Quan Sơn có địa hình đặc thù với thung lũng rộng, núi đá vôi xen kẽ, khí hậu mát mẻ quanh năm. Đây là điều kiện lý tưởng cho chăn nuôi ngựa bạch bán tự nhiên. Từ bao đời nay, ngựa bạch được xem là giống ngựa quý hiếm, gắn với giá trị văn hóa và kinh tế đặc biệt.
Tại xã Quan Sơn, tỉnh Lạng Sơn, giống ngựa này không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành mô hình kinh tế mũi nhọn, giúp nhiều hộ dân vươn lên thoát nghèo.

Ngựa bạch được thả theo đàn, tự kiếm ăn trên đồng cỏ và sườn núi, tạo nên cảnh chăn nuôi đặc trưng của vùng cao xứ Lạng.
Nhiều năm qua, Quan Sơn dần hình thành "thủ phủ ngựa bạch" của xứ Lạng. Trong đó, gia đình ông Nông Quốc Mao là một điển hình. Bắt đầu chỉ với hai con ngựa, đến nay ông duy trì đàn 21 con ngựa sinh sản, mỗi năm xuất bán khoảng 20 con ngựa con, thu về hơn 600 triệu đồng.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, mô hình nuôi ngựa bạch còn góp phần tích cực vào chương trình giảm nghèo bền vững. Năm 2024, xã Quan Sơn hỗ trợ 11 con ngựa bạch giống cho 11 hộ nghèo, với kinh phí trên 400 triệu đồng từ chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

"Ngựa bạch chính là "vàng trắng" của chúng tôi. Nhưng quý nhất là phải giữ được gen thuần chủng", ông Mao chia sẻ.
Ông Nông Đức Thơ (thôn Suối Mạ) cho biết, sau hơn 10 năm nuôi ngựa bạch, gia đình ông hiện có 13 con, vừa bán 3 con thu 150 triệu đồng. "Nhờ ngựa bạch, gia đình tôi xây được nhà mới, mua được xe máy", ông nói.
Dù vậy, người dân vẫn đối mặt với những khó khăn như nguồn giống chất lượng còn hạn chế, kỹ thuật chăn nuôi chưa đồng đều, đầu ra phụ thuộc thương lái. Bên cạnh đó, tiềm năng du lịch trải nghiệm gắn với đàn ngựa và đồng cỏ vẫn chưa được khai thác do hạ tầng giao thông còn khó khăn. Người dân kỳ vọng tuyến ĐT.250 sớm được nâng cấp để mở lối cho "vàng trắng" vươn xa.

Ông Nông Đức Thơ bên đàn ngựa.



Việc chăm sóc, cho ăn được thực hiện thủ công, dựa trên kinh nghiệm lâu năm của người dân địa phương.

Ngựa bạch trong chuồng nuôi, được bổ sung thức ăn tinh vào buổi chiều sau khi chăn thả.

Đàn ngựa bạch được chăn thả bán tự nhiên trên triền núi đá vôi ở độ cao gần 1.000m tại xã Quan Sơn (Lạng Sơn).