Nhà đày Buôn Ma thuột được thực dân Pháp xây dựng vào năm 1930 để đày biệt xứ và giam giữ những cán bộ, đảng viên bị bắt, bị xử án nặng ở các tỉnh Trung Kỳ.
Trong số họ phần nhiều là những người đi đầu ở các cuộc đấu tranh phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Từ năm 1954, Nhà đày Buôn Ma Thuột được đế quốc Mỹ sử dụng để biệt giam, tra tấn tàn bạo các chiến sĩ yêu nước.
Nhà đày Buôn Ma thuột.
Nhà đày Buôn Ma Thuột tọa lạc tại số 27 Phạm Hồng Thái (phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk) từng là nơi giam giữ các nhà hoạt động cách mạng như: Hồ Tùng Mậu, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Chí Thanh, Tố Hữu, Võ Chí Công…
Nơi đây từng giam giữ nhiều nhà hoạt động cách mạng.
Nhà đày Buôn Ma Thuột có diện tích gần 2ha, được xây dựng theo lối kiến trúc hình chữ U, có tường cao dày bao bọc xung quanh.
Nhà đày được chia ra 6 nhà lao và 1 xà lim, mỗi lao giam giữ những tù nhân có mức độ nặng nhẹ khác nhau.
Nhà đày được chia ra 6 nhà lao và 1 xà lim.
Tù nhân bị giam giữ trong khu vực xà lim, mỗi phòng dài 2,5m, rộng khoảng 1m. Mỗi tù nhân bị giam giữ riêng, ăn ngủ và vệ sinh tại chỗ. Căn phòng này có lính canh theo dõi qua ô nhỏ trên cửa phòng.
Mỗi tù nhân bị giam giữ riêng, ăn ngủ và vệ sinh tại chỗ.
Tái hiện hình ảnh các chiến sĩ cách mạng bị tra tấn dã man.
Ngoài thời gian bị giam giữ, các tù nhân bị ép làm việc khổ cực trong các đồn điền, nhà xưởng.
Các tù nhân bị ép làm việc khổ cực.
Các chiến sĩ cách mạng bị giam, tra tấn dã man, ăn uống kham khổ nhưng họ đã nghĩ ra nhiều cách để truyền bá tư tưởng cách mạng. Họ đã biến nhà tù thành trường học, nghĩ ra nhiều cách để truyền giá tư tưởng cách mạng, những truyền đơn, tài liệu được truyền tay nhau trong nhà lao.
Các chiến sĩ cách mạng nghĩ ra nhiều cách để truyền bá tư tưởng cách mạng.
Tháng 7/1980, Nhà đày được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là di tích cấp quốc gia. Tháng 12/2018, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt xếp hạng Nhà đày Buôn Ma Thuột là di tích quốc gia đặc biệt.
Nhà đày Buôn Ma Thuột là di tích quốc gia đặc biệt.
Hiện nay, Nhà đày Buôn Ma Thuột là "địa chỉ đỏ" thu hút người dân và du khách đến tham quan, tìm hiểu về lịch sử.
Người dân và du khách tham quan Nhà đày.
Hàng năm, tại Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk long trọng tổ chức Lễ tri ân các chiến sĩ cách mạng từng bị giam cầm, đày ải và hy sinh tại đây.
Cách đây 82 năm, ngày 25/1/1944, "cuộc duyệt binh" của các tù chính trị đã diễn ra ngay trong Nhà đày Buôn Ma Thuột. Lần đầu tiên, giữa chốn lao tù, lá Cờ đỏ sao vàng tung bay trong không gian Nhà đày Buôn Ma Thuột với niềm xúc động, hân hoan của mọi người. Cuộc duyệt binh chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng thể hiện ý chí quật cường của chiến sĩ cách mạng bị giam cầm nơi đây.
