Ít ai biết rằng, trong quá khứ, những cái tên sau này "nổi như cồn" trên mạng xã hội như Phú Lê, Hiệp đen hay Phạm Tuấn… đều là những nhân vật chẳng ai biết đến. Vậy mà, chỉ sau vài năm, những cái tên này bất ngờ trở thành "hiện tượng mạng" thông qua hàng loạt bộ phim ngắn tự quay, tự dàn dựng về đề tài đời sống giang hồ.
Nội dung phim chủ yếu xoay quanh các khẩu hiệu vô vị mà "dân xã hội" hay nói, kiểu "mãi là anh em". Các cảnh "đàn anh sa cơ" bị đàn em phản bội, cướp địa bàn và màn trả thù sau khi "thành đạt"…
Mặc dù nội dung nghèo nàn, diễn xuất có phần ngô nghê, vô lý, thế nhưng các nhân vật "giang hồ mạng" lập tức trở thành người nổi tiếng, được một bộ phận không nhỏ giới trẻ coi là thần tượng.
Có lần, trên Facebook của nhân vật "DT" bày tỏ mình đi ra đường là nhiều người nhận ra, các cháu nhỏ còn vây lại xin chụp ảnh chung, xin chữ ký. Một nhân vật vốn dĩ có tiền án, tiền sự bỗng nhiên được giới trẻ săn đón đã khiến nhiều người phải lo lắng.
Với tư cách người làm giáo dục, bà Hà Thị Thu Trang, Hiệu trưởng một trường liên cấp tại Hà Nội bày tỏ, các nội dung bạo lực, đề cao lối sống hưởng thụ là một mối nguy cho tư duy của trẻ khi xem phải.
Bà Trang cho hay, sự hình thành tư duy của học sinh vốn dĩ phải được định hướng bằng kiến thức, nền tảng gia đình và các mối quan hệ lành mạnh của xã hội. Nếu các cháu xem những nội dung từ phim "giang hồ mạng", suy nghĩ có thể bị ảnh hưởng, thậm chí dễ bắt chước. Theo bà Trang, việc dẹp bỏ các nội dung độc hại này là một hành động đúng nhằm bảo vệ sự trong sạch trên không gian mạng.
Mới đây, các đơn vị công an của một số tỉnh, thành như Hà Nội, TPHCM, Đồng Nai đồng loạt khởi tố, bắt giữ những nhân vật cộm cán chuyên sản xuất, phát tán phim giang hồ lên mạng xã hội.
Trong đó, phải kể đến những đối tượng rất nổi tiếng như Phú Lê, Hiệp đen, Dũng trọc Hà Đông hay nhóm "Cọp đen" tại tỉnh Đồng Nai.
Nhóm "Cọp đen" bị Công an TP Đồng Nai triệt phá. Ảnh: Công an TP Đồng Nai.
Trong vụ án của Nguyễn Văn Dũng (hay Dũng trọc Hà Đông) và Phạm Tiến Mạnh (tức Thật Mạnh), công an xác định nhóm này đã sản xuất nhiều phim ngắn, trong đó có "Kẻ phản bội", "Cuộc chơi sắp đặt" và "Phi vụ cuối cùng". Các phim có nhiều cảnh mang màu sắc xã hội đen, mô tả việc sinh hoạt băng nhóm, sử dụng hung khí và súng để thanh toán, bị cơ quan chức năng xác định có nội dung cổ súy bạo lực và tệ nạn xã hội.
Sau khi được đăng tải trên YouTube, ba phim ngắn trên thu hút hàng triệu lượt xem, bình luận và chia sẻ.
Theo Bộ Công an, việc phát tán rộng rãi những nội dung trên có thể tạo ra nhận thức lệch lạc, nhất là đối với thanh thiếu niên; làm gia tăng xu hướng coi bạo lực là cách giải quyết mâu thuẫn và thúc đẩy hành vi bắt chước những hình tượng, băng nhóm xuất hiện trong phim.
TS. luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, hiện tượng giang hồ mạng không phải mới xuất hiện trong thời gian gần đây. Trong nhiều năm qua, chúng ta đã chứng kiến sự xuất hiện của hàng loạt kênh YouTube, Facebook và các nền tảng khác chuyên sản xuất, phát tán những video, phim ngắn có nội dung bạo lực, mô tả cảnh đánh nhau, chém giết, giải quyết mâu thuẫn bằng hung khí.
Những nhân vật xuất hiện trong các video này thường có hình thức xăm trổ, cạo trọc đầu, ăn nói ngang tàng, có những phát ngôn thể hiện sự bất cần, coi thường pháp luật, tự xây dựng hình ảnh như những người có quyền lực, có thể giải quyết mọi mâu thuẫn bằng bạo lực.
Điều đáng lo ngại là những hình ảnh đó đôi khi được xây dựng như những nhân vật có sức ảnh hưởng, được một bộ phận người xem tung hô, thần tượng và học theo.
Đối tượng Hiệp đen bị khởi tố. Ảnh: Bộ Công an.
Chúng ta cần nhìn nhận rằng, đây không đơn thuần là vấn đề văn hóa hay giải trí trên mạng xã hội. Nó còn là vấn đề an ninh, trật tự, an toàn xã hội và giáo dục thế hệ trẻ.
Khi một người có hành vi côn đồ, coi thường pháp luật nhưng lại được tung hô như một người hùng, được xem là biểu tượng của sức mạnh, bản lĩnh thì những giá trị đạo đức và chuẩn mực xã hội có nguy cơ bị đảo lộn.
Đặc biệt, trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm dễ bị tác động bởi những nội dung này.
Ở lứa tuổi đang hình thành nhân cách, các em có thể chưa đủ khả năng phân biệt giữa hình ảnh được dàn dựng trên mạng với những giá trị thực sự của cuộc sống. Việc tiếp xúc thường xuyên với nội dung bạo lực, những phát ngôn cực đoan, lối sống bất chấp pháp luật có thể dẫn đến nhận thức lệch lạc, bắt chước hành vi xấu và giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực.
Một nguy cơ khác là thuật toán phân phối nội dung của các nền tảng mạng xã hội có thể khiến những video gây sốc, kích thích tò mò, tranh cãi hoặc có tính bạo lực tiếp tục được lan truyền rộng rãi khi thu hút tương tác. Điều này vô tình tạo động lực để một số đối tượng tiếp tục sản xuất những nội dung ngày càng phản cảm, nguy hiểm hơn nhằm thu hút lượt xem, lượt thích và xây dựng sức ảnh hưởng.
Nếu không có biện pháp kiểm soát, ngăn chặn kịp thời, chúng ta có thể tạo ra một môi trường mà ở đó những hành vi lệch chuẩn lại được chú ý, còn những giá trị tích cực, nhân văn không được quan tâm đúng mức.
Sau khi triệt phá ổ nhóm "giang hồ mạng" do Nguyễn Tuấn Hiệp (tức Hiệp đen, trú tại TP Hồ Chí Minh) cầm đầu, Công an TP Hồ Chí Minh cho biết sẽ kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng mạng xã hội để cổ súy bạo lực, phô trương thanh thế giang hồ, đe dọa, uy hiếp người khác và thực hiện hoạt động vi phạm pháp luật. Không để các đối tượng núp bóng những clip dàn dựng, nội dung giải trí để thực hiện hành vi vi phạm, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Công an TP Hồ Chí Minh đề nghị người dân không tung hô, cổ súy, tiếp tay lan truyền các nội dung độc hại; đặc biệt, thanh thiếu niên không ngộ nhận sự nổi tiếng trên mạng là uy tín, không bắt chước lối sống coi thường pháp luật.
