Ai được tiêm vắc xin HPV miễn phí từ 1/7?
Từ ngày 1/7/2026, Bộ Y tế chính thức đưa vắc xin phòng ung thư cổ tử cung, sùi mào gà do HPV cùng vắc xin phế cầu vào danh mục tiêm chủng bắt buộc miễn phí trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, nâng tổng số bệnh bắt buộc phòng ngừa lên 14 loại. Đây là bước tiến y tế mang tính lịch sử, bảo vệ toàn diện thế hệ trẻ trước gánh nặng bệnh tật nguy hiểm.
HPV được đưa vào danh sách tiêm chủng mở rộng từ 1/7/2026. Ảnh: PV
Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT ban hành ngày 16/5/2026, Bộ trưởng Bộ Y tế quy định rõ Danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua hoạt động của Chương trình Tiêm chủng Mở rộng bao gồm: Bệnh viêm gan virus B; Bệnh lao; Bệnh bạch hầu; Bệnh ho gà; Bệnh uốn ván; Bệnh bại liệt; Bệnh do Haemophilus influenzae týp B (Hib); Bệnh sởi; Bệnh rubella; Bệnh viêm não Nhật Bản; Bệnh tiêu chảy do virus Rota; Bệnh do phế cầu; Bệnh do virus gây u nhú ở người (HPV); Bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Quyết định đưa HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc thể hiện góc nhìn dịch tễ học sắc bén và nhân văn của ngành y tế. Dưới góc độ khoa học, HPV không chỉ gây ung thư cổ tử cung ở phụ nữ mà còn là thủ phạm gây ung thư vòm họng, hậu môn, dương vật và sùi mào gà ở cả hai giới. Tiêm ngừa HPV ở "độ tuổi vàng" từ 9 - 14 tuổi giúp cơ thể sinh kháng thể mạnh mẽ nhất, đạt hiệu quả bảo vệ trên 90%.
Theo các chuyên gia y tế, việc phổ cập hóa vắc xin HPV vào Chương trình TCMR giúp xóa bỏ rào cản chi phí, bảo vệ công bằng quyền lợi y tế cho trẻ em gái, hướng tới mục tiêu xóa sổ ung thư cổ tử cung tại Việt Nam.
Khi vắc xin HPV đi vào Chương trình tiêm chủng mở rộng miễn phí, ngân sách Nhà nước sẽ ưu tiên phân bổ theo lộ trình, tập trung trước hết cho các đối tượng nguy cơ cao và vùng khó khăn.
Theo lộ trình của Bộ Y tế, vaccine HPV sẽ được ưu tiên tiêm miễn phí cho trẻ em gái từ 9 đến dưới 15 tuổi, tùy kế hoạch triển khai tại từng địa phương, tiêm chủ yếu tại trường học và cơ sở y tế công lập. Đây là nhóm tuổi được đánh giá có hiệu quả bảo vệ tốt nhất vì phần lớn chưa phơi nhiễm với HPV. Các nghiên cứu cho thấy vaccine HPV phát huy hiệu quả cao nhất khi được tiêm trước khi có quan hệ tình dục.
Theo lộ trình được phê duyệt, Chương trình sẽ triển khai trước tại bốn tỉnh gồm Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long đối với trẻ em gái 12 tuổi, với khoảng 18.000 trẻ được tiếp cận mỗi năm trong giai đoạn 2026-2028.
Động thái này được nhiều chuyên gia đánh giá là dấu mốc quan trọng của y tế dự phòng, đồng thời cho thấy việc nâng cao nhận thức cộng đồng về HPV và các biện pháp dự phòng phù hợp vẫn là mắt xích không thể thiếu trong hành trình giảm gánh nặng bệnh tật lâu dài.
Hiện vaccine HPV có giá khoảng 3-6 triệu đồng cho đủ ba liều; vaccine phế cầu khoảng 1,2 triệu đồng mỗi mũi. Việc đưa hai vaccine vào diện miễn phí được kỳ vọng giúp trẻ em, đặc biệt ở vùng khó khăn, tiếp cận công bằng hơn với dịch vụ y tế dự phòng.
Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia được triển khai từ năm 1985. Sau gần 40 năm, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000, loại trừ uốn ván sơ sinh năm 2005 và duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi ở mức trên 90%.
Tiêm vắc xin HPV góp phần giảm gánh nặng bệnh tật trong tương lai
Tổ chức Y tế Thế giới WHO cũng khuyến nghị các quốc gia tăng tỉ lệ tiêm vaccine HPV ở trẻ em gái nhằm giảm gánh nặng bệnh tật trong tương lai. Nhiều nước triển khai tiêm chủng diện rộng đã ghi nhận giảm tỷ lệ nhiễm HPV, tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung.
Một số nghiên cứu cho thấy vaccine HPV có thể phòng ngừa hơn 90% trường hợp ung thư cổ tử cung liên quan các type HPV nguy cơ cao phổ biến. Tiêm vaccine đúng độ tuổi, đủ số mũi theo hướng dẫn và tiếp tục tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ.
WHO đặt mục tiêu toàn cầu loại trừ ung thư cổ tử cung trong thế kỷ này. Một trong những chiến lược trọng tâm là tăng tỷ lệ tiêm vaccine HPV ở trẻ em gái. Việc Việt Nam đưa vaccine HPV vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh tật lâu dài.
HPV (Human Papillomavirus) là loại virus phổ biến lây truyền chủ yếu qua đường tình dục với hơn 100 type khác nhau. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), HPV là nguyên nhân gây ra gần như toàn bộ các ca ung thư cổ tử cung. Ngoài ra, virus này còn liên quan đến nhiều bệnh lý nguy hiểm khác như: Ung thư âm hộ, âm đạo; Ung thư hậu môn; Ung thư dương vật; Ung thư vòm họng, hầu họng; Mụn cóc sinh dục...
Tại Việt Nam, ung thư cổ tử cung hiện nằm trong nhóm ung thư phổ biến ở phụ nữ. Mỗi năm ghi nhận hàng nghìn ca mắc mới và nhiều trường hợp tử vong do phát hiện muộn.
Để thực hiện thành công Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035, Bộ Y tế xác định 6 nhóm giải pháp đồng bộ:
Chính sách và Tài chính: Thực hiện Lộ trình tăng số lượng vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng; vận động đưa sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung vào danh mục Bảo hiểm y tế chi trả.
Truyền thông, vận động, giáo dục sức khỏe, thay đổi hành vi của người dân nhằm: "Chủ động dự phòng, sàng lọc sớm để đẩy lùi ung thư vú và ung thư cổ tử cung".
Nhân lực và Nâng cao năng lực: Đào tạo nhân viên y tế các cấp theo các quy trình đã được chuẩn hóa, chuyển giao kỹ thuật về sàng lọc, chẩn đoán, điều trị và theo dõi người bệnh UTV và UTCTC theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế; phát triển các hình thức đào tạo, tư vấn, khám, chữa bệnh từ xa.
Cơ sở vật chất và Trang thiết bị: Đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng và thiết bị y tế để tăng cường năng lực chẩn đoán, điều trị ung thư vú, ung thư cổ tử cung. Đảm bảo cung ứng vật tư, thuốc, sinh phẩm, và duy trì hệ thống bảo trì thiết bị định kỳ phục vụ cho dự phòng, sàng lọc và điều trị ung thư vú, ung thư cổ tử cung.
Chuyên môn kỹ thuật và Công nghệ: chuẩn hóa quy trình chuyên môn kỹ thuật, ứng dụng số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao chất lượng sàng lọc, chẩn đoán và điều trị bệnh.
Thông tin và Giám sát: Xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia tích hợp, kết nối với hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý trọn đời lộ trình sức khỏe của phụ nữ.
