Vào những ngày giáp Tết, khi phố xá dần thưa người, những chuyến xe rời đô thị mang theo không chỉ hành lý mà còn cả nỗi háo hức trở về nguồn cội. Với người lớn, đó là dịp gặp lại quê hương, nơi lưu giữ ký ức về tuổi thơ, mâm cơm tất niên và không khí sum vầy của đại gia đình.
Còn với những đứa trẻ lớn lên giữa nhịp sống hiện đại, chuyến về quê mở ra một thế giới khác - nơi các em được chạm vào đời sống cộng đồng truyền thống một cách tự nhiên và sống động.
Dù ở miền Bắc, miền Trung hay miền Nam, Tết ở quê vẫn giữ nhịp điệu chậm rãi, ấm áp và gắn kết. Trẻ theo cha mẹ đi chúc Tết họ hàng, phụ ông bà dọn dẹp nhà cửa, bày mâm ngũ quả, thắp hương gia tiên hay ngồi nghe những câu chuyện xưa bên tách trà nóng. Những khoảnh khắc tưởng như giản dị ấy lại chứa đựng giá trị giáo dục sâu sắc mà sách vở khó truyền tải trọn vẹn.
Bên mâm lá dong, ông bà tỉ mỉ chỉ dẫn các cháu gói bánh chưng ngày cuối năm - “lớp học” ấm áp về cội nguồn, sẻ chia và ký ức gia đình.
Trong không gian ấy, trẻ học được cảm giác "thuộc về" một đại gia đình, hiểu rằng mình là một mắt xích trong dòng chảy nhiều thế hệ. Đó là bài học về sự kính trọng người lớn tuổi, về lễ nghĩa trong giao tiếp và về tinh thần sẻ chia khi cả nhà quây quần bên mâm cỗ ngày Tết.
Bên mâm lá dong hay lá chuối ngày cuối năm, ông bà tỉ mỉ chỉ dẫn các cháu gói bánh chưng, bánh tét - một "lớp học" ấm áp về cội nguồn, sự khéo léo và ký ức gia đình được truyền qua từng thế hệ. Không cần giáo án, không có bảng đen, nhưng mỗi thao tác, mỗi câu chuyện kể lại đều âm thầm nuôi dưỡng trong trẻ tình yêu thương và lòng biết ơn.
Trong bối cảnh trẻ em đô thị ngày càng xa rời đời sống cộng đồng truyền thống, chuyến về quê càng thêm ý nghĩa. Được nghe giọng nói thân thuộc của ông bà, được hít thở không khí trong lành của xóm làng, được chạy trên những con đường quê thân thuộc, tất cả giúp trẻ hình thành cảm giác an toàn, gắn bó và khả năng kết nối xã hội tốt hơn khi trưởng thành.
Điều quan trọng là người lớn không cần biến chuyến về quê thành một "khóa huấn luyện kỹ năng". Giáo dục không nhất thiết phải là những bài giảng dài dòng. Chỉ cần để trẻ tham gia vào sinh hoạt ngày Tết - gói bánh, chuẩn bị mâm cúng, đi thăm mộ tổ tiên, các em đã tự nhiên thẩm thấu trách nhiệm, sự sẻ chia và ý thức về cội nguồn.
Những trải nghiệm ấy sẽ lắng lại thành ký ức theo suốt cuộc đời: hương trầm buổi sớm đầu năm, tiếng cười rộn rã của họ hàng ngày đoàn tụ, không khí rộn ràng của những ngày xuân nơi quê nhà. Đó là điểm tựa tinh thần giúp trẻ hiểu mình đến từ đâu để thêm trân trọng gia đình và bản sắc văn hóa.
Vì thế, Tết không chỉ là kỳ nghỉ. Đó còn là cơ hội giáo dục đặc biệt - nơi trẻ học bằng cảm xúc, bằng trải nghiệm sống và bằng sự gắn bó chân thành với gia đình, cộng đồng. Những bài học thầm lặng ấy sẽ trở thành hành trang tinh thần quý giá theo các em suốt hành trình trưởng thành.
