Trong hệ sinh thái y tế, việc xử lý chất thải – đặc biệt là chất thải lây nhiễm – là bài toán sống còn để ngăn chặn nguy cơ lây lan dịch bệnh. Tại Thanh Hóa, một số cơ sở y tế đang khẳng định vai trò tiên phong trong việc chuyển đổi mô hình quản lý chất thải y tế theo hướng bền vững, hiện đại và thân thiện với môi trường.
Bước ngoặt trong xử lý chất thải nguy hại bằng công nghệ tiên tiến
Rác thải y tế, bao gồm bông băng dính máu, kim tiêm, găng tay và các vật tư y tế dùng một lần, được xem là nguồn nguy cơ lây nhiễm cao nếu không được xử lý triệt để.
Với quy mô 900 giường bệnh, BV Nhi Thanh Hóa mỗi ngày tiếp nhận từ 500-600 lượt khám ngoại trú và điều trị nội trú khoảng 1.100 bệnh nhân nên khối lượng rác thải phát sinh ước khoảng 80-100 kg/ngày, trong đó có một phần không nhỏ là chất thải lây nhiễm. Đây là nguồn nguy cơ cao cho sức khỏe nếu không được xử lý đúng cách.
Việc thu gom và phân loại chất thải y tế được bệnh viện Nhi Thanh Hóa thực hiện nghiêm ngặt theo hướng dẫn tại Thông tư 20/2021/TT-BYT của Bộ Y tế.
Tại các khoa, phòng mỗi nhân viên y tế thực hiện phân loại chất thải tại nguồn. Chất thải được bỏ vào các thùng, xô có mã màu đặc trưng theo đúng quy định: màu vàng dùng cho chất thải lây nhiễm, màu xanh cho chất thải thông thường, màu trắng cho chất thải tái chế và màu đen cho chất thải nguy hại không lây nhiễm.
Các dụng cụ đựng chất thải được trang bị đầy đủ tại các khu vực phát sinh và được thu gom định kỳ hàng ngày để đưa về khu vực lưu giữ chất thải của bệnh viện. Sau mỗi lần thu gom, các thùng đựng đều được vệ sinh sạch sẽ, phơi khô để chuẩn bị cho ca làm việc tiếp theo. Việc này không chỉ đảm bảo vệ sinh mà còn phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm chéo, đảm bảo an toàn cho đội ngũ thu gom và môi trường xung quanh.
Song song với công tác thu gom, phân loại rác khâu xử lý rác thải cũng quan trọng không kém. Do đó, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa đã đầu tư công nghệ hiện đại để xử lý chất thải lây nhiễm. Được thụ hưởng từ Dự án "Hỗ trợ xử lý chất thải bệnh viện" sử dụng vốn vay của Ngân hàng Thế giới, bệnh viện hiện sở hữu 2 hệ thống xử lý chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ vi sóng kết hợp nghiền cắt. Đây là một trong những công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường hiện nay.
Hệ thống có công suất trung bình 30 - 35 kg/mẻ và thời gian vận hành khoảng 60 phút. Quy trình xử lý gồm 2 giai đoạn chính.
Công nghệ xử lý rác thái tiên tiến tại bệnh viện Nhi Thanh Hóa (ảnh Truyền hình Thanh Hóa)
Giai đoạn đầu tiên là đưa chất thải vào buồng chứa: Tại giai đoạn này, chất thải sẽ được nghiền nhỏ bởi lưỡi dao quay tốc độ cao. Quá trình này không chỉ làm nhỏ kích thước mà còn giúp gia tăng nhiệt độ chất thải trước khi bước vào giai đoạn thứ hai.
Giai đoạn thứ 2 là khử trùng bằng sóng vi ba. Trong 20 phút tiếp theo, chất thải được đun nóng lên đến 100°C – đủ để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn, vi rút gây bệnh.
Chất thải sau khi xử lý có dạng như sợi nghiền, trơ, không còn khả năng gây nguy hại và có thể coi như rác thải sinh hoạt thông thường. Đặc biệt, hệ thống giúp giảm đến 80% thể tích và khoảng 20-25% khối lượng chất thải, từ đó giảm thiểu gánh nặng trong việc vận chuyển, xử lý tiếp theo. Chất thải sau xử lý sẽ được đóng túi chuyên dụng, dán nhãn theo quy định, chuyển về rác thải sinh hoạt để xử lý đúng quy trình môi trường.
Còn tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, nơi tiếp nhận lượng rác thải nguy hại lên đến 190 – 200 kg mỗi ngày cũng áp dụng công nghệ vi sóng tích hợp nghiền cắt STERILWAVE 440 từ tháng 4/2019 đã tạo ra bước đột phá thực sự. Thiết bị có công suất từ 30 – 50 kg/giờ. Nguyên lý hoạt động của máy dựa trên sóng vi ba: rác thải được đưa vào buồng kín, sau đó vi sóng sẽ làm nóng, diệt khuẩn và vô trùng hoàn toàn trước khi được nghiền nhỏ. Điều đáng nói là quá trình này hoàn toàn không phát sinh khí thải độc hại, giúp giảm thiểu đáng kể chi phí vận chuyển, tiêu hủy so với công nghệ đốt truyền thống, đồng thời đảm bảo an toàn tuyệt đối cho nhân viên vận hành và cộng đồng xung quanh.
Bệnh viện xanh - sạch - đẹp từ việc 'nói không' với rác thải nhựa
Bên cạnh việc đầu tư công nghệ, các bệnh viện tại Thanh Hóa còn tập trung vào "phần gốc" của vấn đề xây dựng "bệnh viện xanh – sạch – đẹp". Việc này không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo môi trường khám chữa bệnh văn minh, thân thiện. Đây cũng là xu hướng tất yếu trong bối cảnh ngành y tế cả nước đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, gắn liền chăm sóc sức khỏe nhân dân với bảo vệ môi trường sống.
Để thực hiện bệnh viện xanh sạch đẹp ngoài ý thức giữ gìn môi trường và xanh hóa bệnh viện việc giảm thiểu rác thải nhựa ngay từ nguồn cũng được bệnh viện quan tâm chú trọng.
Tại BVĐK tỉnh, nhân viên y tế đều được quán triệt tinh thần gương mẫu thực hiện, từ đó lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường tới bệnh nhân và cộng đồng. Tại các khoa, phòng, bệnh viện bố trí thùng rác phân loại rõ ràng, đồng thời có hướng dẫn chi tiết để bệnh nhân bỏ rác đúng quy định, tránh tình trạng rác sinh hoạt lẫn với rác thải y tế.
Chất thải được bỏ vào các thùng, xô có mã màu đặc trưng theo đúng quy định (ảnh TH Thanh Hóa)
Không chỉ dừng lại ở các khẩu hiệu, bệnh viện còn tổ chức nhiều buổi truyền thông trực tiếp tại các khoa, phòng. Các bác sĩ, điều dưỡng dành thời gian giải thích cho bệnh nhân và người nhà về tác hại của rác thải nhựa, đồng thời hướng dẫn những giải pháp thay thế đơn giản, dễ áp dụng trong đời sống.
Một số khoa còn triển khai mô hình "bình nước chung" đặt tại phòng chờ để bệnh nhân có thể sử dụng, góp phần giảm đáng kể số lượng chai nhựa thải ra mỗi ngày.