Một người bệnh nam trên 60 tuổi, dù đang điều trị đái tháo đường tương đối ổn định, nhưng sau một đợt mắc zona thần kinh, đường huyết bắt đầu dao động, khó kiểm soát hơn. Các bóng nước trên da đã giảm sau vài tuần nhưng cơn đau vẫn kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt. Từ trường hợp này, PGS TS BS. Trần Quang Nam - Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh lưu ý, quản lý đái tháo đường không chỉ là kiểm soát đường huyết mà còn cần quan tâm đến cân nặng, dinh dưỡng và phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị và chất lượng cuộc sống.
Chuyên gia chia sẻ hướng dẫn lựa chọn thực đơn phù hợp với thể trạng, góp phần kiểm soát cân nặng và đường huyết.
Hưởng ứng Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11, ngày 10/11/2026, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh tổ chức chương trình tư vấn sức khỏe "Đái tháo đường: Phát hiện sớm - Can thiệp kịp thời", với sự đồng hành của Công ty Abbott Việt Nam, Công ty TNHH Terumo Việt Nam và Công ty TNHH Novo Nordisk Việt Nam. Chương trình tập trung vào ba vấn đề quan trọng: kiểm soát cân nặng, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý và chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là zona thần kinh và bệnh đường hô hấp dưới do virus hợp bào hô hấp (RSV).
Theo BS CKI. Mã Tùng Phát - Khoa Nội tiết, béo phì không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn liên quan đến đề kháng insulin, tăng đường huyết, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch. Ở người đã mắc đái tháo đường, thừa cân, béo phì còn có thể khiến việc điều trị khó đạt mục tiêu hơn. Vì vậy, bên cạnh cân nặng, các chỉ số như BMI, vòng eo và thành phần cơ thể cũng cần được quan tâm.
PGS TS BS. Trần Quang Nam và TS BS. Nguyễn Huy Luân chia sẻ về quản lý đái tháo đường và chủ động phòng ngừa nhiễm trùng.
Với người châu Á, BMI từ 25 kg/m² trở lên được xem là béo phì; vòng eo từ 90 cm ở nam và 80 cm ở nữ là những ngưỡng cần lưu ý về tích tụ mỡ nội tạng. Theo BS CKI. Mã Tùng Phát, giảm khoảng 3–5% cân nặng đã có thể mang lại lợi ích đối với đường huyết và mỡ máu. Điều quan trọng là đặt mục tiêu phù hợp với thể trạng, duy trì những thay đổi lâu dài thay vì cố gắng giảm cân quá nhanh.
Kiểm soát cân nặng cần đi cùng chế độ dinh dưỡng phù hợp. BS CKII. Trần Thị Thuỳ Dung - Khoa Nội tiết nhấn mạnh, dinh dưỡng là một trong ba nền tảng quan trọng trong quản lý đái tháo đường, bên cạnh vận động và sử dụng thuốc theo chỉ định. Người bệnh không cần ăn kiêng quá mức hay loại bỏ hoàn toàn cơm, bún, phở, khoai và các thực phẩm chứa chất bột đường. Thay vào đó, nên ăn điều độ, đúng giờ, hạn chế bỏ bữa rồi ăn bù, tránh ăn lặt vặt quá nhiều và xây dựng khẩu phần phù hợp với tình trạng sức khỏe, cân nặng cũng như mức độ vận động.
Một cách đơn giản để hình dung bữa ăn cân đối là dành khoảng một nửa đĩa cho rau và thực phẩm giàu chất xơ, một phần tư cho nhóm đạm và một phần tư cho nhóm bột đường. Với trái cây, nên ăn lượng vừa phải, ưu tiên ăn nguyên miếng thay vì ép lấy nước. Bác sĩ cũng lưu ý, các sản phẩm ghi "không đường" hoặc "dành cho người đái tháo đường" vẫn có thể chứa carbohydrate và năng lượng. Vì vậy, đọc nhãn dinh dưỡng là thói quen cần thiết khi lựa chọn thực phẩm.
Người tham dự được kiểm tra các chỉ số sức khỏe và tư vấn trực tiếp cùng đội ngũ y tế.
Ngoài cân nặng và dinh dưỡng, nguy cơ nhiễm trùng cũng cần được chú ý trong quá trình quản lý đái tháo đường. PGS TS BS. Trần Quang Nam cho biết, khi đường huyết tăng cao và chưa được kiểm soát tốt, hoạt động của hệ miễn dịch có thể bị ảnh hưởng, làm giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. Ngược lại, tình trạng nhiễm trùng có thể khiến đường huyết dao động, gây thêm khó khăn cho quá trình điều trị, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có nhiều bệnh nền đi kèm.
Chia sẻ về Zona thần kinh và RSV, TS BS. Nguyễn Huy Luân - Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng cho biết đây là những bệnh cần đặc biệt lưu ý ở người lớn tuổi và người có bệnh nền. Với Zona thần kinh, vi rút varicella-zoster sau khi gây bệnh thủy đậu có thể tồn tại tiềm ẩn trong hệ thần kinh và tái hoạt động khi khả năng miễn dịch suy giảm. Ngoài các biểu hiện đau rát, bóng nước, bệnh còn có thể để lại đau thần kinh sau Zona kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, vận động và chất lượng cuộc sống.
Trong khi đó, RSV ở người trưởng thành có thể khởi đầu với những triệu chứng giống cảm lạnh nên dễ bị xem nhẹ, nhưng ở người lớn tuổi, người mắc đái tháo đường hoặc có nhiều bệnh nền, bệnh có thể tiến triển thành nhiễm trùng đường hô hấp dưới, viêm phổi và cần nhập viện. Vì vậy, bên cạnh các biện pháp phòng lây nhiễm trong sinh hoạt, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ về biện pháp dự phòng và tiêm chủng phù hợp với tuổi, bệnh nền và tình trạng sức khỏe.
Từ những nguy cơ này, các chuyên gia khuyến cáo người mắc đái tháo đường cần kết hợp kiểm soát đường huyết, cân nặng, dinh dưỡng, vận động và chủ động phòng ngừa nhiễm trùng. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về các biện pháp dự phòng, trong đó có kế hoạch tiêm chủng phù hợp với độ tuổi, bệnh nền, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng.
Bên cạnh phần tư vấn chuyên môn, người tham dự còn được kiểm tra các chỉ số sức khỏe, đường huyết và trao đổi trực tiếp với bác sĩ; đồng thời tham gia giải đáp thắc mắc, minigame và tìm hiểu các tiện ích của ứng dụng UMC Care. Thông qua chương trình, thông điệp "Phát hiện sớm - Can thiệp kịp thời" được lan tỏa bằng những kiến thức và hướng dẫn thiết thực, giúp người tham dự chủ động hơn trong quản lý đái tháo đường và chăm sóc sức khỏe lâu dài.