Báo động gia tăng bệnh đái tháo đường
Chia sẻ tại hội thảo "Các giải pháp thúc đẩy dinh dưỡng lành mạnh trong phòng, chống bệnh không lây nhiễm" mới đây được Cục Phòng bệnh, WHO và HealthBridge tổ chức, PGS.TS. Phan Hướng Dương, Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cho biết, trong đời sống hiện đại, hành vi ăn uống và sinh hoạt đang chịu tác động tiêu cực từ môi trường thực phẩm xung quanh. Trẻ em và giới trẻ ngày càng lạm dụng đồ ăn nhanh, các loại đồ uống có đường ngập tràn quảng cáo trên các phương tiện truyền thông với hình ảnh bắt mắt, dễ thu hút. Đáng nói là nhiều người trẻ làm việc nhóm, làm việc online thường ra quán cafe ngồi cả ngày như một thói quen khó bỏ. Và, cứ mỗi lần ra quán lại gọi trà sữa, đồ uống có đường, dần dần nghiện đồ ngọt lúc nào không hay. Những thói quen như như vậy đang trở thành ngòi nổ cho bệnh tật.
Theo thống kê, tỷ lệ đái tháo đường tại Việt Nam thời gian qua đang gia tăng rất nhanh. Nếu như kết quả điều tra toàn quốc năm 2002 chỉ ghi nhận 2,7% người trong độ tuổi từ 30 đến 69 mắc bệnh, thì đến năm 2012 con số này đã tăng lên 5,4%, và chạm mức 7,3% vào năm 2020. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ này đã vươn lên mức 8,3%, đi kèm tỷ lệ tiền đái tháo đường cực cao lên tới 17,8%.
Điều đáng lo ngại là đái tháo đường thường tiến triển rất âm thầm trong cơ thể. PGS.TS. Phan Hướng Dương chỉ ra thực tế rằng có đến 62,6% người mắc đái tháo đường type 2 không biết mình bị bệnh do chủ quan không đi khám sớm. Không dừng lại ở đó, tỷ lệ người bệnh đạt mục tiêu điều trị HbA1c (dưới 7%) hiện vẫn còn thấp, trong khi tỷ lệ không đạt lên tới 67,9%, làm gia tăng đáng kể các biến chứng nguy hiểm.
PGS.TS Phan Hướng Dương chia sẻ tại hội thảo.
"Các biến chứng của căn bệnh này vô cùng nặng nề: khoảng 60% bệnh nhân chạy thận nhân tạo hiện nay là do đái tháo đường; các biến chứng thần kinh ngoại biên và bàn chân không chỉ đẩy chi phí điều trị từ vài triệu lên tới hàng trăm triệu đồng mà còn là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế không do tai nạn giao thông hay lao động. Thêm vào đó, y học hiện đại tiếp tục ghi nhận đái tháo đường không đứng riêng rẽ mà nằm trong một "vòng xoắn bệnh lý" phức tạp gồm tim mạch - thận - gan và chuyển hóa", TS Phan Hướng Dương chia sẻ.
PGS. Dương cũng lưu ý, việc tập luyện thể dục cũng cần đúng cách; đơn thuần chỉ đi bộ sức bền là chưa đủ để giảm mỡ hay ngăn ngừa mất cơ vân. Muốn điều trị và kiểm soát bệnh thành công, người dân bắt buộc phải thay đổi toàn diện từ dinh dưỡng, hành vi cho đến chất lượng tập luyện, kiểm soát đồng thời cả đường huyết, huyết áp và mỡ máu thay vì chỉ tập trung vào một yếu tố đơn lẻ.
Dán nhãn mặt trước thực phẩm giúp người tiêu dùng có lựa chọn lành manh
Theo Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm đến 74% tổng số ca tử vong trên toàn cầu, và con số này tại Việt Nam thậm chí lên tới 80%.
Trước thực trạng trên, WHO khuyến cáo đưa thông tin về mức độ lành mạnh của các sản phẩm, các thành phần trong sản phẩm để người dân dễ dàng tiếp cận và đưa ra lựa chọn lành mạnh hơn.
Hiện nay, các loại thực phẩm đóng gói sẵn thường ghi thành phần và giá trị dinh dưỡng ở mặt sau bao bì, tuy nhiên lượng thông tin quá nhiều chữ khiến người tiêu dùng khó nhận biết nhanh chóng sản phẩm có chứa quá nhiều đường, muối hay chất béo không lành mạnh. Trước tình hình này, đại diện WHO, HealthBridge cùng các chuyên gia dinh dưỡng đang mạnh mẽ khuyến nghị áp dụng nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì (FOPL). Đây là hình thức thông tin bổ sung trực quan bằng chữ, hình ảnh hoặc kết hợp cả hai, giúp người dân dễ dàng nhận diện giá trị dinh dưỡng tổng thể hoặc mức độ lành mạnh của sản phẩm ngay từ cái nhìn đầu tiên. Các nước trên thế giới, bao gồm Mỹ và các quốc gia châu Âu, đã triển khai biện pháp này từ lâu.
Đại diện WHO cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của một gói chính sách toàn diện trong phòng chống bệnh không lây nhiễm, bao gồm:
Áp dụng quy định bắt buộc và thực thi nghiêm ngặt việc hạn chế quảng cáo, tiếp thị các sản phẩm chứa nhiều đường, muối, chất béo không lành mạnh hướng tới trẻ em.
Điều chỉnh công thức sản phẩm và đồ uống của các nhà sản xuất để đảm bảo lành mạnh hơn.
Triển khai các chính sách mua sắm thực phẩm công hướng tới chế độ ăn lành mạnh, kết hợp truyền thông thay đổi hành vi cộng đồng.
Đẩy mạnh các chính sách bảo vệ trẻ em khỏi tác động của tiếp thị thực phẩm và hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ.
Việc kết hợp đồng bộ các biện pháp từ kiểm soát dinh dưỡng, thay đổi lối sống, đến các chính sách minh bạch hóa thông tin sản phẩm như dán nhãn mặt trước có tính cảnh báo cao như bao thuốc lá – sẽ là "chìa khóa" cốt lõi giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, kìm hãm đà gia tăng của các bệnh không lây nhiễm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.