BS.CKI Nguyễn Thị Thanh Trúc (Bệnh viện Bình Dân) trực tiếp gây mê, BS.CKII Vũ Khương An (Bệnh viện Bình Dân) - phẫu thuật viên chính cùng với ê- kíp y, bác sĩ của Trung tâm Y tế Quân dân Y Côn Đảo đang phẫu thuật nội soi cho người bệnh. Ảnh: Sở Y tế TPHCM cung cấp
Chỉ sau một năm về TPHCM, y tế Côn Đảo đã có những chuyển biến rõ nét. Nhiều bác sĩ chuyên khoa từ các bệnh viện lớn của TPHCM được luân phiên ra đảo, nhiều kỹ thuật mới được triển khai, giúp không ít trường hợp nguy kịch được cấp cứu, điều trị thành công.
Mang y tế chuyên sâu đến gần người dân đảo xa
Trên tàu cá giữa biển khơi, một nam thanh niên, 19 tuổi, quê ở tỉnh Khánh Hòa đã gặp tai nạn lao động nghiêm trọng. Bàn tay trái của chàng trai này bị kính cắt sâu, đứt động mạch quay và nhiều gân cơ vùng cổ tay, máu phun thành tia không thể cầm bằng các biện pháp thông thường.
Trước tình huống cấp cứu nguy kịch này, các y bác sĩ từ các bệnh viện lớn ở TPHCM như Bệnh viện Chấn Thương Chỉnh hình, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Hùng Vương… luân phiên công tác tại Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo đã khẩn trương thực hiện ca vi phẫu nối mạch máu, cứu sống bàn tay và bảo tồn chức năng vận động cho người bệnh, không phải chuyển bệnh vào đất liền.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Rất nhiều trường hợp nguy kịch, đe dọa đến tính mạng đã được các bác sĩ cứu sống trên đảo như một nữ bệnh nhân, 42 tuổi, bị thủng đại tràng do xương cá, một bệnh nhân nam, 67 tuổi, bị viêm phúc mạc do rò tá tràng (sau mổ cũ) nhập viện trong tình trạng sốc và thiếu máu nặng. Một sản phụ 26 tuổi, thai 41 tuần, được mổ sanh an toàn, một bé trai 3,5 kg chào đời khỏe mạnh, một bệnh nhân viêm ruột thừa hoại tử được phẫu thuật nội soi cấp cứu kịp thời…
Các bác sĩ tại Côn Đảo đã cấp cứu, điều trị thành công nhiều trường hợp sốc phản vệ, cơn nhịp nhanh trên thất, ngạt nước, viêm tụy cấp, đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm phổi phải thở máy, hen nặng, toan ceton do đái tháo đường; đồng thời xử trí các tổn thương mạch máu - thần kinh và phẫu thuật thành công trường hợp chấn thương hàm mặt.
Theo Sở Y tế TP.HCM, nhiều kỹ thuật trước đây khó triển khai tại Côn Đảo đã từng bước được thực hiện. Các ca phẫu thuật nội soi được triển khai thành công, những trường hợp chấn thương nặng, tổn thương mạch máu, thần kinh phức tạp được xử trí tại chỗ; người bệnh đột quỵ được hội chẩn, đánh giá và điều trị trong "thời gian vàng".
Nếu như trước đây, những trường hợp trên phải nhanh chóng chuyển vào đất liền thì nay, trong những tình huống phù hợp, đội ngũ y tế đã có thêm một lựa chọn: hội chẩn, phối hợp và điều trị ngay tại Côn Đảo.
Mỗi kỹ thuật được thực hiện thành công tại đảo không chỉ là một bước tiến về chuyên môn. Đó còn có thể là một chuyến chuyển viện được tránh đi, nhiều giờ quý giá được giữ lại cho người bệnh và thêm một cơ hội để người bệnh được điều trị ngay bên gia đình.
13 đợt luân phiên, 101 lượt bác sĩ
Nhìn lại thời gian bắt đầu tiếp nhận Côn Đảo, Sở Y tế TPHCM cho hay, chỉ hai tháng sau khi tiếp nhận Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo, từ đầu tháng 9/2025, trong không khí cả nước kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, những đoàn bác sĩ chuyên khoa đầu tiên từ các bệnh viện tuyến cuối của TPHCM bắt đầu ra Côn Đảo công tác.
Mỗi đợt luân phiên kéo dài một tháng, với sự tham gia của các bác sĩ trẻ, giỏi chuyên môn thuộc nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đầu ngành của Thành phố. Đến nay, chương trình đã triển khai 13 đợt, với 101 lượt bác sĩ chuyên khoa tham gia.
Đối với người khỏe mạnh, khoảng cách từ Côn Đảo đến đất liền chỉ là một hành trình. Nhưng với người bệnh đột quỵ, sốc phản vệ, suy hô hấp hay chấn thương nặng, khoảng cách ấy có thể được tính bằng những phút quyết định sự sống còn.
Theo Sở Y tế TPHCM, mục tiêu quan trọng của chương trình không đơn thuần là đưa thêm bác sĩ ra đảo, mà là đưa năng lực chuyên môn đến gần người bệnh hơn.
Hiệu quả của chương trình được thể hiện khá rõ qua hoạt động khám, chữa bệnh tại Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo.
Cụ thể, trong 7 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo đã thực hiện 19.292 lượt khám ngoại trú, tăng 5.298 lượt so với cùng kỳ năm trước. Trong đó có 9.920 lượt khám nội khoa, 2.130 lượt khám nhi khoa, 4.025 lượt khám ngoại khoa và 3.217 lượt khám các chuyên khoa khác.
Số người bệnh điều trị nội trú đạt 525 trường hợp, tăng 327 trường hợp, số ca phẫu thuật đạt 140 ca, tăng 72 ca so với cùng kỳ.
Người suy thận không còn phải định kỳ vào đất liền
Một trong những dấu mốc đáng chú ý trong hành trình nâng cao năng lực y tế Côn Đảo là việc đưa Đơn vị Thận nhân tạo vào hoạt động từ tháng 5/2026, với sự hỗ trợ chuyên môn của Bệnh viện Thống Nhất.
Với người bệnh suy thận mạn, chạy thận nhân tạo không phải một lần điều trị mà là hành trình kéo dài, thường xuyên và liên tục. Trước đây, việc phải vào đất liền để chạy thận không chỉ tạo gánh nặng về chi phí, đi lại mà còn khiến người bệnh phải xa gia đình và ảnh hưởng lớn đến cuộc sống.
Nay người bệnh suy thận tại Côn Đảo đã có thể được lọc máu ngay trên đảo. Đơn vị đồng thời có khả năng phục vụ người bệnh là du khách cần tiếp tục chạy thận trong thời gian lưu trú tại Côn Đảo.
Sở Y tế TPHCM nhận định giá trị lâu dài của chương trình không chỉ nằm ở việc đưa bác sĩ giỏi trực tiếp ra đảo. Quan trọng hơn, một mạng lưới chuyên môn kết nối Côn Đảo với các bệnh viện tuyến cuối đang từng bước được hình thành.
Khi gặp trường hợp khó, bác sĩ tại Côn Đảo có thể kết nối hội chẩn với các chuyên gia của Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TPHCM, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình và các bệnh viện chuyên khoa khác.
Bác sĩ luân phiên không chỉ trực tiếp khám và điều trị, mà còn đào tạo, hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật cho đội ngũ y tế tại chỗ. Giữa các đợt công tác cũng có sự bàn giao, phối hợp chuyên môn nhằm bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh được duy trì liên tục. Khoảng cách hàng trăm cây số vì thế đang từng bước được thu hẹp bằng tri thức, công nghệ và sự kết nối chuyên môn.
Côn Đảo là "trường học" đặc biệt của bác sĩ trẻ
Côn Đảo không chỉ cần những bác sĩ giỏi, mà cũng là môi trường đặc biệt để những bác sĩ trẻ rèn nghề và trưởng thành.
Ở một địa bàn xa đất liền, điều kiện chuyên môn và khả năng chuyển viện có những đặc thù riêng, người thầy thuốc phải chủ động hơn trong đánh giá tình trạng người bệnh, xử trí cấp cứu, phối hợp nhiều chuyên khoa và đưa ra quyết định trong những thời điểm quan trọng.
Mỗi bác sĩ trẻ đến Côn Đảo mang theo tri thức, kỹ năng và nhiệt huyết của tuổi trẻ. Sau những ngày công tác nơi đảo xa, họ trở về với hành trang quý giá là những trải nghiệm thực tiễn, khả năng thích ứng và bản lĩnh nghề nghiệp được tôi luyện trong một môi trường đặc thù – những điều không phải nơi công tác nào cũng có thể mang lại.
Sở Y tế TPHCM tiếp tục khuyến khích các bệnh viện tạo điều kiện để những bác sĩ trẻ có năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và sẵn sàng dấn thân tham gia chương trình.
Côn Đảo cần những người thầy thuốc giỏi, vượt khó, sẵn sàng dấn thân. Và những người thầy thuốc trẻ cũng cần những hành trình như Côn Đảo để rèn nghề, luyện bản lĩnh và trưởng thành.
Xây dựng một năng lực y tế bền vững ngay tại Côn Đảo
Theo Sở Y tế TPHCM, những chuyến luân phiên bác sĩ từ đất liền ra Côn Đảo không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu nhân lực hay những ca bệnh trước mắt. Mục tiêu lâu dài hơn là thông qua từng đợt công tác để chuyển giao chuyên môn, đào tạo đội ngũ tại chỗ, triển khai thêm kỹ thuật mới và từng bước xây dựng năng lực y tế phù hợp với đặc thù của Côn Đảo.
Bởi đích đến của chương trình không phải là Côn Đảo mãi phụ thuộc vào bác sĩ từ đất liền ra hỗ trợ. Đích đến là sau mỗi chuyến đi, năng lực y tế tại Côn Đảo được nâng lên thêm một bước; thêm một kỹ thuật được làm chủ, thêm một tình huống cấp cứu được xử trí tại chỗ, thêm một người bệnh không phải chuyển vào đất liền khi điều kiện chuyên môn cho phép.
Từ những chuyến luân phiên hôm nay, một nền tảng y tế bền vững hơn cho Côn Đảo đang từng bước được hình thành, để người dân có thể an tâm sinh sống, làm việc và được chăm sóc sức khỏe ngay trên quê hương mình.
