Các hộ dân xóm 2, xã Hải Lộc sống gần với khu xử lý rác thải.
Cửa đóng then cài giữa ban ngày
Những ngày đầu năm 2026, khu dân cư xóm 2 (xã Hải Lộc) nằm sát quốc lộ 1, ngay lối vào bãi rác Nghi Yên, vắng lặng khác thường. Nhiều căn nhà ven đường cửa đóng then cài dù đang giữa ban ngày, một số ngôi nhà bỏ trống, chỉ còn lại vài người già sinh sống.
Theo người dân, từ khi Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên đi vào hoạt động năm 2012, cuộc sống của các hộ dân xung quanh bắt đầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Mùi hôi, ruồi nhặng và nguy cơ ô nhiễm nguồn nước khiến sinh hoạt hằng ngày trở nên khó khăn.
Các hộ dân luôn đóng cửa then cài vì chịu ảnh hưởng từ bãi rác.
Cả khu dân cư hiện chưa có hệ thống nước sạch tập trung. Nước giếng khoan nhiều hộ không thể sử dụng vì có mùi lạ, buộc người dân phải đi xin nước ở nơi khác hoặc mua nước sạch về dùng tạm.
"Nhà tôi ba thế hệ từng sống ở đây, nhưng giờ chỉ còn hai vợ chồng già bám trụ. Con cháu phải đi thuê trọ nơi khác. Không khí, nước nôi thế này, ai dám để trẻ con ở lại", ông Nguyễn Văn Xúy (75 tuổi, trú tại xóm 2) nói.
Không chỉ môi trường sống bị ảnh hưởng, sinh kế của người dân nơi đây cũng dần mất theo. Trước kia, trong xóm 2 từng có một khu chợ nhỏ, là nơi buôn bán, trao đổi hàng hóa của người dân trong vùng. Nhưng từ khi bãi rác hoạt động, ruồi nhặng dày đặc, người họp chợ ngày càng thưa, cuối cùng chợ phải đóng cửa. Nhiều hộ dân sống dựa vào buôn bán nhỏ lẻ thất nghiệp, phải rời quê tìm nơi khác mưu sinh.
Lo ngại nguồn nước bị ô nhiễm người dân phải mua nước bình để dùng.
Bà Cao Thị Duẫn (67 tuổi) cho biết, ngay giữa khu dân cư trước đây từng có một khu chợ nhỏ, là nơi buôn bán, trao đổi hàng hóa của người dân ba xã Nghi Yên, Nghi Quang và Nghi Thiết (huyện Nghi Lộc cũ). Tuy nhiên, mùi hôi từ bãi rác ngày một nặng, ruồi nhặng dày đặc khiến người họp chợ thưa dần, rồi buộc phải đóng cửa.
Chờ tái định cư trong mỏi mòn
Theo người dân, khoảng 5 năm trước, gần 40 hộ dân sống sát khu vực bãi rác đã được di dời đến khu tái định cư mới. Riêng 23 hộ dân bám mặt quốc lộ 1, dù cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ bãi rác, đến nay vẫn chưa được bố trí tái định cư.
Các hộ dân sinh sống mặt đường quốc lộ 1, cách bãi rác khoảng 1km.
Ba năm trở lại đây, khi quy mô xử lý rác mở rộng, lượng rác đưa về tăng cao, người dân liên tục gửi đơn kiến nghị lên các cấp chính quyền, mong sớm được di dời khỏi khu vực ô nhiễm, nhưng đến nay vẫn chưa thể chuyển đến nơi ở mới.
"Chúng tôi được hỗ trợ tiền độc hại 500.000 đồng/người trong 6 tháng. Khoản tiền đó không thấm vào đâu so với những gì phải chịu đựng hằng ngày. Người già thì không còn sống được bao lâu nữa, nhưng không thể để con cháu lớn lên trong môi trường như thế này", bà Nguyễn Thị Châu (75 tuổi) bày tỏ.
Theo ông Đậu Xuân Luân, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lộc, UBND tỉnh Nghệ An cho phép khảo sát, lựa chọn vị trí tái định cư cho các hộ dân sống cạnh bãi rác Nghi Yên.
Tuy nhiên, theo ông Luân, quá trình sáp nhập đơn vị hành chính thời gian qua khiến việc triển khai các văn bản chỉ đạo của tỉnh bị chậm.
"UBND xã đã có văn bản kiến nghị các sở, ngành liên quan sớm triển khai dự án tái định cư, nhằm di dời các hộ dân ra khỏi khu vực ô nhiễm, giúp người dân ổn định cuộc sống lâu dài", ông Luân nói.
