Xây dựng 'Thế hệ vàng' từ nền tảng Luật Dân số mới

Luật Dân số 2025 vừa được thông qua chính là bệ phóng lịch sử để hiện thực hóa khát vọng đó.

Từ con số 100 triệu đến bài toán chất lượng

Con số 100 triệu dân là một niềm tự hào, nhưng cũng đặt ra những áp lực chưa từng có lên vai những nhà quản lý. Trong bối cảnh kinh tế tri thức và cách mạng công nghiệp 4.0, sức mạnh của một quốc gia không còn nằm ở số lượng lao động cơ bắp, mà nằm ở trí tuệ, thể chất và sự sáng tạo của từng cá nhân.

Báo cáo tổng kết năm 2025 của ngành Dân số đã chỉ ra một thực trạng đầy trăn trở: Dù quy mô lớn, nhưng Việt Nam đang đối mặt với "gọng kìm" kép. Một bên là mức sinh giảm xuống thấp kỷ lục (1,91 con/phụ nữ năm 2024), một bên là tốc độ già hóa thuộc hàng nhanh nhất thế giới. Nếu không có những chính sách đột phá để chăm sóc và bồi dưỡng nguồn lực này ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ lỡ nhịp với "thời điểm vàng" để bứt phá.

Sự kiện Quốc hội thông qua Luật Dân số vào ngày 10/12/2025 là một bước ngoặt về tư duy. Chúng ta chính thức khép lại kỷ nguyên "Kế hoạch hóa gia đình" vốn tập trung vào việc giảm sinh, để mở ra một chương mới: Dân số và Phát triển.

Luật mới không chỉ điều chỉnh các con số, mà tập trung vào việc tạo điều kiện tốt nhất cho con người phát triển. Trọng tâm của Luật là duy trì mức sinh thay thế, kiểm soát mất cân bằng giới tính, thích ứng với già hóa và quan trọng nhất là nâng cao chất lượng dân số. Đây chính là nền tảng để xây dựng một "Thế hệ vàng" – những người Việt Nam khỏe mạnh về thể chất, vững vàng về kiến thức và giàu giá trị nhân văn.

Những "đòn bẩy" hiện thực hóa ước mơ

Để khuyến khích các gia đình đầu tư vào thế hệ tương lai, Luật Dân số 2025 đã đưa ra những chính sách hỗ trợ "thấu tình đạt lý", giải quyết trực tiếp những nỗi lo về kinh tế và thời gian của các cặp vợ chồng trẻ.

Chính sách hỗ trợ thai sản đột phá

Lần đầu tiên, Luật quy định lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng. Việc tăng thêm 1 tháng so với trước đây không chỉ giúp người mẹ hồi phục sức khỏe tốt hơn mà còn tạo khoảng thời gian quý giá để chăm sóc trẻ trong giai đoạn đầu đời quan trọng nhất. Bên cạnh đó, lao động nam cũng được nghỉ 10 ngày khi vợ sinh con, khẳng định vai trò đồng hành của người cha trong việc nuôi dạy con cái.

Ưu tiên nhà ở - Giải bài toán an cư

Nỗi lo "an cư lạc nghiệp" luôn là rào cản lớn nhất khiến các cặp vợ chồng tại đô thị ngại sinh con. Luật Dân số 2025 đã đưa ra lời giải bằng chính sách ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội cho những gia đình có từ hai con trở lên. Việc ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội sẽ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính, tạo môi trường sống ổn định để trẻ em phát triển toàn diện.

Hỗ trợ tài chính và chăm sóc y tế

Tại các vùng có mức sinh thấp, phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ nhận được các khoản hỗ trợ tài chính thiết thực. Đồng thời, việc miễn phí hoặc hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh chính là "tấm lưới bảo vệ" giúp phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh, đảm bảo trẻ em sinh ra đều khỏe mạnh.

Nâng tầm chất lượng từ "gốc rễ" đến khi "về già"

Tầm nhìn của Luật Dân số 2025 là sự chăm sóc xuyên suốt vòng đời. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, chất lượng dân số phải được vun đắp từ khi trẻ còn trong bụng mẹ cho đến khi trở thành những người cao tuổi có ích cho xã hội.

Trước khi sinh: Đẩy mạnh tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân và tầm soát bệnh tật. Đây là bước đi then chốt để đảm bảo giống nòi khỏe mạnh ngay từ vạch xuất phát.

Trong giai đoạn phát triển: Luật chú trọng vào việc xóa bỏ tình trạng tảo hôn và suy dinh dưỡng ở vùng sâu vùng xa, thu hẹp khoảng cách về chất lượng nhân lực giữa các vùng miền. Một "Thế hệ vàng" không thể thiếu đi bất kỳ nhóm dân cư nào.

Thích ứng với già hóa: Chúng ta không chỉ hướng tới việc sống lâu mà phải là "sống khỏe". Hệ thống mạng lưới chăm sóc người cao tuổi chuyên nghiệp được Luật quy định sẽ giúp những người đi trước truyền lại kinh nghiệm, giá trị cho thế hệ sau, tạo nên một sự tiếp nối bền vững.

Xây dựng "Thế hệ vàng" không phải là nhiệm vụ của riêng ngành y tế hay cơ quan quản lý dân số, mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con và nuôi dạy tốt, mỗi doanh nghiệp tạo điều kiện cho cha mẹ chăm sóc con cái, mỗi chính sách của Nhà nước đều là một viên gạch xây dựng nên tương lai quốc gia.

Luật Dân số 2025 đã trao quyền quyết định và sự hỗ trợ tối đa cho người dân. Khi mỗi cá nhân khỏe mạnh và hạnh phúc, 100 triệu dân sẽ trở thành 100 triệu nguồn năng lượng tích cực, biến Việt Nam thành một cường quốc phát triển bền vững. "Thế hệ vàng" đang dần hình thành từ chính những thay đổi nhỏ nhưng mang tầm chiến lược ngày hôm nay.