Thứ trưởng Trần Văn Thuấn: Xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc không phải phong trào nhất thời, càng không thể dừng lại ở khẩu hiệu

Trong phát biểu tại lễ phát động cuộc thi "Cơ sở y tế không khói thuốc" lần 2 do Báo Sức khoẻ & Đời sống - cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế phối hợp cùng Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức, GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, Uỷ viên Thường trực Hội đồng Quản lý Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá nhấn mạnh: Hoạt động phát động cuộc thi mang ý nghĩa đặc biệt khi diễn ra đúng ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. 

Thứ trưởng nhắc lại câu chuyện giản dị nhưng sâu sắc của Bác Hồ khi được thầy thuốc khuyên bỏ thuốc lá: "Bác hút thuốc từ lúc còn trẻ nay đã thành thói quen, bây giờ bỏ thì tốt nhưng không dễ, các chú phải giúp Bác bỏ tính xấu này".

Theo GS.TS Trần Văn Thuấn câu nói ấy cho thấy để thay đổi một thói quen có hại cần có quyết tâm của mỗi cá nhân, sự đồng hành của cộng đồng và một môi trường đủ tốt để hỗ trợ sự thay đổi tích cực.

"Tinh thần ấy cũng chính là điều chúng ta đang hướng tới hôm nay: xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc, để bệnh viện không chỉ là nơi điều trị bệnh tật, mà còn là nơi khởi đầu cho những lựa chọn sống lành mạnh hơn"- Thứ trưởng Trần Văn Thuấn khẳng định.

Thuốc lá cướp đi hơn 8 triệu sinh mạng mỗi năm

Thứ trưởng Trẩn Văn Thuấn nêu rõ, thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật và tử vong có thể phòng tránh được. Mỗi điếu thuốc được châm lên không chỉ đốt cháy lá thuốc, mà còn đốt cháy sức khỏe của người hút, làm tổn thương lá phổi của người bên cạnh, làm tăng gánh nặng cho gia đình, bệnh viện và xã hội. Trên thế giới, thuốc lá cướp đi hơn 8 triệu sinh mạng mỗi năm. Tại Việt Nam, các bệnh liên quan đến hút thuốc khiến hơn 100.000 người tử vong mỗi năm.

Đáng lo ngại hơn, bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang len lỏi vào đời sống, đặc biệt trong giới trẻ, bằng hình thức hấp dẫn, hương vị đa dạng và những thông điệp dễ gây ngộ nhận. 

"Đây không phải là một xu hướng vô hại, mà là một nguy cơ mới dẫn thanh thiếu niên đến lệ thuộc nicotine và các tổn hại sức khỏe lâu dài. Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này"- Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.

Cơ sở y tế là nơi người dân tìm đến khi sức khỏe bị tổn thương, khi sự sống cần được bảo vệ, khi niềm tin cần được nâng đỡ. Không thể có một bệnh viện chữa lành thật sự nếu trong khuôn viên bệnh viện vẫn còn khói thuốc. Không thể nói đến an toàn người bệnh, chất lượng bệnh viện, văn hóa phục vụ, nếu người bệnh, người nhà người bệnh, trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và chính nhân viên y tế vẫn phải hít khói thuốc thụ động trong môi trường khám bệnh, chữa bệnh.

Một cơ sở y tế không khói thuốc không đơn thuần là nơi có biển cấm hút thuốc. Đó phải là nơi pháp luật được thực thi nghiêm túc; nơi người đứng đầu thể hiện trách nhiệm rõ ràng; nơi mỗi nhân viên y tế là một tấm gương; nơi người bệnh được tư vấn, hỗ trợ cai thuốc; nơi mọi hành vi hút thuốc, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới được nhận diện, nhắc nhở, giám sát bằng sự kiên trì, chuẩn mực và nhân văn.

Nói cách khác, cơ sở y tế không khói thuốc là một biểu hiện cụ thể của bệnh viện an toàn, bệnh viện văn minh, bệnh viện lấy người bệnh làm trung tâm. Đó cũng là một thước đo văn hóa của ngành Y tế.

Phải được đưa vào quản trị bệnh viện, quản lý chất lượng, an toàn người bệnh, thi đua khen thưởng

Theo Lãnh đạo Bộ Y tế, cuộc thi "Cơ sở y tế không khói thuốc" lần thứ nhất đã tạo hiệu ứng tốt, khơi dậy tinh thần thi đua, lan tỏa nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo từ các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các trường đại học và đơn vị y tế trong cả nước. 

"Tôi ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Báo Sức khỏe & Đời sống, Hội đồng giám khảo, Ban Tổ chức, cùng sự hưởng ứng trách nhiệm của các cơ sở y tế"- Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nói.

Tuy nhiên, lãnh đạo bộ cũng nêu rõ: Xây dựng môi trường không khói thuốc không thể là phong trào nhất thời; càng không thể dừng lại ở khẩu hiệu, pano, áp phích hay một vài đợt kiểm tra. Đây phải là một chuẩn mực vận hành thường xuyên của từng cơ sở y tế, được đưa vào quản trị bệnh viện, quản lý chất lượng, an toàn người bệnh, thi đua khen thưởng và trách nhiệm của người đứng đầu.

"Cuộc thi lần II được phát động hôm nay cần tạo ra một bước chuyển rõ hơn, thực chất hơn và bền vững hơn"- Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nói và yêu cầu các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các trường đại học, các đơn vị y tế trong cả nước tập trung vào ba yêu cầu.

Thứ nhất, phải làm thật. Không khói thuốc trong cơ sở y tế không phải để dự thi, không phải để báo cáo, mà để bảo vệ sức khỏe người bệnh và nhân viên y tế mỗi ngày.

Thứ hai, phải làm đều. Mỗi khoa, phòng, buồng bệnh, hành lang, khuôn viên, nhà xe, căng tin đều phải là một phần của môi trường không khói thuốc. Không có vùng trống, không có ngoại lệ, không có nể nang trong thực thi quy định.

Thứ ba, phải làm bằng trách nhiệm và lòng nhân ái. Người hút thuốc cần được nhắc nhở, nhưng cũng cần được tư vấn, hỗ trợ và đồng hành để từ bỏ thuốc lá. Với thanh thiếu niên và người trẻ, chúng ta càng phải chủ động bảo vệ từ sớm, không để các sản phẩm thuốc lá mới khoác lên mình vẻ ngoài hiện đại để che giấu nguy cơ gây nghiện và hủy hoại sức khỏe.

Nhân dịp này Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cũng đề nghị các cơ quan truyền thông, đặc biệt là Báo Sức khỏe & Đời sống, tiếp tục phát huy vai trò là tiếng nói chính thống, tin cậy, nhân văn của ngành Y tế; lan tỏa những mô hình tốt, những bệnh viện làm thật, làm bền, làm sáng tạo; góp phần hình thành một chuẩn mực xã hội: đến bệnh viện là đến một không gian chữa lành, an toàn, trong lành và không khói thuốc.

Sắp phát động cuộc thi Cơ sở y tế không khói thuốc lá lần II

SKĐS - Sau thành công của cuộc thi Cơ sở y tế không khói thuốc lá lần I, Báo Sức khoẻ & Đời sống và Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá tiếp tục tổ chức cuộc thi Cơ sở y tế không khói thuốc lá lần II. Cuộc thi sẽ chính thức được phát động vào ngày 19/5/2026.