Thận là cơ quan giữ nhiều chức năng quan trọng đối với cơ thể, trong đó có lọc chất thải và lượng nước dư thừa ra khỏi máu, cân bằng nước và điện giải, góp phần điều hòa huyết áp và tham gia sản xuất một số hormone. Khi chức năng thận suy giảm, các chất thải có thể tích tụ trong cơ thể, gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan.
Bệnh thận thường được ví như một "kẻ giết người thầm lặng" bởi ở giai đoạn sớm, nhiều người hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn nặng, việc điều trị thường phức tạp hơn và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, nhận biết những dấu hiệu bất thường có thể liên quan đến suy giảm chức năng thận và kiểm tra sức khỏe định kỳ là cách quan trọng giúp phát hiện bệnh sớm.
Những dấu hiệu cảnh báo thận đang suy yếu
1. Thay đổi thói quen đi tiểu
Một trong những biểu hiện có thể xuất hiện khi chức năng thận bị ảnh hưởng là thay đổi về số lần và lượng nước tiểu. Người bệnh có thể đi tiểu nhiều lần, đặc biệt vào ban đêm, hoặc ngược lại, lượng nước tiểu giảm rõ rệt.
Nước tiểu cũng có thể có những thay đổi bất thường như nhiều bọt kéo dài, màu sắc đậm hoặc có máu. Nước tiểu nhiều bọt có thể liên quan đến sự xuất hiện của protein trong nước tiểu, trong khi tiểu máu có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác nhau của đường tiết niệu và thận.
Tuy nhiên, những thay đổi này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh thận. Vì vậy, khi tình trạng kéo dài hoặc tái diễn, người bệnh cần được thăm khám và xét nghiệm để xác định nguyên nhân.
2. Phù ở chân, mắt cá chân hoặc quanh mắt
Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể giữ lại nhiều muối và nước hơn bình thường, từ đó gây phù. Người bệnh có thể nhận thấy mắt cá chân, bàn chân hoặc cẳng chân sưng, đặc biệt sau một ngày hoạt động.
Một số trường hợp có thể xuất hiện bọng hoặc sưng quanh mắt, nhất là vào buổi sáng. Tuy nhiên, phù cũng có thể do bệnh tim, gan, suy dinh dưỡng hoặc một số nguyên nhân khác nên không thể chỉ dựa vào triệu chứng này để kết luận mắc bệnh thận.
Phù chân là một trong những biểu hiện của bệnh thận. Ảnh: BV
3. Mệt mỏi, thiếu năng lượng
Khi thận hoạt động kém, các chất thải có thể tích tụ trong máu và gây cảm giác mệt mỏi, uể oải, khó tập trung. Ở người bệnh thận mạn, tình trạng thiếu máu cũng có thể xuất hiện do thận suy giảm khả năng sản xuất erythropoietin - một hormone kích thích cơ thể tạo hồng cầu.
Nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng bất thường khác, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
4. Da khô, ngứa
Da khô và ngứa kéo dài có thể gặp ở người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt khi chức năng thận suy giảm nhiều. Sự tích tụ các chất thải trong máu và rối loạn cân bằng khoáng chất có thể góp phần gây ra tình trạng này.
Tuy nhiên, ngứa da cũng là triệu chứng phổ biến của nhiều bệnh lý da liễu, dị ứng, bệnh gan hoặc rối loạn chuyển hóa. Do đó, cần thăm khám để xác định nguyên nhân.
5. Buồn nôn, chán ăn
Khi bệnh thận tiến triển, chất thải tích tụ trong máu có thể gây buồn nôn, chán ăn, thay đổi vị giác hoặc cảm giác có vị kim loại trong miệng. Một số người có thể sụt cân do ăn uống kém.
Đây thường không phải là những dấu hiệu đặc hiệu của bệnh thận, nhưng nếu xuất hiện kéo dài và không giải thích được nguyên nhân, người bệnh cần được kiểm tra sức khỏe.
6. Khó thở
Khó thở có thể xuất hiện ở người bệnh thận do cơ thể giữ nước, gây ứ dịch hoặc do thiếu máu. Trong trường hợp suy thận nặng, tình trạng ứ dịch có thể ảnh hưởng đến phổi và gây khó thở.
Nếu khó thở xuất hiện đột ngột hoặc ngày càng tăng, đặc biệt kèm đau ngực, tím tái, phù nhiều hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần được cấp cứu kịp thời.
Làm gì để phát hiện bệnh thận sớm?
Một trong những khó khăn của bệnh thận mạn là các triệu chứng thường không rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, không nên chờ đến khi xuất hiện nhiều triệu chứng mới đi khám.
Những người có nguy cơ cao như người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, thừa cân, béo phì hoặc từng có bệnh lý về thận nên được kiểm tra chức năng thận định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Các xét nghiệm như xét nghiệm máu đánh giá creatinine và mức lọc cầu thận ước tính (eGFR), cùng xét nghiệm nước tiểu tìm albumin hoặc protein có thể giúp phát hiện tổn thương và suy giảm chức năng thận.
Để bảo vệ sức khỏe thận, cần kiểm soát tốt huyết áp và đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và sử dụng thuốc đúng chỉ định. Đặc biệt, không nên tự ý lạm dụng thuốc giảm đau hoặc các loại thuốc, thực phẩm bổ sung không rõ nguồn gốc vì một số sản phẩm có thể gây tổn thương thận.
Thận yếu không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng những triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao, người dân nên chủ động khám và làm xét nghiệm cần thiết. Phát hiện sớm giúp kiểm soát nguyên nhân, làm chậm tiến triển bệnh và hạn chế nguy cơ dẫn đến suy thận giai đoạn cuối.
