Đưa phòng, chống tác hại thuốc lá thành nhiệm vụ thường xuyên
Theo Kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030 của ngành Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, đến năm 2030, thành phố phấn đấu 100% cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; 100% trường học tổ chức truyền thông nâng cao kiến thức về tác hại của thuốc lá và ý thức chấp hành quy định cấm hút thuốc.
Thành phố đồng thời đặt mục tiêu 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, học viên không sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác trong trường học; 100% cơ sở giáo dục đạt môi trường không khói thuốc.
Để thực hiện các mục tiêu này, một trong những yêu cầu quan trọng được ngành Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đặt ra là đưa công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trở thành nhiệm vụ thường xuyên của từng cơ sở giáo dục, thay vì chỉ triển khai theo từng đợt hoặc thời điểm.
Theo đó, các trường học được yêu cầu thành lập hoặc kiện toàn Ban Chỉ đạo phòng, chống tác hại của thuốc lá; xây dựng kế hoạch hoạt động hằng năm và phân công rõ trách nhiệm của từng bộ phận.
Quy định "Cấm hút thuốc" cũng được đưa vào nội quy, quy chế hoạt động của nhà trường và áp dụng đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, học viên cũng như khách đến làm việc.
Cùng với đó, các biển "Cấm hút thuốc", "Trường học không khói thuốc" được duy trì tại những vị trí phù hợp, góp phần nhắc nhở và hình thành môi trường học đường không khói thuốc.
Học sinh thực hiện truyền thông về phòng chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: Quỹ PCTCTL
Đổi mới truyền thông để học sinh biết cách nói không với thuốc lá
Theo ngành Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá cần được đổi mới theo hướng phù hợp hơn với tâm lý, lứa tuổi và cách tiếp nhận thông tin của học sinh.
Thay vì chỉ cung cấp thông tin một chiều, nội dung về tác hại của thuốc lá được lồng ghép vào các hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt dưới cờ, hội thi, tập huấn, chương trình phát thanh học đường và nhiều hoạt động giáo dục khác.
Các hình thức truyền thông trên website, mạng xã hội, poster, tờ rơi cũng được tăng cường, qua đó giúp thông tin về tác hại của thuốc lá đến gần học sinh hơn.
Đặc biệt, nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng được chú trọng trong hoạt động giáo dục. Mục tiêu không chỉ giúp học sinh biết thuốc lá có hại, mà quan trọng hơn là nhận diện được những nguy cơ, hiểu các hình thức lôi kéo, quảng bá và có kỹ năng từ chối khi được rủ rê sử dụng.
Song song với đó, các cơ sở giáo dục được yêu cầu nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên trong truyền thông, giáo dục sức khỏe, để thầy cô có thể chủ động phát hiện, tư vấn và hỗ trợ học sinh trước những nguy cơ liên quan đến thuốc lá.
Công tác truyền thông cũng không dừng lại trong năm học mà được lồng ghép vào sinh hoạt hè, trại hè, hoạt động vui chơi, giải trí và các chương trình dành cho thanh thiếu niên.
Cách tiếp cận này nhằm duy trì việc giáo dục và phòng ngừa trong nhiều môi trường khác nhau, hạn chế khoảng trống giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.
Ba vòng bảo vệ: Nhà trường - gia đình - cộng đồng
Thuốc lá thế hệ mới đang đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác bảo vệ sức khỏe học sinh. Với hình thức nhỏ gọn, bắt mắt và nhiều biến thể, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng dễ tạo sự tò mò ở lứa tuổi thanh thiếu niên.
Tuy nhiên, đằng sau "vỏ bọc" ấy tiềm ẩn những nguy cơ đối với sức khỏe con người. Đáng lo ngại hơn, sự xuất hiện của các hình thức mua bán trên mạng xã hội và môi trường trực tuyến khiến việc kiểm soát càng trở nên phức tạp.
Trong bối cảnh đó, bảo vệ học sinh trước tác hại của thuốc lá không thể chỉ dừng lại ở những lời cảnh báo. Nhà trường cần trở thành "tuyến phòng vệ" quan trọng, nơi học sinh được trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện nguy cơ và có khả năng nói không với thuốc lá.
Một trường học không khói thuốc sẽ khó được xây dựng bền vững nếu các giải pháp chỉ dừng lại trong khuôn viên nhà trường. Bởi ngoài giờ học, học sinh vẫn có thể tiếp xúc với thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới tại khu vực xung quanh trường, trong cộng đồng và trên môi trường mạng.
Vì vậy, ngành Giáo dục và Đào tạo TP. HCM yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương trong quản lý các cơ sở kinh doanh thuốc lá gần trường học; đồng thời vận động các cơ sở kinh doanh này cam kết không bán thuốc lá, thuốc lá điện tử và các sản phẩm có nguy cơ gây nghiện cho học sinh, học viên. Đây là một giải pháp cần thiết nhằm thu hẹp những "khoảng trống" trong công tác phòng ngừa.
Sự phối hợp cũng cần được mở rộng đến gia đình. Chính sự quan tâm, trò chuyện và cách ứng xử của người lớn có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức của trẻ. Nhà trường là nơi cung cấp kiến thức và hình thành kỹ năng; gia đình tạo nền tảng về nhận thức và thói quen; chính quyền cùng các lực lượng chức năng góp phần kiểm soát môi trường xung quanh. Khi ba "vòng bảo vệ" này được kết nối chặt chẽ, việc ngăn thuốc lá xâm nhập học đường mới có thể đạt hiệu quả lâu dài.
