Sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Làm rõ khái niệm để thống nhất trong thực thi pháp luật

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá do Bộ Y tế xây dựng đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp sáng 21/9. 

Dự thảo tập trung cập nhật các quy định để quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa một số thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Bổ sung quy định cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá khác.

Theo đó, dự thảo bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác.

Cùng với đó, dự thảo bổ sung quy định cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác. Hành vi trưng bày sản phẩm thuốc lá cũng được bổ sung vào nhóm hành vi bị cấm.

Dự thảo Luật gồm 3 điều, trong đó Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Điều 2 quy định về hiệu lực thi hành và Điều 3 quy định điều khoản chuyển tiếp.

Việc bổ sung các quy định mới nhằm cập nhật hệ thống pháp luật trước sự xuất hiện của nhiều sản phẩm thuốc lá mới, đồng thời ngăn ngừa tình trạng lợi dụng khoảng trống pháp lý để kinh doanh, lắp ráp, sản xuất hoặc đưa các sản phẩm chứa nicotine trái phép ra thị trường.

Một nội dung quan trọng được sửa đổi ngay từ Điều 2 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là khái niệm "thuốc lá".

Theo Ban soạn thảo, việc sửa đổi nhằm bảo đảm tên gọi và phạm vi khái niệm "thuốc lá" bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật.

Dự thảo đồng thời bổ sung các khái niệm "thuốc lá điện tử", "thuốc lá nung nóng", "thiết bị điện tử", "thuốc lá đặc chế" và "thuốc lá khác". Việc luật hóa các khái niệm này nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất để quản lý các sản phẩm mới, trong đó có những sản phẩm có chứa chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người và đã thuộc diện bị cấm theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Khái niệm "nguyên liệu thuốc lá" cũng được sửa đổi, bổ sung theo hướng bao quát các loại sản phẩm nguyên liệu thuốc lá.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung khái niệm "trưng bày thuốc lá" nhằm chuẩn hóa cách hiểu về hành vi này, qua đó tạo cơ sở thống nhất trong thực thi quy định cấm trưng bày thuốc lá.

Khái niệm "tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng" cũng được bổ sung nhằm hạn chế vướng mắc trong việc xác định, chứng minh hành vi vi phạm.

Theo Ban soạn thảo, việc làm rõ các khái niệm là cần thiết trong bối cảnh phương thức sản xuất, kinh doanh và quảng bá các sản phẩm thuốc lá ngày càng đa dạng, trong đó có hoạt động trên môi trường điện tử.

Tăng yêu cầu bảo vệ phụ nữ, trẻ em và nhóm dễ bị tổn thương

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nguyên tắc phòng, chống tác hại của thuốc lá tại khoản 4 Điều 3 theo hướng bảo đảm chính sách dân tộc và tăng cường bảo vệ các đối tượng dễ bị tổn thương, phụ nữ, trẻ em khỏi ảnh hưởng của thuốc lá.

Đây là nội dung được đặt trong tổng thể các quy định nhằm tăng cường bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là những nhóm có nguy cơ chịu tác động lớn từ việc sử dụng thuốc lá hoặc phơi nhiễm với khói thuốc.

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng, chống tác hại của thuốc lá tại khoản 2 Điều 5, nhằm thể hiện rõ hơn vai trò của Bộ Y tế là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Tại Điều 9, dự thảo sửa đổi, bổ sung một số hành vi bị nghiêm cấm. Ngoài các sản phẩm thuốc lá truyền thống, nhóm hành vi bị cấm được mở rộng đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác, thuốc lá đặc chế, dung dịch thuốc lá điện tử, thiết bị điện tử, linh kiện, cụm linh kiện rời sử dụng để lắp ráp, sản xuất các sản phẩm này.

Việc bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý thực tế, nhất là trước tình trạng xuất hiện các sản phẩm mới có chứa nicotine, các hình thức kinh doanh bộ phận, nguyên liệu rời để lắp ráp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và hoạt động mua bán thuốc lá trên môi trường điện tử.

Dự thảo giao Chính phủ quy định cụ thể một số nội dung để bảo đảm quy định có thể được cập nhật, phù hợp với diễn biến thực tế.

Cập nhật các địa điểm cấm hút thuốc, tăng bảo vệ môi trường giáo dục

Dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn tại khoản 1, khoản 2 Điều 11 theo hướng cập nhật tên gọi chung của cơ sở giáo dục, bảo đảm thống nhất với quy định cấm hút thuốc lá trong các cơ sở giáo dục tại Luật Giáo dục.

Đây cũng là nội dung có ý nghĩa trong việc xây dựng môi trường giáo dục không khói thuốc, bảo vệ học sinh, sinh viên và cán bộ, giáo viên trước tác động của thuốc lá.

Liên quan đến cai nghiện thuốc lá, dự thảo sửa đổi khoản 4 Điều 17 theo hướng cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, phù hợp với yêu cầu cải cách theo Nghị quyết 66.18 của Chính phủ và Luật Đầu tư sửa đổi năm 2026.

Theo hướng phân cấp, phân quyền, dự thảo không giao Chính phủ quy định điều kiện thành lập và tổ chức hoạt động cai nghiện, tư vấn cai nghiện thuốc lá mà giao Bộ Y tế hướng dẫn tổ chức thực hiện.

Bộ Y tế bãi bỏ 2 thủ tục hành chính liên quan đến thuốc lá

SKĐS - Bộ Y tế công bố bãi bỏ 2 thủ tục hành chính lĩnh vực phòng bệnh thuộc Bộ Y tế quản lý liên quan đến thuốc lá điếu.