Chỉ trong vài tháng gần đây, nhiều vụ sét đánh thương tâm liên tiếp xảy ra tại nhiều địa phương, cướp đi sinh mạng của những người đang lao động ngoài trời. Mới nhất, chiều 7/7, một người đàn ông 31 tuổi ở xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai bị sét đánh tử vong khi đang làm ruộng giữa lúc mưa dông.
Trước đó, vào cuối tháng 4, một người đàn ông 53 tuổi ở phường Đông Mai, tỉnh Quảng Ninh cũng tử vong sau khi bị sét đánh khi đang đánh lưới tại khu vực đầm nuôi trồng thủy sản. Hay như hồi cuối tháng 3, đợt mưa đá, dông lốc và sét trên diện rộng ở các tỉnh miền Bắc cũng khiến ít nhất hai người tử vong do sét đánh tại Tuyên Quang và Sơn La, cùng nhiều người khác bị thương.
Sét không chỉ là hiện tượng thời tiết nguy hiểm mà còn là mối đe dọa trực tiếp đối với người lao động và người dân khi làm việc, di chuyển ngoài trời trong lúc mưa dông. Ảnh minh họa - AI.
Những vụ việc liên tiếp xảy ra cho thấy sét không chỉ là hiện tượng thời tiết nguy hiểm mà còn là mối đe dọa trực tiếp đối với người lao động và người dân khi làm việc, di chuyển ngoài trời trong lúc mưa dông.
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, PGS.TS. Hoàng Bùi Hải, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu & Hồi sức tích cực - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, nếu được phát hiện và sơ cứu đúng cách ngay từ những phút đầu, nhiều nạn nhân bị sét đánh vẫn có cơ hội được cứu sống. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người vẫn mắc những sai lầm trong cấp cứu khiến nạn nhân bỏ lỡ "thời gian vàng".
Người bị sét đánh không còn mang điện, cần sơ cứu ngay
Theo PGS.TS. Hoàng Bùi Hải, về bản chất, sét đánh có cơ chế gây tổn thương tương tự điện giật khi dòng điện đi qua cơ thể. Người bị sét đánh thường có ba nhóm tổn thương chính gồm ngừng tim ngay lập tức, bỏng do dòng điện và chấn thương do bị hất ngã hoặc ngã từ trên cao.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa sét đánh và điện giật. Theo chuyên gia, nếu nạn nhân bị điện giật do còn tiếp xúc với nguồn điện thì người cứu có thể bị điện giật theo nếu chạm vào. Trong khi đó, người bị sét đánh không còn tiếp xúc với nguồn điện sau khi tia sét đã phóng qua cơ thể, vì vậy việc chạm vào nạn nhân để sơ cứu là an toàn.
Khi phát hiện người bị sét đánh, cần nhanh chóng đánh giá tình trạng của nạn nhân, đặc biệt là dấu hiệu ngừng tuần hoàn, đồng thời di chuyển nạn nhân ra khỏi khu vực còn nguy cơ bị sét đánh đến vị trí an toàn, tránh mặt nước. Ảnh minh họa - AI.
PGS.TS. Hoàng Bùi Hải nhấn mạnh, khi phát hiện người bị sét đánh, cần nhanh chóng đánh giá tình trạng của nạn nhân, đặc biệt là dấu hiệu ngừng tuần hoàn, đồng thời di chuyển nạn nhân ra khỏi khu vực còn nguy cơ bị sét đánh đến vị trí an toàn, tránh mặt nước. Nếu nạn nhân mất ý thức, ngừng thở, không bắt được mạch cảnh thì được xác định là ngừng tuần hoàn và cần lập tức tiến hành ép tim ngoài lồng ngực bằng cách đặt hai tay lên giữa ngực, ép tim nhanh, mạnh, thả tay hết cỡ sau mỗi lần ép. Song song với đó, cần gọi cấp cứu 115 hoặc nhờ người xung quanh hỗ trợ gọi.
Cần ép tim liên tục cho nạn nhân, bởi thời gian từ khi ngừng tuần hoàn đến khi được cấp cứu có ý nghĩa quyết định đến khả năng sống sót của nạn nhân.
Ngay cả khi nạn nhân tỉnh lại sau khi bị sét đánh, vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi và điều trị. Bởi ngoài các vết bỏng có thể nhìn thấy, người bệnh vẫn có nguy cơ gặp các tổn thương sâu hoặc rối loạn nhịp tim hay những biến chứng khác có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.
Hai sai lầm khiến người bị sét đánh mất "thời gian vàng" được cứu sống
Theo PGS.TS. Hoàng Bùi Hải, một trong những quan niệm sai lầm phổ biến nhất hiện nay là không phát hiện nạn nhân sét đánh đã ngừng tuần hoàn. Nhiều người chỉ nghĩ nạn nhân bị ngất rồi nhanh chóng đưa lên xe chở đến bệnh viện mà không kiểm tra hô hấp, tuần hoàn hay tiến hành ép tim ngay tại hiện trường. Đến khi tới bệnh viện, nạn nhân đã mất quá nhiều thời gian vàng để hồi sức.
PGS.TS. Hoàng Bùi Hải, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu & Hồi sức tích cực - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Ảnh: NVCC.
Bên cạnh đó, cũng có trường hợp thấy nạn nhân tỉnh lại nên chủ quan giữ ở nhà theo dõi mà không đưa đến cơ sở y tế. Theo chuyên gia, đây cũng là sai lầm nguy hiểm bởi người bị sét đánh vẫn có thể bị bỏng sâu, tổn thương các cơ quan hoặc rối loạn nhịp tim dù bề ngoài không có biểu hiện nghiêm trọng.
Để phòng tránh tai nạn do sét, PGS.TS. Hoàng Bùi Hải khuyến cáo người dân nên hạn chế ra ngoài khi có mưa dông, dông lốc. Nếu đang ở ngoài trời, cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh đứng dưới gốc cây lớn, gần cột điện, các vật thể cao, nhọn hoặc khu vực trống trải. Đối với các công trình cao tầng, hệ thống chống sét cần được lắp đặt đúng tiêu chuẩn kỹ thuật để giảm nguy cơ xảy ra sự cố.
"Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, việc tự trang bị kiến thức nhận biết và sơ cứu người bị sét đánh không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn có thể góp phần cứu sống người khác trong những tình huống khẩn cấp", PGS.TS. Hoàng Bùi Hải nhấn mạnh, đồng thời lưu ý việc chủ động phòng tránh vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để hạn chế thương vong do sét đánh.
