Trái với nhiều địa phương khác phản ánh về việc gặp nhiều rắc rối trong khi làm thủ tục thì các bước hoàn thiện hồ sơ ở Nghệ An do Trung tâm giới thiệu việc làm và Sở Lao động - Thương binh và xã hội thực hiện khá thuận lợi. Tuy nhiên, việc chi trả bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) ở Nghệ An đang ở trong tình trạng: tiền chờ... người lao động đến lấy.
Tại Nghệ An, khi người lao động (đã được đóng Bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng) bị thất nghiệp hoặc bị chấm dứt hợp đồng theo quy định của pháp luật có đầy đủ giấy tờ bao gồm: đơn đề nghị hưởng, quyết định cho nghỉ việc của doanh nghiệp, bản photocopy hợp đồng lao động và sổ bảo hiểm xã hội đến đăng ký ở Trung tâm giới thiệu việc làm thì trong vòng từ 7 - 10 ngày sẽ được Sở Lao động - Thương binh và xã hội ký quyết định để được hưởng trợ cấp. Trong vòng khoảng 1 tháng sau sẽ được nhận tiền trợ cấp tại cơ quan Bảo hiểm xã hội nơi địa phương người lao động đang cư trú. Nhờ cách làm nhanh gọn này nên từ 1/1/2010 (thời điểm Bảo hiểm thất nghiệp chính thức chi trả) 176/202 người đã làm xong hồ sơ đề nghị hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Tỷ lệ này của Nghệ An so với nhiều địa phương khác trên toàn quốc cao hơn rõ rệt.
Với mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tương đương 3 tháng lương (nếu đóng 12 tháng đến dưới 36 tháng đóng BHTN) nên bảo hiểm thất nghiệp thực sự là một "cứu cánh" nếu chẳng may người lao động bị thất nghiệp. Quyền lợi người lao động được hưởng là rõ ràng nhưng theo chị Đặng Thị Phương Thủy - chuyên viên phòng Lao động việc làm tiền lương (Sở Lao động - Thương binh và xã hội) cho biết: 176 bộ hồ sơ đã được ký quyết định đều là lao động Nghệ An đang làm việc tại các tỉnh phía Nam. Tại Nghệ An, duy nhất đến thời điểm này chỉ có Công ty hợp tác Lam Hồng (đã giải thể tháng 1/2010) đến làm chế độ trợ cấp cho công nhân. Trường hợp cá nhân đi riêng lẻ gần như không có.
Băn khoăn của chị Thủy cũng chính là thực trạng đang xảy ra tại Nghệ An hơn 1 năm nay, bởi theo ông Lê Trường Giang - Trưởng phòng Kế hoạch tài chính - Bảo hiểm xã hội tỉnh: Hiện đa số các đơn vị sự nghiệp đều không có kinh phí đóng Bảo hiểm thất nghiệp dù Luật Bảo hiểm quy định từ 1/1/2009 tất cả các cơ quan Nhà nước, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có sử dụng từ 10 lao động trở lên bắt buộc phải đóng Bảo hiểm thất nghiệp với mức đóng NLĐ đóng 1%, người sử dụng lao động đóng 1% và Nhà nước lấy từ ngân sách hỗ trợ 1% để đóng BHTN. Đây cũng chính là nguồn quỹ để chi trả BHTN.
Đơn vị sự nghiệp là vậy, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh chậm hoặc không đóng bảo hiểm cho người lao động lại càng phổ biến hơn. Nhiều doanh nghiệp ở Nghệ An cố tình không tuyên truyền về BHTN nên người lao động không biết quy định mới, không biết ai để mà hỏi và không biết tìm đâu để đòi quyền lợi nếu bị thất nghiệp.
Trở lại với những trường hợp đã có quyết định được hưởng trợ cấp BHTN. Trong số này, Bảo hiểm xã hội tỉnh đã chi trả được cho 32 người (với tổng số tiền 60.080.300 đồng), nhưng đến nay chỉ mới có 25 người đến nhận. 7 người còn lại cùng với hơn 100 người sẽ chi trả trong tháng 5/2010 (với tổng số tiền gần 500 triệu đồng) hiện Bảo hiểm xã hội tỉnh và cơ quan Bảo hiểm xã hội các huyện, thành, thị đang thắc mắc chưa biết trả về đâu vì hiện tất cả các hồ sơ ngoài tên tuổi, số thẻ bảo hiểm (do Bảo hiểm tỉnh khác cấp), quê quán thì không có thông tin nào khác như nơi cư trú hiện nay, điện thoại liên lạc. Trên thực tế, sau khi bị thất nghiệp, số lao động trên đã chủ động đi tìm việc làm mới tại các địa phương khác. Bởi vậy, Bảo hiểm xã hội Nghệ An rất khó tìm người để chi trả.
Giải quyết tình trạng trên, Bảo hiểm xã hội phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và xã hội, Trung tâm giới thiệu việc làm đang bàn biện pháp khắc phục trên cơ sở dựa vào các mối quan hệ để thông báo cho người lao động đến nhận tiền trợ cấp. Đồng thời, ghi rõ địa chỉ cư trú, điện thoại liên lạc khi người lao động thất nghiệp đến làm thủ tục.
Bích Huệ