Sinh thời dù kém nhau 22 tuổi, nhưng có lẽ vì phục tài nhau, lại hợp ở cái tính thích xê dịch "giang hồ mê chơi quên quê hương" nên nhà văn Nguyễn Tuân và thi sĩ Tản Đà là cặp bạn vong niên tri âm, tri kỷ.
Một lần Nguyễn tiên sinh lên Bất Bạt thăm ông bạn già vừa hoàn thành Giấc mộng con II làm thi sĩ rất vui, bày cơm rượu khoản đãi bạn thịnh tình. Cuộc rượu đang vui bỗng thi sĩ Tản Đà vớ lấy con dao phay, nhảy lên giường múa vù vù, nhìn rất dữ làm Nguyễn tiên sinh vừa thán phục, vừa kinh ngạc, cứ trố mắt mà nhìn: “Lại giở chứng chuyện gì đây?”.
Múa dao phay xong, Tản Đà mới lộ nguồn cơn với bạn rằng, trong văn phải có võ. Người quân tử chỉ tu đường văn là chưa đủ, phải tu võ để có dũng khí với những bất bằng trong cuộc đời.
Trong các thiên ký của Nguyễn Tuân không thấy ông nhắc về khuynh hướng "trong văn phải có võ" mà Tản Đà trao gửi. Nhưng điều dễ nhận thấy phần sau cuộc đời sáng tác của cụ Nguyễn thưa vắng dần những thú chơi cầu kỳ và ngông, một chén trà sớm mai, một viên đá phủ mật mạch nha, một tiếng hát của ba cô Mộng, một cuộc chém treo ngành dưới chân tường thành, một trận hỗn chiến phải dùng đến ngón đánh bút chì với bọn bật đồng... Ông bước vào đời sống kháng chiến và kiến quốc với nhiều thiên tùy bút tươi mới, vâm váp về những con người giàu lý tưởng, giàu tình yêu thương, giàu dũng khí và trách nhiệm với cuộc sống. Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi là một trong những tác phẩm văn học viết ở phần cuối cuộc đời nhà văn Nguyễn Tuân, không chỉ mới mẻ, sâu sắc mà tràn đầy khí phách Việt Nam đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ.
Tâm sự trong văn cần có võ, quân tử phải có dũng của Tản Đà có lẽ không chỉ nói riêng với Nguyễn Tuân mà nói cả với những người cầm bút. Trong một xã hội vẫn còn đây đó chuyện bất bằng thì người cầm bút có dũng vạch mặt cái xấu, cái ác, bảo vệ lẽ phải là cần thiết, là đòi hỏi có tính thời sự về phẩm giá và trách nhiệm người cầm bút hôm nay.
Hà Đình Cẩn