứ 3 đại học, khi vào bệnh viện phụ mổ cho cha và chứng kiến nỗi đau của người bệnh, ông mới thực sự cảm nhận được vẻ đẹp, giá trị nhân văn của Ngoại khoa. Chính cái duyên ấy cùng sự rèn luyện nghiêm cẩn đã đưa ông trở thành Bác sĩ nội trú xuất sắc khóa 1969 - 1972, một nhà ngoại khoa có bàn tay vàng, người kế thừa xứng đáng của cố GS. Tôn Thất Tùng và là người thầy kính yêu của nhiều thế hệ y bác sĩ.
Một câu chuyện lâm sàng cảm động khác là PGS.TS. Nguyễn Tiến Dũng (Nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai). Thời sinh viên, mơ ước của ông là trở thành bác sĩ Ngoại khoa. Nhưng sau khi thi đỗ BSNT khóa 6 (năm 1978), dựa trên điểm số và nhu cầu thực tế, ông được phân công về Nhi khoa - chuyên ngành chăm sóc bệnh nhi với đặc thụ khó giao tiếp lâm sàng từng khiến ông hụt hẫng ban đầu. Nhưng rồi, chính những nụ cười hồi phục của các bệnh nhi sau cơn nguy kịch đã thổi bùng ngọn lửa đam mê trong ông. Trọn một đời tận tụy, ông đã trở thành một trong những chuyên gia hàng đầu về Hô hấp Nhi tại Việt Nam, cứu sống hàng ngàn trẻ em.
Nhiều nhà giáo tại Trường Đại học Y Hà Nội và bác sĩ kỳ cựu ở các bệnh viện tuyến Trung ương hôm nay cũng từng hụt hẫng khi được phân công chuyên ngành không như kỳ vọng. Nhưng chính sự dấn thân, lòng tự trọng nghề nghiệp và tinh thần "y đức song hành cùng y thuật" đã biến ngã rẽ ngoài dự tính thành cái duyên định mệnh, giúp họ gặt hái những thành tựu rực rỡ.
Thấu hiểu chữ "Duyên" trong nghề Y - Khi thái độ quyết định tương lai
Trong tâm thức của người làm ngành Y, chữ "duyên" tuyệt đối không phải là sự phó mặc cho số phận, mà là sự giao thoa giữa sự nỗ lực của bản thân và hoàn cảnh thực tế.
Tại hội trường Match Day, khi cánh cửa của nguyện vọng 1 khép lại, nếu nhìn bằng góc nhìn tiêu cực, đó là sự tiếc nuối. Nhưng nếu nhìn bằng sự chủ động, đó lại là khởi đầu của một nhân duyên mới. Nghề Y là nghề chữa bệnh cứu người, ở bất kỳ chuyên ngành nào, dù là Sản khoa, Tim mạch, Nội khoa, Ngoại khoa, Hồi sức cấp cứu hay Y học dự phòng, Giải phẫu bệnh... đều chứa đựng những giá trị nhân văn cao quý và vùng trời chuyên môn rộng lớn để khai phá.
Khi bạn đón nhận chuyên ngành mới với tâm thế cởi mở và dấn thân trọn vẹn, thái độ đó sẽ biến "ngã rẽ ngẫu nhiên" thành "lựa chọn định mệnh". Sự kiên trì, y đức và trách nhiệm với người bệnh qua từng ca lâm sàng chính là thứ "thổi hồn", biến chuyên ngành bạn đang nắm giữ trở thành di sản sự nghiệp của riêng mình.
Lời kết cho một chặng đường mới Ngày hội Match Day rồi sẽ khép lại, tấm thẻ BSNT rồi sẽ được đeo trên ngực áo. Dù chọn được đúng chuyên ngành mơ ước hay phải rẽ sang một hướng đi mới, hãy tin rằng: "Không có chuyên ngành nào nhỏ bé, chỉ có tầm vóc của người làm nghề có đủ lớn để biến chuyên ngành đó thành nơi tỏa sáng hay không".
Hãy tự tin bước qua cánh cửa hội trường, mở lòng đón nhận những thử thách phía trước bằng một trái tim nóng, một cái đầu lạnh và niềm tin sắt đá vào con đường cứu người cao quý đã chọn.
